ΤΑ ΧΑΜΠΕΡΙΑ ΑΠ’ ΤΑ ΤΡΑΧΤΕΡΙΑ

Η πρεβεζάνικη γραμματική δεν έχει άκλιτες κολωνακιώτικες λέξεις

τρακτερ3

Εύχομαι να μην απογοητευθεί ο αναγνώστης που, αν διαβάσει το κομμάτι αυτό, θα δει πως δεν έχει αναφορές στα διατρέξαντα των τελευταίων ημερών αλλά σε ένα γενικότερο πρόβλημα. Δεν είναι βέβαια οικονομικό και πολιτικό. Συνδέεται όμως με την πολιτική που εφαρμόστηκε στη γλώσσα με τη γλωσσική μεταρρύθμιση του 1976 και, μετά, του 1982 με την εφαρμογή του μονοτονικού.

Τις ημέρες αυτές ακούσαμε στις ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές ειδήσεις κατά κόρον, που λέμε, την ψευτο-άκλιτη λέξη «τρακτέρ», δηλαδή, για να ειρωνευτώ, ακούσαμε πολλά …χαμπέρ για τα τρακτέρ. Βέβαια, δεν έκανα τη σωστή δειγματοληψία, πιάνοντας να ακούσω και κάποιους επαρχιακούς σταθμούς, για να ελέγξω αν σε μερικές περιφέρειες έχουν το θάρρος να προφέρουν και να κλίνουν σωστά τη λέξη.

Εμείς στην Πρέβεζα, που μεγαλώσαμε με τη γνήσια δημοτική γλώσσα (αλλά με τη γραμματική «βορείου ιδιώματος», όπως λέμε), έχουμε μια ισχυρή βάση και ένα ζωντανό γλωσσικό αισθητήριο να καταλαβαίνουμε και να κρίνουμε μερικά πράγματα ως σωστά ή λαθεμένα και μάλιστα ως τεχνητά. Και το ζήτημα είναι εδώ για τις πολυάριθμες άκλιτες λέξεις που έχουν εισβάλει στη γλώσσα και μάλιστα γίνονται (με τη διάδοση) όλο και περισσότερες.

Και το χειρότερο είναι πως η σχολική γραμματική και η «καθώς πρέπει» γλωσσική συμπεριφορά που εκπορεύεται από την Αθήνα αναγνωρίζουν αυτές τις λέξεις ως άκλιτες, γυρνώντας έτσι την πλάτη στη λαϊκή γλώσσα. Όσοι χρησιμοποιούσαμε τη λέξη λέγαμε στον πληθυντικό τρακτέρια ή τραχτέρια. Τα περί ακλιτότητας ή ακλισιάς, όπως ειρωνικά τη λέμε, είναι γραφειοκρατικές επινοήσεις του κέντρου. Και δυστυχώς το κέντρο, με τον τρόπο αυτό, 1. εξοικειώνει τους νεότερους με την τρέχουσα εισβολή σωρείας ξένων λέξεων, που είναι πραγματικά άκλιτες και 2. στρώνει το δρόμο για τη βαθμιαία ακλιτότητα όλων των αρχαιόκλιτων (κύρια των παλαιών τριτόκλιτων) λέξεων. Τι πράκτωρ, τι τράκτορ… που λέει ο λόγος. Πολλοί δηλαδή αρχίζουν να μην κλίνουν τις κλιτές παλιές λέξεις.

Εξάλλου ο νεοκαθαρευουσιανισμός που έχει εισβάλει δέχεται μερικές λέξεις με ονομαστική στην καθαρεύουσα όπως «ο φυγάς». Αυτό έχει για αποτέλεσμα πολλοί να χρησιμοποιούν τη λέξη αυτή όπως «ο παππάς» (που είναι πράγματι ξένη λέξη και βέβαια κλίνεται) και δεν λένε «του φυγάδα», που είναι το σωστό, αλλά «του φυγά» όπως «του παππά». Αν η ονομαστική ήταν «ο φυγάδας», τότε δεν θα υπήρχε πρόβλημα.

Παραθέτουμε, τελειώνοντας το παλιό προπολεμικό τραγούδι με τίτλο «Τί τα θέλουμε τα όπλα», άγνωστου συνθέτη και στιχουργού, σαν στοιχείο για τη σωστή χρήση της λέξης «τραχτέρι». Στο Youtube το αποδίδει εξαιρετικά ο Πέτρος Πανδής. Να πω εδώ πως από τη φωνητική ξέρουμε πως συχνά τα δύο γειτνιάζοντα στιγμιαία σύμφωνα κτ και πτ εξελίσσονται με ανομοίωση σε χτ και φτ (όπως πτερό –> φτερό).

ΤΙ ΤΑ ΘΕΛΟΥΜΕ ΤΑ ΟΠΛΑ
Ειρηνιστικό προπολεμικό τραγούδι

Τί τα θέλουμε τα όπλα
Τα κανόνια τα σπαθιά
Να τα κάνουμε αλέτρια
Να δουλεύει η αγροτιά.

Τί τα θέλουμε τα όπλα
Τα κανόνια τα βαριά
Να τα κάνουμε εργαλεία
Να δουλεύει η εργατιά.

Τί το θέλουν τον «Αβέρωφ»”
Τι το θέλουν το «Κιλκίς»
Να τα κάνουμε τραχτέρια
Να οργώνουμε τη γής.

Advertisements
This entry was posted in γλώσσα, λαϊκό κίνημα and tagged , . Bookmark the permalink.

One Response to ΤΑ ΧΑΜΠΕΡΙΑ ΑΠ’ ΤΑ ΤΡΑΧΤΕΡΙΑ

  1. Ο/Η dimosioshoros λέει:

    Διαβάστε και εδώ σχετικά σχόλια στο Facebook

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s