ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΔΙΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΗΤΑ

Σχετικά με την αναμενόμενη έκδοσή μας

[Δίνουμε εδώ ένα μικρό απόσπασμα από το βιβλίο μας και αφορά τις σχέσεις ενός κλάδου της γεωγραφίας, που είναι η Γεωγραφία του Πληθυσμού (ΠΓ), με άλλες επιστήμες. Δεχόμενη μια διεπιστημονική παρέμβαση, η ΠΓ αναλαμβάνει πρωταγωνιστικούς παιδαγωγικούς ρόλους διευκολύνοντας την πορεία προς τη θεμελίωση της διαθεματικότητας.]

exof_inter2Στη διεπιστημονική και διαπολιτισμική της προσέγγιση, χωρίς να λησμονεί αλλά και χωρίς να παύει να αμφισβητεί τις ιουδαιο-χριστιανικές αναφορές περί πληθυσμού ‒ «αξάνεσθε κα πληθύνεσθε κα πληρώσατε τν γν κα κατακυριεύσατε ατς» (Παλαιά Διαθήκη, Γένεσις, 1:28) ‒ η πάντα ταπεινή και κυριολεκτικά «προσγειωμένη» Επιστήμη της Γεωγραφίας, αγγίζει, πράγματι, και την ηθική που εκτείνεται από 1) τα ατομικά δικαιώματα (π.χ. σε ποιες χώρες/κοινωνίες επιτρέπεται η εκούσια διακοπή κύησης ή αντίθετα θεωρείται αυτή ως σκόπιμη θανάτωση του εμβρύου που μειώνει τον εθνικό πληθυσμό) έως 2) τη διάδοση και συντήρηση προκαταλήψεων σε βάρος ξένων πληθυσμών.

Η ΠΓ εφάπτεται ακόμα στην κοινωνιολογία, όπως φαίνεται από το θεμελιώδες έργο «Η αυτοκτονία» του Émile Durkheim (1858 – 1917), που αποτελεί μια διατριβή συγκριτικής ανθρωπογεωγραφίας και πληθυσμιακής γεωγραφίας.   Τίθεται με το σύγγραμμα αυτό το ζήτημα –που; γιατί εκεί;– των συνθηκών «παραγωγής» του «πληθυσμού» των αυτοχείρων ανά χώρα/κοινωνία. Μπορούμε μάλιστα να πούμε ότι το κλασικό αυτό έργο «συμπληρώθηκε» πρόσφατα με έρευνα σε μη ευρωπαϊκές χώρες/κοινωνίες.

Ο εκπαιδευτικός που 1) αρχίζει τη διεπιστημονική του έρευνα στη ΠΓ με σκοπό 2) να περάσει σε μια επιτυχή διαθεματική διδασκαλία αντιλαμβάνεται προφανώς ότι τα θέματα του πληθυσμού και η ΠΓ πηγαίνουν πολύ μακρύτερα από κάποιες γνώσεις και πληροφορίες. Εξάλλου, η ΠΓ βρίσκεται κοντά στην επιστήμη της εκπαίδευσης (ως έρευνα) και στην αγωγή που αναζητούν/αμφισβητούν το παγκόσμιο (global) κοινωνικο-πολιτισμικό περιεχόμενο της έννοιας «εθνική παιδεία», αφού γίνεται αντιληπτό ότι χωρικά και πολιτισμικά ο εθνοτικά «άλλος» είναι «εδώ» και ο «δικός» μας «αλλού».

