ΓΙΑΝΝΙΩΤΙΚΑ ΔΑΚΡΥΑ – ΣΤΕΝΑΓΜΟΙ ΤΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ

ΤΑ ΔΑΚΡΥΑ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Απόγονοι Τουρκογιαννιωτών διηγούνται την ιστορία τους στο Γιάννη Παπαδημητρίου – Ένα ιστορικό οδοιπορικό για τους Τουρκογιαννιώτες που ζουν στην Κωνσταντινούπολη

»]
Ο Γιάννης Παπαδημητρίου, Περιφερειακός Σύμβουλος της παράταξης «ΑΥ.ΡΙ.Ο ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΠΕΙΡΟ» και κάτοχος του «Βραβείου Ειρήνης και Φιλίας Απντί Ιπεκτσί», συνάντησε Τουρκογιαννιώτες στην Κωνσταντινούπολη, σε ένα οδοιπορικό ιστορίας και αναμνήσεων. Συγχαίρουμε για την ειρηνιστική αυτή πρωτοβουλία και υπενθυμίζουμε δικές μας παρόμοιες προτάσεις. Από το ενδιαφέρον κείμενο παραθέτουμε μερικά σημεία και παραπέμπουμε εδώ για τη συνολική καταγραφή του οδοιπορικού.

Η εμπειρία της προσφυγιάς και οι χαμένες πατρίδες της Μικράς Ασίας και του Πόντου κυριαρχούσε και κυριαρχεί στον ελληνικό δημόσιο λόγο. Όχι βέβαια με το ίδιο διαχρονικά περιεχόμενο. Άλλη ήταν η νοσταλγία των προσφύγων πρώτης γενιάς, άλλη η προσπάθεια προσαρμογής των παιδιών τους και άλλη η σημερινή αναζήτηση των ριζών από τα εγγόνια τους. Οι απόγονοι των προσφύγων, που δημιούργησαν οι πόλεμοι του 20ου αιώνα και στη συνέχεια η συνθήκη της Λωζάννης με την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών, ανακαλύπτουν εκ νέου τους τόπους των παππούδων τους, ταξιδεύουν σ’ αυτούς και αναζητούν τα ίχνη της παρουσίας τους, γράφουν βιβλία και αναζητούν στην καταγωγή τους στοιχεία της σημερινής τους ταυτότητας. Η αναβίωση εξάλλου του ενδιαφέροντος για τις ρίζες, ακόμα και όταν εντάσσεται σε λάϊφ στάϊλ επιλογές ή επενδύεται με ιδεολογήματα «αντίστασης στην παγκοσμιοποίηση», είναι ένα φαινόμενο, που ανθίζει σ’ ολόκληρο τον κόσμο.

Η φωτογραφία της Παμβώτιδας με το τζαμί του Ασλάν Πασά σε περίοπτη θέση στον τοίχο

Πολλές φορές όμως λησμονούμε ότι χαμένες πατρίδες δεν είναι μόνο οι δικές μας. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι, κυρίως από τη Μακεδονία, την Κρήτη και την Ήπειρο, υπέφεραν τα ίδια δεινά, αναγκάστηκαν να εκπατριστούν και να αρχίσουν τη ζωή τους από το μηδέν κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες. Τα Γιάννενα είναι μια πόλη, η δημογραφική φυσιογνωμία της οποίας άλλαξε ριζικά με τη συνθήκη της Λωζάννης, όπως εξάλλου και με το Ολοκαύτωμα. Η αναζήτηση της ολοκληρωμένης ιστορίας της είναι λοιπόν απαραίτητο να επεκταθεί και στην προσφυγική εμπειρία των Μουσουλμάνων κατοίκων της, που αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν το 1924, αλλά και των σημερινών τους απογόνων. Με αυτές τις αρχικές σκέψεις αποφάσισα να αφιερώσω ένα μεγάλο μέρος της πρόσφατης επίσκεψής μου στην Κωνσταντινούπολη στους Τουρκογιαννιώτες και στους απογόνους τους.

[…]

