ΕΛΛΑΔΑ – ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΣΗΜΕΙΩΣΑΤΕ «2»

…σύμφωνα με τον Γεροστάθη του Λέοντος Μελά

%ce%b3%ce%b5%cf%81%ce%bf%cf%83%cf%841Όπως είχα σημειώσει σε προηγούμενη ανάρτηση, μου δόθηκε η ευκαιρία να αρχίσω την καταγραφή των βιβλίων που σώζονται στη βιβλιοθήκη του παππού μου Ι.Μ. Ρέντζου. Προέρχονται, όπως έγραφα, από τη συλλογή του πεθερού του Δ.Κ. Φλώρου και άλλων συγγενικών προσώπων που συγκατοικούσαν στο μεγάλο τους σπίτι ή ήταν δικά του, αγορασμένα και βιβλιοδετημένα από τον ίδιο τον Ι.Μ.Ρ.

Ανάμεσα σε αυτά επεσήμανα με ευχαρίστηση και μια παλιά έκδοση του «Γεροστάθη» του Λέοντος Μελά, που είναι ένα γνωστό αναγνωσματάριο ηθοπλασίας και διαπαιδαγώγησης. Η πρώτη του έκδοση έγινε το 1858, ενώ το αντίτυπο της βιβλιοθήκης του Ι.Μ.Ρ. είναι έκδοσης 1884 και μάλιστα αποτελεί το δεύτερο τόμο (ΙΙ.). Θυμάμαι πολύ καλά πως και εγώ είχα μια μεταγενέστερη έκδοση μεταγλωττισμένη σε απλή γλώσσα της δεκαετίας του 1950 όπου είχα διαβάσει με μεγάλη ευχαρίστηση τα επιλεγμένα αποσπάσματα. Για λόγους μάλιστα που θα αντιληφθεί ο αναγνώστης μας η νεότερη έκδοση για την οποία μιλάω εγώ θα πρέπει να ήταν αποτέλεσμα λογοκρισίας.

Παραθέτω εδώ ένα απόσπασμα από κείμενο του βιβλίου του 1884 (σελ. 31 της έκδοσης της εικόνας):

Η μεταξύ Αθηνών και Σπάρτης ζηλοτυπία εγέννησε τον ολέθριον [Πελοποννησιακόν] πόλεμον, όστις δυστυχώς διήρκεσεν είκοσι και επτά ολόκληρα έτη. […] Τοιουτοτρόπως ο εμφύλιος ούτος και πεισματώδης πόλεμος προξενήσας την παρακμήν της ελευθερας Ελλάδος, προητοίμασεν την υποταγήν αυτής υπό το σκήπτρον του Μακεδόνος Φιλίππου, επομένως δε την υποδούλωσίν της υπό τον ζυγόν της Ρώμης, και επί τέλους την δέσμευσίν της δια των αλύσεων του Μωάμεθ.

Από τη διατύπωση αυτή γίνεται φανερό πως η ιστορική αντίληψη που έχει ή αναπαράγει ο συγγραφέας για την «Ελλάδα» είναι διαφορετική από αυτή που έχουμε σήμερα. Πρώτα πρώτα αντιπαραθέτει τη Ελλάδα στη Μακεδονία του Φιλίππου (πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου) και μετά παραλείπει να αναφερθεί στο Βυζάντιο. Δηλαδή θέτει την Ελλάδα αντιμέτωπη με τρεις κατακτητές: Μακεδόνες, Ρωμαίους, Τούρκους. Αποτελούν, αλήθεια, αυτά μια αποκλίνουσα, περιθωριακή ή αντεθνική δόμηση της εθνικής αφήγησης για την ιστορία μας, από κάποιον δευτερεύοντα διανοούμενο; Και πώς συμβαίνει και αυτά βρίσκονται σε ένα παιδαγωγικό ανάγνωσμα με πολλαπλές εκδόσεις επί ένα αιώνα;

Ας πούμε εδώ πως ο Λέων Μελάς (1812-1879) εκτός από συγγραφέας ήταν πολιτικός που διέπρεψε ως υπουργός Δικαιοσύνης και υπουργός Παιδείας. Μετά από τις σπουδές νομικής που έκανε στην Ιόνιο Ακαδημία της Κέρκυρας και στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, ο Μελάς αναγορεύτηκε διδάκτορας της νομικής και έγινε δικηγόρος, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και ανώτατος δικαστικός. Η καταγωγή της οικογένειάς του ήταν από την Ήπειρο αλλά αυτός γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη όπου είχαν εγκατασταθεί και, μετά την έκρηξη της Ελληνικής Επανάστασης, μεγάλωσε στην Οδησσό. Έκτος από διακεκριμένος λόγιος και παιδαγωγός θεωρείται άτομο δημοκρατικών πεποιθήσεων και φανερής πατριωτικής συνείδησης με ιδιαίτερα εθνική ανατροφή σε πατριωτικό περιβάλλον, γνωστό και από άλλους νεότερους στενούς συγγενείς του όπως ο Παύλος Μελάς και ο Δημήτριος Βικέλας.

Είναι βέβαιο λοιπόν πως την εποχή που έζησε και μορφώθηκε ο Μελάς, η κυρίαρχη εθνική αφήγηση για την ιστορία της Ελλάδας ήταν διαφορετική από αυτή που γνωρίζουμε και δεχόμαστε σήμερα. Τα δύο ιστορικά σχήματα

1) με την αρχαία Μακεδονία ως ελλαδικό έδαφος και τον πληθυσμό της ως ελληνικό
2) το ανατολικό ρωμαϊκό κράτος (δηλαδή το «Βυζάντιο») ως ελληνογενή αυτοκρατορία

προέκυψαν αργότερα. Βασίζονται όπως ξέρουμε στις γενναίες εθνικές ιστορικές συνθέσεις του επίσης Κωνσταντινοπολίτη ιστορικού Κωνσταντίνου Παπαρρηγόπουλου (1815 –1891). Από παιδαγωγική πλευρά το ζήτημα μπορεί να το προσεγγίσει ο αναγνώστης μας καταφεύγοντας με μεγάλο κέρδος και σε γνωστό βιβλίο του καθηγητή Χάρη Αθανασιάδη.

Advertisements
This entry was posted in Ημερολόγιο Ι.Μ. Ρέντζου, Ιστορία, εσωτερική γεωπολική, εκπαίδευση and tagged , , . Bookmark the permalink.

One Response to ΕΛΛΑΔΑ – ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ, ΣΗΜΕΙΩΣΑΤΕ «2»

  1. Παράθεμα: ΚΕΙΜΗΛΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ Ι.Μ. ΡΕΝΤΖΟΥ | "Δημόσιος Χώρος Γ. Ρέντζος"

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s