Η ΔΗΜΟΣΙΟΫΠΑΛΛΗΛΙΑ ΩΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΠΟΙΚΙΟΚΡΑΤΙΑΣ

Η περίπτωση Καρυωτάκη – Μιλούμε για την εποχή που η Πρέβεζα «ήταν» αποικία της Αθήνας – Προσοχή στη διπλή ανάγνωση της αφίσας…

Ο ποιητής της Πρέβεζας, ο Κώστας Καρυωτάκης, δεν είχε σχέση χαράς, ύμνου και ζωής με την Πρέβεζα. Τον συνέδεσε με την πόλη αυτή η θλίψη, ο θρήνος και ο θάνατος. Ένας θάνατος στιχουργημένος, σχεδιασμένος και εκτελεσμένος στις 34 μέρες που έμεινε στην Πρέβεζα.  Ο δικός του θάνατος. Ο ποιητής αυτός υπήρξε ο δημιουργός μιας μοναδικής σε σκληρότητα λεκτικο-χωρικής μεταφοράς. Η Πρέβεζα του μεγάλου μας ποιητή αποτελεί υπόδειγμα μιας απανθρωπογεωγραφίας. Η φύση και ο χώρος, οι κάτοικοι και οι θεσμοί, οι μορφές και οι δραστηριότητες –με ένα λόγο η πόλη– μνημονεύονται, επικρίνονται και γελοιοποιούνται. Ένας εκπρόσωπος του σώματος των δημοσίων υπαλλήλων που εξέφρασε αποικιοκρατικά το Κράτος των Αθηνών στη μακρινή Πρέβεζα άφησε σ’ αυτή τη σφραγίδα του. Ένας άλλος είναι ο «Άγιος Πρεβέζης».

Αν και αρέσκεται σε μακρινούς περιπάτους έξω από την πόλη, ο Καρυωτάκης είναι ένας κατ’ εξοχήν άνθρωπος της πόλης και του αστικού χώρου. Από πολύ μικρός, επωφελούμενος από τις μεταθέσεις του πατέρα του, που ήταν νομομηχανικός, έζησε σε πολυάριθμες ελληνικές πόλεις. Ο Καρυωτάκης, δηλαδή, γνώρισε τον ελλαδικό αστικό χώρο μεγαλώνοντας στο σπίτι ενός τεχνικού/επιστήμονα ειδικευμένου στα θέματα του χώρου και της πόλης. Η Τρίπολη, όπου γεννήθηκε, η Λευκάδα, το Αργοστόλι, η Λάρισα, η Καλαμάτα, τα Χανιά, η Πάτρα, η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη ήταν μερικές από τις ελληνικές πόλεις στις οποίες είναι γνωστό ότι έζησε. Ακολούθησαν, βέβαια, και σχέδια για ταξίδια στο εξωτερικό και το ιδανικό, φαίνεται πως ήταν, για το γαλλομαθή διανοούμενο, το Παρίσι.

Στο μυαλό του υπερισχύει προφανώς αυτό που έμαθε να θεωρεί σωστό για το χώρο και την πόλη. Και με αυτό το σωστό (μια πρωτευουσιάνικη αστική γεωγραφία που είναι και urban και bourgeois) –είναι γνωστό– δεν συμφωνούσε η αστική δομή της αρυμοτόμητης μικρής πόλης Πρέβεζας. Με πολλές ευκαιρίες, όπως και σε μια επιστολή στον πατέρα του, περιγράφει με το δικό του τρόπο την Πρέβεζα.

«…Χτισμένη σ’ένα επίπεδο χαμηλότερο από τη θάλασσα, θαρρείς πως κρύβεται από ντροπή για τα χάλια της. Τα σπίτια, τουρκόσπιτα του χειρίστου είδους, άρχισαν να έχουν αρχαιολογική αξία. Ξεπετιούνται εδώ κι εκεί, καθένα όπου τόσπειρε ο νοικοκύρης του, ώστε οι δρόμοι που σχηματίζονται εν τω μεταξύ κατά σύμπτωσιν, να μην ξέρεις πούθε αρχίζουν και που οδηγούν. Κανένας άλλωστε δεν είναι μακρύτερος από 50 μέτρα, και όλοι έχουν τενεκεδένιες πινακίδες με μεγαλειώδη ονόματα. Οδός Γεωργίου Α’, οδός Μεγ. Αλεξάνδρου κλ. κλ.».

Οι φιλόλογοι γνωρίζουν πως η ειρωνική αντιμετώπιση της Πρέβεζας και των ανθρώπων της είχε αρχίσει πριν ο ποιητής γνωρίσει την πόλη αυτή. Δεν αγνοούμε το χαρακτηριστικό και ευκολομνημόνευτο στίχο του (από το ποίημα Σταδιοδρομία, δημοσιευμένο μαζί με το γνωστότερο ειρωνικό ποίημα για τον Μαλακάση, στις 20 Νοεμβρίου 1927)

«Kλεαρέτη Δίπλα-Mαλάμου»
και δίπλα σ’ αυτό τ’ όνομά μου.
 

