Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΑΚΟΥ

Από μια παλιά συζήτηση με το Σπύρο Δήμα

Καταλαβαίνουμε εύκολα τη λέξη «μεταφραστάκος» αλλά τι ακριβώς να σημαίνει; Μεταφραστής που ψιλομεταφράζει από κάποια γλώσσα, που ίσως δεν ξέρει καλά; Μεταφραστής που μεταφράζει επαγγελματικά αλλά μικρό όγκο εργασιών και συνεπώς κερδίζει λίγα; Ψευτοσυγγραφέας που πουλάει εργασίες του με το κομμάτι που δεν είναι πρωτότυπες παρά αποτελούν πρόχειρες μεταφράσεις και διασκευές ξενόγλωσσων κειμένων;

Δεν έχω κοιτάξει σε λεξικό τη λέξη αυτή. Έχω όμως ψάξει τη λέξη «εμποράκος». Άλλωστε, φαντάζομαι, το μυαλό του αναγνώστη εκεί θα πήγε μόλις είδε τον τίτλο μας, Στον εμποράκο. Στο «θάνατο του εμποράκου». Άλλωστε στις ημέρες μας πεθαίνουν επαγγελματικά και δυστυχώς βιολογικά πολλοί τέτοιοι μικροεπαγγελματίες. Τι σημαίνει όμως «εμποράκος». Σε ένα λεξικό, του Μπαμπινιώτη, υπάρχει ο ορισμός «ο έμπορος που εμπορεύεται μικρό αριθμό προϊόντων», οπότε θα έχει μικρό τζίρο υποθέτει κανείς.  Στο Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα (ΠΛΜ) ερμηνεύεται ως «ο εμπορευόμενος λίγο εμπόρευμα, ο μικρέμπορος». Στο Λεξικό της κοινής νεοελληνικής (ΛΚΝ) βλέπουμε «αυτός που εμπορεύεται προϊόντα μικρής αξίας και σε μικρή ποσότητα· μικρέμπορας || ψιλικατζής». Τέλος στο λεξικό του Σταματάκου διαβάζουμε «υποκοριστικό του έμπορος, ο μικρέμπορος», πράγμα που δεν είναι σαφές γιατί δεν ξέρουμε τι προσδιορίζει το «μικρ-». Τι άλλο βέβαια από το μέγεθος της επιχείρησης, όπως αυτό προκύπτει από τον κύκλο εργασιών, τον αριθμό των απασχολουμένων και άλλα τέτοια στοιχεία;

Τα γράφω αυτά σαν εισαγωγή στη σύντομη παρουσίαση μιας συζήτησης που είχαμε με το παλιό δικηγόρο μας και συνθέτη Σπύρο Δήμα, το όνομα του οποίου φέρει το Δημοτικό μας Ωδείο. Ήταν άλλωστε και θεατρικός συγγραφέας ο ίδιος.

Μας έλεγε λοιπόν ο Σπύρος Δήμας πως είχε βρει τη μετάφραση του τίτλου του έργου Άρθουρ Μίλλερ «Death of a Salesman» παραπειστική. Και μάλιστα του είχε πάρει καιρό να αντιληφθεί το περιεχόμενο του έργου, πριν να το δει, αφού ο τίτλος τον παρέπεμπε αλλού. Σε ένα μικρομάγαζο ή σε ένα «γυρολόγο», πραματευτή, και όχι σε έναν παραγγελιοδόχο. Γιατί salesman σημαίνει παραγγελιοδόχος (που όμως οι ταλαιπωρίες της ζωής τον έκαναν «μικρό», θα λέγαμε, τον αφάνισαν, τον οδήγησαν στην αυτοκτονία). Όμως για τον κάτοικο μιας επαρχιακής πόλης, μας έλεγε ο Δήμας, που την επισκέπτεται ο καλοντυμένος αθηναίος παραγγελιοδόχος, η εικόνα του δεν είναι αναπαράσταση του «εμποράκου». «Ενδυματολογικά τοποθετούσα τους παραγγελιοδόχους, όπως τους έβλεπα στην Πρέβεζα, στα δεξιά του εισαγγελέως» μας είχε πει χαρακτηριστικά ο δικηγόρος αυτός. Και το κατανοούμε αφού το καλό ντύσιμο «πωλούσε». Γι’ αυτό δεν μπορούσα να καταλάβω, να δεχτώ, συνέχιζε ο Σπύρος Δήμας, την έννοια «εμποράκος» που είχε χρησιμοποιήσει ο έλληνας μεταφραστής. Τη θεωρώ, μας είχε πει, μια κακή αθηναϊκή μετάφραση, που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

«Ποια όμως λέξη είναι καταλληλότερη»; λέμε εμείς. Ακριβώς, για να υπονοήσουμε τις δυσκολίες και τις ταλαιπωρίες του κάθε μεταφραστή, βάλαμε και αυτόν τον τίτλο στο σημείωμά μας.

Advertisements
This entry was posted in πρεβεζάνοι συγγραφείς, πρεβεζάνοι μουσικοί, πεζός, Δημόσιος Χώρος, γλώσσα, επικοινωνία, θέατρο and tagged , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΕΤΑΦΡΑΣΤΑΚΟΥ

  1. Δεν ξέρω αν έχει πια σημασία, αφού έχει καθιερωθεί πλήρως ο όρος…

  2. Ο/Η dimosioshoros λέει:

    Καθιερωμένος και τόσο συγκινητικός, χωρίς αμφιβολία.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s