ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΤΟ ΛΕΝΕ «ΕΥΡΩΠΗ»;

Τι νομίζουν οι μαθητές και οι μαθήτριες;

Πριν ακριβώς είκοσι χρόνια πραγματοποιήσαμε έρευνα για την πρόσληψη της έννοιας «Ευρώπη», σε επιλεγμένα σχολικά τμήματα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (γ’ γυμνασίου και β’ λυκείου). Η έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του τριμήνου Δεκεμβρίου 1995 – Φεβρουαρίου 1996 και έλαβαν μέρος 410 μαθητές και μαθήτριες, στους οποίους διανεμήθηκε ερωτηματολόγιο και στο οποίο αναμενόταν να δοθούν κυρίως απαντήσεις προτιμήσεων. Μια ερώτηση (10η) απαιτούσε γνώσεις, αλλά στα πλαίσια της έρευνας αυτής ενδιαφέρον έχουν κυρίως οι εσφαλμένες απαντήσεις και η ενδεχόμενη συσσώρευσή τους.

Βασική υπόθεση της έρευνάς μας αποτελούσε η ιδέα ότι στο νου του έλληνα μαθητή η έννοια «Ευρώπη» αποτελεί ένα ιστορικό, γεωγραφικό και γεωπολιτικό σύμπλεγμα, σε ιδιαίτερη θέση ως προς την ελληνική/ελλαδική ιστορία και κοινωνία για το οποίο οι σχολικο-νοητικές ιδεολογικές παραστάσεις υπερτερούν των αντικειμενικών γνώσεων. Εξάλλου φαινόταν τότε πως η Ευρώπη ως ενοποιούμενη πολιτικο-γεωγραφική οντότητα αποκτούσε βαθμιαία μια ιδιαίτερη γεωγραφική-νοητική θέση ανάλογη με εκείνη που είχαν μέχρι τότε τα εθνικά κράτη ως «πατριδες». Και ετίθετο και στη φάση εκείνη το ερώτημα για το «τι είναι η Ευρώπη».

800

Σε μια από τις ερωτήσεις, οι απαντήσεις δείχνουν μια επιφανειακή (τουριστική) αντίληψη της Ευρώπης. Κοιτάξτε εδώ για όλες τις ερωτήσεις-απαντήσεις.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (μέχρι τότε «ΕΟΚ»), η «ευρωπαϊκή ήπειρος», αλλά ‒ισότιμα‒ και οι καρτποσταλικές εικόνες και οι νοητικές παραστάσεις των μεγάλων πρωτευουσών αποτελούσαν (και αποτελούν) τις πιο άμεσες απαντήσεις στο ερώτημα. Κύρια θέση κατέχουν βέβαια και οι ιστορικές αναφορές τις οποίες γέννησε και έθρεψε η εποχή της δημιουργίας και άνθισης των εθνικών κρατών. Και φυσικά, περισσότερο συνθετικά ίσως, με βάση πάντα μια συγκεκριμένη χωρική-γεωγραφική έδραση, η Ευρώπη αποτελεί πάντα σύνολο εστιών, στο χώρο και το χρόνο, που χαρακτηρίστηκαν από συσσώρευση πλούτου και συγκέντρωση δύναμης.

Τα σχολεία τα οποία έλαβαν μέρος στην έρευνα είχαν επιλεγεί με χαλαρά γεωγραφικά (χωροταξικά) και κοινωνιολογικά κριτήρια σε διάφορες περιοχές της χώρας με βάση την επιθυμία φοιτητών μας να λάβουν μέρος στην ‘Ερευνα. Πρόκειται για τα σχολεία στα οποία φοίτησαν ή από τα οποία απεφοίτησαν οι ίδιοι οι φοιτητές και οι φοιτήτριες. Κοιτάξτε εδώ για ολες τις ερωτήσεις απαντήσεις.

simeiosi3

Φυσικά το ερώτημα τίθεται πάντοτε: Είναι η Ευρώπη ήπειρος; Στις πρώτες σελίδες του βιβλίου του Europe ο Jacques Levy θέτει το θέμα του γεωγραφικού περιεχομένου (σημ. 1) της Ευρώπης. Με ειρωνικό τόνο, ο Eric Hobsbawm, στο άρθρο του με τίτλο «The Curious History of Europe» μας καλεί να «μη συγχέουμε πολιτική, ιστορία και γεωγραφία»(2). Η Beatrice Giblin-Delvallet παρουσιάζει στο λήμμα της για την Ευρώπη, στο Dictionnaire de geopolitique (3) την εκδοχή της «Ευρωσίας», δηλαδή της Ευρώπης από τον Ατλαντικό έως τον Ειρηνικό, αφού οι Ρώσοι ‒ευρωπαίοι‒ εποίκισαν μέχρι τις ακτές του Ειρηνικού όλον αυτό τον «βορειο-ασιατικό» χώρο. Το Musée de l’homme χρησιμοποιεί, πράγματι μια τέτοια απεικόνιση, στη δημογραφική του σελίδα (4). Το θέμα, στην ευρεία «μεταγεωγραφική» του βάση, για το «Μύθο των Ηπείρων» (5), που δεν αφορά μόνο την Ευρώπη, διερευνούν στην εκτεταμένη παρουσίασή τους οι Lewis και Wigen. Ο γενικότερος προβληματισμός συνδέεται και με τις προσπάθειες ανασύνταξης της καθιερωμένης πολυκεντρικής «Ιστορίας της Ευρώπης» με στόχο μια σύνθεση που θα είναι ισόμορφη με την προϊούσα διαδικασία ενοποίησης του ευρωπαϊκού χώρου. Αποτελεί, οπωσδήποτε μια πλευρά της «ευρωπαϊκής διάστασης στην παιδεία«(6). Πόσο σωστό και τίμιο παιδαγωγικό εγχείρημα;
  1. Jacques Levy, Europe, Une geographie, Hachette, 1997, σελ. 10
  2. Beatrice Giblin-Delvallet, [λήμμα] Europe, στο Yves Lacoste (Sous la direction de: ), Dictionnaire de geopolitique , Flammarion , 1993, σελ. 626
  3. Eric Hobsbawm, On History, Weidenfeld and Nicolson, 1997, σελ. 217
  4. Υπήρχε παλιότερη πληροφόρηση στον κόμβο του Musee de l’homme.
  5. Martin W. Lewis, Karen E. Wigen, The Myth of Continents, A Critique of Metageography, of California Press, 1997. Για τη μεταγεωγραφία δίνουν τον ακόλουθο ορισμό: «[…] εννοούμε το σύνολο χωρικών δομών μέσω των οποίων οι άνθρωποι κατατάσσουν τη γνώση τους για τον κόσμο: τα συχνάκις ανεπίγνωστα πλαίσια που οργανώνουν τις ιστορικές σπουδές, την κοινωνιολογία, την ανθρωπολογία, την οικονομολογία, την πολιτική επιστήμη ή ακόμα και τη φυσική ιστορία». (σελ. ix).
  6. Αλέξανδρου Κακαβούλη, Ευρωπαϊκή διάσταση στην παιδεία, Αθήνα, 1993
Advertisements
This entry was posted in Ευρώπη - ΕΕ, Visit Preveza. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s