Παραδείγματα διεπιστημονικής σχέσης της ΠΓ με άλλες επιστήμες

  • H οικολογία που ενώ δεν μελλοντολογεί για το μέγεθος του πληθυσμού τον οποίο μπορεί να χωρέσει ο πλανήτης – πολυάριθμοι υπολογισμοί δίνουν από 1 έως 100 δισεκατομμύρια κατοίκους και περισσότερο – κοιτάζει μέσα από 1) τον αυξανόμενο πληθυσμό και 2) την καταναλωτική αφθονία και βλέπει την καταστροφή του περιβάλλοντος. Όσο μεγαλύτερη και πλουσιότερη είναι μια χώρα τόσο δυσμενέστερες είναι οι επιπτώσεις στο περιβάλλον. Όμως και η φτώχεια έχει ανάλογες επιπτώσεις, για παράδειγμα, στην ερημοποίηση / απερήμωση. Δεν αγνοούμε σήμερα ότι μερικά οικοσυστήματα, όπως οι ακτές, στις οποίες μέχρι και βάθος 60 km από τη θάλασσα κατοικούν τα δύο τρίτα του γήινου πληθυσμού, υφίστανται ιδιαίτερη επιβάρυνση.
  • Η ανθρώπινη βιολογία ή, ιδιαίτερα, η ιατρική που περιλαμβάνει τη μελέτη των παθολογικών πτυχών της και προτείνει τις σχετικές προληπτικές, αποτρεπτικές και θεραπευτικές δράσεις, όπου δεν πρέπει να λησμονούνται οι ανά τους αιώνες απάνθρωπες – με ανθρωποκτονία και στείρωση – ευγονικές πρακτικές· η βιολογία και η ιατρική είναι αυτές που κάνουν σήμερα προγνώσεις για ανθρώπινη μακροβιότητα έως το 120ο έτος.
  • Η γεωπολιτική ως μελέτη 1) της κατασκευής υπερ-συνόρων (όχι απλά χάραξης συνόρων) όπως ο «γεωπληθυσμιακός ισημερινός», και του καθορισμού, μάλιστα, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, νέων ορίων/περιοχών περιθωριοποίησης, αποκλεισμού και εγκλεισμού   και 2) της έκφρασης/ιδεολογίας της διαμάχης μεταξύ πληθυσμών για τη διεκδίκηση του εδάφους, ιδίως όταν τα σχετικά πληθυσμιακά μεγέθη έχουν εξελιχθεί οπότε αναδύονται εύλογα ή παράλογα ζητήματα κυριότητας/κυριαρχίας («ζωτικός χώρος» του Μεσοπολέμου)·
  • H πολιτική επιστήμη ως μελέτη των μορφών εξουσίας ή των πολιτικών θεσμών και της άσκησης πληθυσμιακής πολιτικής δια μέσου αυτών ή έστω απλά άσκησης (ή μη άσκησης) μιας πολιτικής που ευνοεί (ή εκθέτει σε κινδύνους ζωής/θανάτου) ορισμένα στρώματα πληθυσμού ή οδηγεί –με τη είσοδο μεταναστών που δεν τους αναγνωρίζονται πολιτικά δικαιώματα– σε σύνθεση εκλογικών σωμάτων που δεν αντιπροσωπεύουν τις παραγωγικές δυνάμεις της συγκεκριμένης χώρας.
  • Η ιστοριογραφία ως μελέτη του εποικισμού του πλανήτη,     της εξέλιξης και της διασποράς διάφορων ομάδων, εθνοτήτων και εθνών (Εβραίοι, Κινέζοι, Αρμένιοι, Έλληνες καθώς και Άγγλοι, Γάλλοι), των εκτοπίσεων / μετεγκαταστάσεων πληθυσμών, των επιμέρους εποικισμών και ανασυνθέσεων εδαφών, των μεγάλων μεταναστευτικών ρευμάτων και –ακόμα– των μεγάλων εκστρατειών (Μέγας Αλέξανδρος, Μέγας Ναπολέων).
  • H οικονομική επιστήμη που προβαίνει σε προγνώσεις π.χ. για την επιτυχία ή την αποτυχία αναπτυξιακών προγραμμάτων ανάλογα με την αύξηση του πληθυσμού σε ορισμένη χώρα ή περιφέρεια και η οικονομία που αναγνωρίζει «κόστος» και «αξία» της ανθρώπινης ζωής, π.χ. των ασφαλιζόμενων καθώς και των εκπαιδευόμενων νέων : τα παιδιά στο Δυτικό κόσμο «κοστίζουν» πολύ για να μορφωθούν αλλά δεν «αξίζουν» τίποτα ενώ στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου η εκμετάλλευσή τους αρχίζει ενωρίς στον αγρό, το κόστος πέφτει και η αξία ανεβαίνει.

Δεν είμαστε οι πρώτοι που επιχειρούμε μια διεπιστημονική (άρα και διαθεματική) πρόταση για την ΠΓ. Ο Leo Apostel (1925-1995), θιασώτης της διεπιστημονικότητας και ταγμένος στην υπηρεσία της διδακτικής ανανέωσης, είχε παρουσιάσει κατά την προηγούμενη δεκαετία τη διεπιστημονική του πρόταση για τη Δημογραφία που τοσο γειτνιάζει με την ΠΓ. Θεωρήσαμε σκόπιμο να αναπτύξουμε εδώ μερικά χαρακτηριστικά του κλάδου της ΠΓ, ώστε, ανεξάρτητα από τα κυρίως ρεύματα ανάπτυξης της, να αναδειχθεί η δυνατότητα πολύπλευρης διεπιστημονικής «μεταγραφής» με ζητούμενο τη διαθεματική διδακτική επεξεργασία ενός κλάδου.

Advertisements
This entry was posted in πρεβεζάνοι συγγραφείς, σχολεία της Πρέβεζας, Ιστορία, Πρεβεζάνοι εκπαιδευτικοί, Ρέντζος, γεωγραφία, δημόσια υγεία, εσωτερική γεωπολική, εκπαίδευση and tagged , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s