ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ; ΜΙΑ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΨΕΥΔΩΝΥΜΙΑ;

Από το μάθημα στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο (Ποίηση και πόλη ‒ Τρίτη, 10/11/2015).

Γνωστοί ποιητές τιτλοφόρησαν ποιήματά τους δίνοντας το όνομα της πόλης όπου γεννήθηκαν, ταξίδεψαν ή έζησαν. Το «Μεσολόγγι» του Κωστή Παλαμά αποτελεί ένα αυτοβιογραφικό ποιητικό παράδειγμα[i]. Ωστόσο, σαν περίεργη εξαίρεση, δεν είναι καθόλου «αστικό» ή «πολεογραφικό», παρά απόλυτα και ψευδώνυμα «φυσιοκρατικό»:

Στη νησόσπαρτη λίμνη που το μαϊστράλι
από θαλασσινή δυναμωμένο αρμύρα
ταράζει πέρα το φυκόστρωτο ακρογιάλι,
μ΄ έριξ’ εκεί πεντάρφανο παιδάκι η Μοίρα.
[…]

11_καρεκλαΕίναι ενδιαφέρον να επισημάνουμε εδώ, ότι στο ποίημα αυτό είναι φανερή η απουσία οποιουδήποτε ηρωικού τόνου που ενδεχόμενα θα ανέμενε ο αναγνώστης, εκ μέρους ενός εθνικού ποιητή, που τραγουδάει το Μεσολόγγι. Αντίθετα, το σονέτο αυτό, διακρίνεται μάλλον για το λυρισμό του και τον προσωπικό εσωτερικό τόνο που προκύπτει από μια φυσιολατρική διάθεση. Δεν πρόκειται για το «Μεσολόγγι-εθνικό σύμβολο» που ανήκει σε όλους, αλλά για μια γωνιά του φυσικού κόσμου όπου κυριαρχεί ο ποιητής και μέσα από την οποία εκφράζεται η ίδια του η ψυχή.

Εκείνο όμως που ενδιαφέρει ιδιαίτερα εδώ είναι η παντελής έλλειψη αναφοράς στο Μεσολόγγι ως ανθρώπινη κατασκευή, πληθυσμιακό περιεχόμενο και σχέσεις ανθρώπων. Το Μεσολόγγι είναι βέβαια στο ποίημα παρόν και ζωντανό, φτερουγιστό και πανανθρώπινο. Λείπει όμως η πόλη, το έδαφος και οι φωνές της. Οι ανάσες κι οι κραυγές των ανθρώπων της. Ο μόνος άνθρωπος που το κατοικεί είναι ο ποιητής. Ο μόνος ανθρώπινος ήχος είναι ο ύμνος του. Η απουσία πατριωτικού (γεωπολιτικού) χαρακτήρα καθώς και η απόλυτα προσωπική θεώρηση μιας ολόκληρης πόλης (που εξισώνεται με το όνομά της και τον «ποιητή» της) είναι αξιοσημείωτα στοιχεία.

simeiosi3

[i]       Για τη μεσολογγίτικη ποιητική πολεογραφία του Παλαμά θα χρειάζονταν πολλά να ειπωθούν. Και πολλά περισσότερα για τη σύνολη «ποιητική ανα-παράσταση [αυτής της πόλης], στα γραπτά των ανθρώπων που γεννήθηκαν ή μεγάλωσαν εκεί». Βλ. Παντελής Μπουκάλας, «Το Μεσολόγγι και οι ποιητές του», Καθημερινή/Επτά Ημέρες, 27 Νοεμβρίου 2005, σελ. 15-17. Το ποίημα αυτό ήταν ένα από τα θέματα των γραπτών απολυτηρίων εξετάσεων περιόδου Μαΐου-Ιουνίου 2005-2006 στο μάθημα των κειμένων νεοελληνικής λογοτεχνίας, όπου όμως δεν τέθηκε καμιά ερώτηση για την απουσία της πόλης στο ποίημα και την εν τέλει ποιητική αυτή κρυπτωνυμία.
Advertisements
This entry was posted in ποίηση, πολεογραφία, Ιστορία, εσωτερική γεωπολική, εκπαίδευση and tagged . Bookmark the permalink.

3 Responses to ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙ ΤΟΥ ΠΑΛΑΜΑ; ΜΙΑ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΨΕΥΔΩΝΥΜΙΑ;

  1. Παράθεμα: ΨΕΥΔΩΝΥΜΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ, ΤΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ… | "Δημόσιος Χώρος Γ. Ρέντζος"

  2. Παράθεμα: ΨΕΥΔΩΝΥΜΙΕΣ, METΩΝΥΜΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ, ΤΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ… | "Δημόσιος Χώρος Γ. Ρέντζος"

  3. Ο/Η dimosioshoros λέει:

    Δείτε κι εδώ ενδιαφέρουσα παρέμβαση του φίλου Στέλιου Μαφρέδα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s