Με το ποίημα αυτό ο ποιητής αναφέρεται ειρωνικά στην πρεβεζάνα ποιήτρια Kλεαρέτη Δίπλα-Mαλάμου (1897-1977) εννοώντας πως καθώς αυτός θα αναγνωριστεί ως ποιητής απλά θα καταφέρει να εξασφαλίσει κάποια θέση στις εγκυκλοπαίδειες «δίπλα» στη Δίπλα!  Η Κλεαρέτη Δίπλα-Μαλάμου, που πολλοί θα έμαθαν το όνομά της από το στίχο αυτό του Καρυωτάκη,  μεγάλωσε στη Λευκάδα όπου και η προτομή της (βλ. φωτογραφία) και μετά έζησε στην Αθήνα, αλλά στην γενέτειρά της Πρέβεζα, όπου διοργανώνονται  συνέδρια για τον ποιητή και αποφασίζονται ονοματοθεσίες οδών στη μνήμη του, αυτή εχει ξεχαστεί. Ο Σαραντάκος γράφει σχετικά:

Πρέπει να αναλογιστούμε όλοι μας την πίκρα της ευγενούς δέσποινας, ποιήτριας και πεζογράφου Κλεαρέτης Δίπλα-Μαλάμου από την Πρέβεζα, όταν την γνωρίζανε σε κάποιον και παρατηρούσε κάποτε το σπίθισμα, λίγο πειρακτικό, στη ματιά του, σημάδι πως ήξερε, θυμήθηκε και, μόλις ακούστηκε το όνομα της, ο στίχος «και δίπλα σ’ αυτό τ’ όνομα μου» ταίριαξε αμέσως στο μυαλό του.

Και ήταν ανάλογη η πίκρα αυτή με εκείνη που αισθάνθηκαν και αισθάνονται πολλοί Πρεβεζάνοι που έζησαν στην Αθήνα και σε άλλες κοινότητες του εσωτερικού και του εξωτερικού, όπου, τη στιγμή της γνωριμίας τους με κάποιους ανθρώπους, η άλλη πλευρά θα τους υπενθύμιζε κάποια στιγμή πως «στην πατρίδα τους σκοτώνουν τους ποιητές»…

…Θα έπρεπε να περάσουν 40 χρόνια και να έλθει ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης στην Πρέβεζα που θα πρότεινε στους υπεύθυνους να διατηρήσουν αυτή την παλιά μορφή της πόλης που τόσο ειρωνεύτηκε ο ποιητής. Μήπως τον άκουσαν; Στην πόλη θριαμβεύει τώρα η λαϊκή εργολαβική πολυκατοικία και η γενικευμένη αυτοκίνηση.

Ούτε όμως και τον Καρυωτάκη άκουσαν. Ασχολούμενος με την ονοματοθεσία των οδών, ο Καρυωτάκης κάνει μια ευαίσθητη κατάθεση για την «εσωτερική γεωπολιτική» δράση που αντιπροσωπεύει η ονοματοθεσία των οδών. Αν το ποίημά του δεν χαρακτηριζόταν από τόσο θλιβερό, επιτιμητικό κι υποτιμητικό τόνο για την πόλη, η ειρωνική αναφορά του στους λερούς, ασήμαντους δρόμους με τα λαμπρά, μεγάλα ονοματά τους, θα μπορούσε, ίσως,  να είχε αποτελέσει, από εκείνον τον καιρό, μια πρόταση για μια άλλου είδους ονοματοθεσία οδών στην πόλη. Λιγότερο γεωπολιτική. Και όχι για πρεβεζιάνικη χρήση μόνο…

Από το βιβλίο ΑΝΑΠΑΡΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

This entry was posted in ποίηση, πολεογραφία, εσωτερική γεωπολική and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

4 Responses to Η ΔΗΜΟΣΙΟΫΠΑΛΛΗΛΙΑ ΩΣ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΠΟΙΚΙΟΚΡΑΤΙΑΣ

  1. Ο/Η ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ λέει:

    ΥΠΕΡΟΧΟ ΤΟ ΓΡΑΠΤΟ , ΦΩΤΙΖΕΙ ΠΟΛΛΑ !!!

  2. Ο/Η ΙΩΑΝΝΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ λέει:

    ΣΥΜΦΩΝΩ , ΑΠΟΛΥΤΑ ΜΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΥΠΕΡΟΧΟ ΓΡΑΠΤΟ , ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΦΩΤΙΖΕΙ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ !!!

    • Ο/Η dimosioshoros λέει:

      Αυτές ήταν οι θέσεις μου ως Πρεβεζάνου αλλά και σαν ανθρώπου που έχει ζήσει σε άλλες πόλεις και νοιώθω τα προβλήματα του ξένου. Φυσικά δεν είμαι εγώ εκείνος που θα τον έκρινα για την ποιότητα της ποίησής του.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s