Ένας ολόκληρος κόσμος γεμάτος από Γιάννενα ζει χωρίς να υποψιαζόμαστε την παρουσία του. Οι σποραδικές εκδρομές των Τουρκογιαννιωτών έμειναν χωρίς συνέχεια καθώς η προηγούμενη δημοτική αρχή είτε από στενοκεφαλιά είτε, το πιθανότερο, από προχειρότητα δεν έδειξε κανένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Είναι εμφανές ότι οι ανταλλαγές είναι πιο προχωρημένες στην περίπτωση των μακεδονικών πόλεων, σαφής ένδειξη ότι κάποιες τοπικές αρχές και συλλογικότητες αντιλαμβάνονται τη σημασία τους και τις ενισχύουν.
Και όμως. Οι Τουρκογιαννιώτες, όπως και τα ισλαμικά μνημεία των Ιωαννίνων, θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε ένα ισχυρό πολιτιστικό κεφάλαιο για την πόλη, για την εμβέλεια και την ακτινοβολία της. Εξέλιξη με αναμφίβολα πλεονεκτήματα και στο οικονομικό επίπεδο, τα οποία επιβάλλεται να μην αγνοούμε, ακόμη και χωρίς τη συγκυρία της σημερινής κρίσης, την οποία περνάει η χώρα μας.
Σπεύδω να προλάβω τη διατύπωση του ερωτήματος «μήπως όμως έτσι ανοίξει θέμα επιστροφής περιουσιών». Σύμφωνα με τη συνθήκη της Λωζάννης αλλά και τη μεταγενέστερη συνθήκη της Άγκυρας, που υπέγραψαν οι Βενιζέλος και Ατατούρκ, οι περιουσίες των ανταλλάξιμων πληθυσμών έχουν περιέλθει οριστικά στην κυριότητα του αντίστοιχου κράτους με στόχο την αποκατάσταση των προσφύγων. Συνεπώς έδαφος για καλοθελητές δεν υπάρχει. Μόνο από τα διάφορα μνημόνια κινδυνεύει η περιουσία του Δημοσίου.
Η επιστημονική έρευνα αναδεικνύει νέα πεδία συνεννόησης τα τελευταία χρόνια. Αριθμούν εκατοντάδες πλέον οι μεταπτυχιακοί φοιτητές ένθεν και εκείθεν των συνόρων ενώ πιο ενδεικτική είναι η περίπτωση Ελληνίδας ιστορικού, της Ειρήνης Μπανιά, που διδάσκει, Οθωμανική Ιστορία παρακαλώ, σε Πανεπιστήμιο της Πόλης (άραγε θα άντεχαν κάτι αντίστοιχο οι δικές μας ισορροπίες;). Το ερευνητικό ενδιαφέρον της κάθε πλευράς για την άλλη αυξάνεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς και από την άποψη αυτή οι πρωτοβουλίες του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων έχουν ήδη χαράξει το δρόμο. Δύο δραστήριες εκπρόσωποι της Τουρκικής ακαδημαϊκής κοινότητας, οι κυρίες Μελέκ Ντελίλμπασι και Φιλίζ Γενισεχιρίογλου, κατάγονται επίσης από τα Γιάννενα και θα μπορούσαν να συμβάλουν καθοριστικά στην άνθιση των ανταλλαγών.
Βεβαίως το κρίσιμο ερώτημα εξακολουθεί να αφορά όχι την επιστημονική κοινότητα αλλά την πόλη και την κοινωνία στο σύνολό της. Η γνώση για την κατασκευή της μνήμης του άλλου, για το πώς οι άνθρωποι επιβίωσαν μέσα στις ιστορικές περιπέτειες, για τον τρόπο που επούλωσαν και συνεχίζουν να επουλώνουν τα τραύματά τους, ανοίγει και τους δικούς μας ορίζοντες και οδηγεί σε ένα δρόμο με περισσότερη αυτογνωσία και λιγότερες εντάσεις και εθνικισμούς.
Οι χαμένες πατρίδες των δύο πλευρών, ανάμεσα στα αισθήματα και την ιδεολογία, μπορούν να γίνουν είτε βάραθρα μίσους και εχθρότητας είτε γέφυρες φιλίας και κατανόησης. Για να γίνει όμως το δεύτερο, πρέπει ο καθένας να κατανοήσει τη θέση του «απέναντι» και το συναισθηματικό του δικαίωμα στην ιδιαίτερη πατρίδα όχι μόνο για το παρελθόν αλλά και για το μέλλον.
… [Αυτό ήταν το απόσπασμα από τα ΓΙΑΝΝΙΩΤΙΚΑ ΔΑΚΡΥΑ του Γιάννη Παπαδημητρίου. Για τους δικούς μας ΣΤΕΝΑΓΜΟΥΣ ΤΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ, παραπέμπουμε εδώ].
Advertisements
This entry was posted in Δημόσιος Χώρος. Bookmark the permalink.

4 Responses to ΓΙΑΝΝΙΩΤΙΚΑ ΔΑΚΡΥΑ – ΣΤΕΝΑΓΜΟΙ ΤΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ

  1. «μήπως όμως έτσι ανοίξει θέμα επιστροφής περιουσιών».

    Εάν είμασταν μια κοινωνία όπου ο σεβασμός και η ηθική θα επικρατούσαν σίγουρα θα έπρεπε να υπήρχε θέμα επιστροφής των περιουσιών.

    Ποιών όμως περιουσιών;

    Αυτών της Ανταλλάξιμης Περιουσίας που το απατεωνίστικο ελληνικό κράτος και οι παμπόνηροι ντόπιοι κατέφαγαν, στερώντας την από τους εξαθλιωμένους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής.

    Στο εθνικό ντουλάπι υπάρχουν πολλοί σκελετοί και άφθονη αδικία.

    Ένα καλό κείμενο που αφορά την Ανταλλάξιμη Περιουσία και την κλοπή που υπέστησαν οι πρόσφυγες του ΄22 είναι το εξής:

    «H Aνταλλάξιμη Περιουσία στο δρόμο της τελικής εκποίησης;»

    http://kars1918.wordpress.com/2011/03/31/refugee-property/

  2. Ο/Η Κόκκαλης Γιώργος λέει:

    Καλημέρα, είμαι ιστορικός ερευνητής.
    Θα ήθελα να ρωτήσω εάν γνωρίζετε που επιβιβάζονταν οι ανταλλάξιμοι μουσουλμάνοι το 1922 με τη Συνθήκη της Λωζάννης, πόσοι ανταλλάκτηκαν και ποια τα ονοματα των πλοίων που τους μεταφέρανε.
    ευχαριστώ
    Κόκκαλης Γιώργος

    • Ο/Η dimosioshoros λέει:

      Καλημέρα κύριε Κόκκαλη.
      Ευχαριστώ για το ενδιαφέρον που εκδηλώσατε για το ιστολόγιο μας.
      1) Για τους πρεβεζάνους Τούρκους (Μουσουλμάνους), από παλιό Πρεβεζάνο, με βάση τις αναμνήσεις του, έχω το στοιχείο ότι μεταφέρθηκαν και εγκαταστάθηκαν στην πόλη Gemlik, η οποία (υπό το ελληνικό όνομα Κία) εκκενώθηκε από τους ομόθρησκούς μας. Για τους Γιαννιώτες είναι καταλληλότερος να σας δώσει μερικά στοιχεία ο κ. Γιάννης Παπαδημητρίου (giannis papadimitriou ).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s