Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ «ΟΛΑ ΙΔΙΩΤΙΚΑ» ΚΑΤΑΦΕΡΕ ΝΑ ΕΞΑΦΑΝΙΣΕΙ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ

…ενώ οι εκθεσιακές πρωτοβουλίες στην Παραλία και στο Σαϊτάν Παζάρ αναδεικνύουν την  αξία του  στην κοινωνία μας

Λέγαμε χθες πως το Σαϊτάν Παζάρ, με την έκθεση παλιάς πρεβεζάνικης φωτογραφίας που γίνεται εκεί, αφού συνήθως οι εκθέσεις γίνονται σε έναν εσωτερικό χώρο, σε μια αίθουσα, και απαιτούν υποχρεωτική στάση και στάθμευση του επισκέπτη τους, έπαψε τις ημέρες αυτές να είναι εξωτερικός χώρος, δρόμος και τυχαίο πέρασμα. Η έκθεση μετέτρεψε το «έξω» σε «μέσα». Το ίδιο και με την έκθεση φωτογραφίας στην Παραλία. Εξαρτάται από το δικό μας κοίταγμα αν θα αντιμετωπίζουμε, στην πόλη μας, το «έξω» σαν χώρο εκμετάλλευσης, απόρριψης και απορριμμάτων ή αν θα το βλέπουμε άδολα σαν το σαλόνι του κοινού πρεβεζάνικου σπιτικού μας. Που πρέπει να το ομορφαίνουμε με τις παρεμβάσεις μας και να διατηρούμε ελκυστικό και καθαρό με τη φροντίδα μας. Σε κάποιο βαθμό το μέσα και το έξω είναι σχετικά. Δεν είναι λοιπόν παράξενο πως στην τέχνη, τη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία δεν παραβλέπεται αυτή η «διαλεκτική του μέσα και του έξω». Ο βέλγος ζωγράφος Ρενέ Μαγκρίτ (1898 – 1967) μας την υπενθυμίζει πολύ καλά με τον πίνακά του που τιτλοφορείται «Εγκώμιο της διαλεκτικής». Στον πίνακα αυτό του σουρεαλιστή  ζωγράφου, που είναι παράδοξος και διδακτικός όσο και πολλοί άλλοι δικοί του πίνακες, εικονίζεται ένα μέρος της πρόσοψης ενός σπιτιού που περιλαμβάνει και ένα ανοιχτό παράθυρο. Μέσα από το παράθυρο αυτό, δηλαδή μέσα στο σπίτι απεικονίζεται πλήρως η πρόσοψη του σπιτιού δηλαδή ολόκληρο το σπίτι.

Μολονότι το «μέσα» και του «έξω» αναπαρίσταται εδώ από τον Μαγκρίτ με τρόπο παιγνιώδη και παραδοξολογικό, η σχέση του εσωτερικού με το εξωτερικό είναι πράγματι ιδιάζουσα. Ο Έγελος δεν παραλείπει να το επισημάνει: «Ένα εσωτερικό χωρίς εξωτερικό δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εσωτερικό».  Και ο επιστημολόγος Γκαστόν Μπασλάρ στην «Ποιητική του χώρου», με μια πολύ δυνατή εικόνα που δανείζεται από τον ποιητή Ζυλ Συπερβιέιγ, επισημαίνει την ιδιαιτερότητα και τη σχετικότητα του μέσα και του έξω, ως προς άλληλα αλλά και ως αυτά καθαυτά:

«Από το τόσο πολύ άλογο και από την ελευθερία αυτού του αμετάβλητου ορίζοντα, παρά τους ξέφρενους καλπασμούς, η Πάμπα έπαιρνε για μένα την όψη μιας φυλακής, μεγαλύτερης από τις άλλες».

Αν η αχανής αργεντινική πεδιάδα, η Πάμπα, έγινε κλειστός χώρος, τότε ο δρόμος, οι δρόμοι της μικρής μας πόλης, δεν θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται και αυτοί με τη συμπάθεια ενός σπιτικού; Η οδός της πόλης, θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν επινόηση, ένα στοιχείο πολιτισμού, αφού αναπτύσσεται παράλληλα με τα στάδια του πολιτισμού, την ανακάλυψη και εξέλιξη του τροχού και τη συσσώρευση του πλούτου. Η οδός ενώνει δύο σημεία του χώρου, στον ίδιο βαθμό που χωρίζει όγκους και δημιουργεί επιφάνειες. Μπορεί να φέρει σε επαφή μερικούς ανθρώπους αλλά σίγουρα απομακρύνει και άλλους. Εναντιώνει κεντρικές εισόδους και πλάτες εισερχομένων ανθρώπων αλλά συνταιριάζει παράθυρα που από πάνω της διασταυρώνονται ματιές. Είναι επιμήκης αλλά λειτουργεί ως σημείο συσσώρευσης και επιφάνεια συνάντησης. Οι ευθύγραμμες ή καμπυλόγραμμες μορφές των οδών, οι διαστάσεις τους, οι τροποποιήσεις τους και οι χρήσεις τους αποτελούν αντικείμενο συζητήσεων, αναλύσεων και οξύτατων αντιπαραθέσεων.

Ωστόσο ο δρόμος αντιπροσωπεύει, μερικές φορές μόνον αυτός, το δημόσιο χώρο, του οποίου η βαθύτερη ανάλυση και διεκδίκηση μπορεί να αποτελέσει ένα σοβαρό διακύβευμα στην κοινωνία μας. Για να αντιληφθούμε τη σημασία αυτού του διακυβεύματος, υποστηρίζει ο Isaac Joseph,

«θα άξιζε να επικαλεσθούμε τα γραπτά του Mike Davis ο οποίος μιλάει για το Λος Άντζελες σαν να είναι άβατη πολιτεία, όπου οι ορδές των σεκιουριτάδων και η λογική του «όλα ιδιωτικά» κατάφεραν να εξαφανίσουν το δημόσιο χώρο με τη μορφή του προσιτού χώρου και κατέληξαν σε μια «σαδιστική» αντίληψη της οδού».

Γνωρίζουμε πολύ καλά την αγριότητα της ελληνικής οδού καθώς και την κατάσταση κατάληψης των πρεβεζάνικων δρόμων από δικά μας ιδιωτικά συμφέροντα, με τους κάδους-μικροχωματερές, με τις «άγριες σταθμεύσεις» και την εκχώρηση επιφανειών για «τραπεζάκια έξω». Είναι βέβαια αστείο να συγκρίνουμε τη μικρή μας Πρέβεζα με το αχανές Λος Άντζελες. Πάντως, αν το Λος Άντζελες είναι άβατη πολιτεία, η Πρέβεζα γίνεται τις ημέρες αυτές απλά δύσβατη.    

Marcel Paquet, René  Magritte, Benedikt Taschen, 1994. /// Gaston Bachelard, La poétique de l’espace, Quadrige/PUF, 1981, σελ. 199. /// Mike Davis, City of Quartz, Pimlico, 1990, στο κεφάλαιο 4, με τίτλο,  «Fortress L.A.» (Φρούριο Λ.Α.), υποκεφάλαια «η καταστροφή του δημόσιου χώρου», «η άβατη πολιτεία», «ο δρόμος ως σαδιστικό περιβάλλον». Σελ 221-263. /// Isaac Joseph, Lavillesansqualités, L’aube, 1996, σελ. 51.
This entry was posted in πρεβεζάνοι συγγραφείς, πρεβεζάνοι καλλιτέχνες, πεζός, πεζόδρομος, πολεογραφία, Δημόσιος Χώρος, επικοινωνία and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s