ΛΑΡΙΣΑΪΚΑ, ΠΡΕΒΕΖΑΝΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Μικρό αφιέρωμα στο μεγάλο Στίβεν Χόκινγκ

Θα αφιερώσω αυτό το κομμάτι στη μνήμη του σημαντικού αστροφυσικού της εποχής μας Στίβεν Χόκινγκ που έφυγε χθες από τον κόσμο αυτό, που τόσο βαθιά μελέτησε. Θα το έγραφα και θα έκανα την ανάρτησή του, αλλά ο θάνατός του Χόκινγκ με οδηγεί σε αυτό το μικρό αφιέρωμα, που άλλωστε είναι επικεντρωμένο στη ζωή του συναδέλφου του Αϊνστάιν. Είναι σχετικό με τα τοπικά ιδιώματα που, όπου είναι απαξιωμένα, από χώρα σε χώρα, δίνουν αφορμή, για …«λαρισαϊκά» ανέκδοτα, σαν και αυτά που ακούμε στην Ελλάδα για τα δικά μας «βλάχικα». Δυστυχώς όπως ξέρουμε, η σχολική παιδαγωγική έχει παραμελήσει αυτές τις πτυχές της εθνικής μας γλώσσας, ενώ μερικοί γλωσσολόγοι και παιδαγωγοί έχουν στραφεί εναντίον τους σαν εγκάθετοι.

Θυμάμαι, όταν με μεγάλη συγκίνηση, πριν τρία χρόνια, την ημέρα που συνάντησα τον Στίβεν Χόκινγκ στο σταθμό Charing Cross στο Λονδίνο. Όπως έγραψα και στο Facebook, ήταν στο αναπηρικό του αμαξάκι που οδηγούσε μια κυρία με στολή νοσηλεύτριας. Και μάλιστα, επειδή, λόγω της αναπηρίας του, τον ξέραμε πάντα σε μια σταθερή στάση, η εικόνα που αντίκρισα ήταν σαν μια μεγέθυνση φωτογραφίας του, στη θέση αυτή. Δεν ξεχνώ το ιδιαίτερο συναίσθημα που ένιωσα. Αυτή ακριβώς την εικόνα αναπαράγει ο γελοιογράφος του σημερινού φύλλου της εφημερίδας Evening Standard.

Θα έρθω όμως στο θέμα, με το οποίο αποδεικνύεται πόσο σημαντική είναι η μελέτη των ιδιωμάτων και πόσο επιπόλαια δράση (αν όχι αντεθνική στάση) αποτελεί η περιφρόνησή τους στην εκπαίδευση και τη δημόσια ζωή. Και μάλιστα, αποδίδω και μια ιδιαίτερη σημασία επειδή προέρχομαι από μια επαρχία όπου οι διανοούμενοί της (όσοι μάλιστα ήταν σχετικοί με τη γλώσσα και τη διδασκαλία της) δεν έδειξαν ενδιαφέρον για τη σχετική τεκμηρίωσή του τοπικού ιδιώματος, τη μελέτη του και την προβολή του στο δημόσιο χώρο (π.χ. οδωνυμία).

Θα αναφερθώ εν συντομία στην εκλαϊκευμένη πια, μετά από τόσα χρόνια που έχουν περάσει, σχέση του μεγάλου Αϊνστάιν με τον Ελβετό φιλόλογο Τζοστ Βίντελερ, διευθυντή του οικοτροφείου στο Άαραου κοντά στη Ζυρίχη, όπου έμεινε ο Αλβέρτος για την προετοιμασία του για το πανεπιστήμιο.

Όπως έχει παραδεχθεί και ο ίδιος ο Αϊνστάιν, υπήρξε επίδραση αυτού του φιλόλογου στο νεανικό μυαλό του μελλοντικού μεγάλου επιστήμονα. Ο Βίντελερ είχε δημοσιεύσει μια μελέτη γλωσσολογίας για το τοπικό ιδίωμα, η οποία πολύ αργότερα τράβηξε την προσοχή των γλωσσολόγων. Αναγνωρίστηκε δηλαδή η μελέτη ως προαγγελία του έργου του Φερδινάνδου ντε Σοσσύρ και αφορούσε τη σχετική αξία των φωνημάτων (όπως τα έχουμε στο μυαλό μας), πράγμα που ήταν αντίθετο με την άποψη για την απόλυτη φωνητική αξία (των παραγόμενων γλωσσικών φθόγγων). Ο μπάρμπα-Τζοστ, υποστηρίζεται, με τη «σχετικότητα των σχέσεων» (γερμανικά Relativität der Verhältnisse), ίσως να είχε προσφέρει κάτι στο μυαλό του νεαρού Αλβέρτου και τελικά στο οικοδόμημα της θεωρίας της Σχετικότητας.

Δεν είναι, λοιπόν, «βλάχικα» τα ιδιώματα όπως παρουσιάζονται στην Ελλάδα από πολλούς. Δεν είναι κάτι κατώτερο και κάτι άχρηστο. Και μάλιστα, σχετικά με τα ελβετικά ιδιώματα, να πω για τη σύμπτωση της κυκλοφορίας της ελβετικής ταινίας «Η θεία εντολή», που είδα. Εκθέτει, λίγο ντοκιμαντερίστικα και λίγο δραματικά, τις προσπάθειες μιας ομάδας γυναικών να πείσουν, το 1971 λέμε, τις συγχωριανές τους να διεκδικήσουν ψήφο των γυναικών στο δημοψήφισμα που θα γινόταν τότε, παραβαίνοντας έτσι τη θεία εντολή της υποταγής στον άντρα. Το έργο είναι αρκετά προχωρημένο στα γυναικεία ζητήματα. Είναι μάλιστα ευαίσθητο στα γλωσσικά θέματα και έχει γυριστεί στο καντόνι της Ζυρίχης, όπου έχει χρησιμοποιηθεί η ελβετική διάλεκτος των γερμανικών και, σε βαθμό που δεν μπορώ να προσδιορίσω, το τοπικό ιδίωμα –ίσως η γλώσσα του γυμνασιάρχη μπάρμπα-Τζοστ;

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ
https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=smh-002:1979:59::1167
Jakobson, R., « Verbal Communication », Scientific American, Vol. 227, No 3, pp. 73-74.
Winteler, J., Die Kerenzer Mundart des Kantons Glarus, in ihren Grundzügen dargestellt, Leipzig und Heidelberg (C. F. Winter’sche Verlagsbuchhandlung), 1876.

Advertisements
This entry was posted in πρεβεζάνοι συγγραφείς, γλώσσα, επικοινωνία, εσωτερική γεωπολική and tagged , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s