Χαμένοι στη “μακεδονική” μετάφραση. Republika Makedonija αντί Republic of Macedonia

Φόρουμ Πρέβεζας

Του Γιάννη Ρέντζου

 Σε ένα υποτιθέμενο χωριό του Νομού Πρέβεζας οι κάτοικοί του είχαν πρόβλημα με το όνομά του. Πότε άκουγαν πως το χωριό τους είχε

τούρκικο όνομα, πότε σλάβικο και πότε πως ήταν παραφθορά άγνωστου αρχαίου ελληνικού. Αποφάσισαν λοιπόν να το μετονομάσουν σε «Λονδίνο». Δικαίωμά τους βέβαια.

Πώς θα το λένε στα αγγλικά οι Άγγλοι; London; Όχι βέβαια. Πώς θα το λένε ιταλικά οι Ιταλοί; Londra; Με μετάφραση, όπως λένε και την πρωτεύουσα της Αγγλίας στα ιταλικά; Πάλι όχι. Όλοι οι ξένοι θα λένε “Londino” το πρεβεζάνικο χωριό, όπως το λένε οι ντόπιοι, με μεταγραφή των επτά χαρακτήρων χωρίς καμιά μετάφραση.

Το άρθρο αυτό αποσκοπεί να αναδείξει μια ιδιαίτερη πλευρά του ζητήματος του ονόματος της πΓΔΜ (FYROM) που σπάνια θίγεται. Σχετίζεται με την απόδοση “Μακεδονία” και “Δημοκρατία της Μακεδονίας” που υιοθετήθηκε από πολλές γλώσσες / χώρες με μετάφραση στην κάθε γλώσσα αντί για το μεταγραμματισμό «Makedonska» ή «Makedonija» σε…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 857 επιπλέον λέξεις

Advertisements
Posted in Δημόσιος Χώρος | Σχολιάστε

ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΣΠΥΡΟ ΤΣΑΓΚΑΡΟΠΟΥΛΟ

Ένα ακόμη δάκρυ για κείνον

Μόλις πληροφορήθηκα με μεγάλη λύπη πως ο εκλεκτός φίλος Σπύρος Τσαγκαρόπουλος έφυγε από αυτόν τον κόσμο.

Τον είχα πολλά χρόνια καθηγητή μου και δάσκαλό μου στο Γυμνάσιο της Πρέβεζας. Ως καθηγητής μου των μαθηματικών είχε πρωτοδιοριστεί και μας ανέλαβε από την Α’ Γυμνασίου. Και αργότερα, όταν διορίστηκα κι εγώ, με «ανέλαβε» ως νεοδιόριστο εκπαιδευτικό. Του οφείλω πολλά. Δεν ξεχνώ τη γλωσσομάθειά του και την ευρύτητα του πνεύματός του. Τον αναφέρω συχνά στις κουβέντες μου.

Εκφράζω κάθε συμπάθεια στη Χαρίκλεια και στα κορίτσια. Δεν τον ξεχνώ. Ας είναι ελαφρό το χώμα επάνω του.

Posted in Πρεβεζάνοι εκπαιδευτικοί, εκπαίδευση, νεκρολογία | Tagged | Σχολιάστε

Ο ΟΡΥΖΟΜΥΛΟΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ

…και η πρόταση του Βασίλη Ευαγγέλου

Πέρσι σαν σήμερα στις 16 Ιανουαρίου 2018 ο φίλος Βασίλης Ευαγγέλου έκανε μια πρόταση γι’ αυτό το κτήριο που είναι διατηρητέο και είναι πιθανώς ιδιοκτησία ιδιωτών (κατά την εκτίμηση του εισηγητή, οι οποίοι είναι από τα Ιωάννινα)

Σύμφωνα με την πρόταση το ακίνητο να έρθει στα χέρια του δήμου Πρέβεζας είτε να αγοραστεί εξ ολοκλήρου με μακροχρόνιο δανεισμό, είτε με ανταλλαγή περιουσίας του δήμου σε άλλη περιοχή, ώστε αυτό να μπορούσε να αξιοποιηθεί σαν πολιτιστικό κέντρο με μοναδικές χρήσεις και όχι μόνο.
Άλλωστε είναι το μόνο βιομηχανικό κτήριο που έχει διασωθεί στην πόλη και, όπως ξέρουμε, γράφει ο εισηγητής της πρότασης,  σε Βόλο Χανιά Πάτρα Αθήνα και μάλλον σε όλην την Ελλάδα, αντίστοιχα κτίρια γίνανε κοιτίδες πολιτισμού. Εκτός αυτού θα απελευθερωθούν χώροι και χρήσεις στα υπόλοιπα κτίρια του δήμου.

Ο φίλος Βασίλης επισυνάπτει και το πρόγραμμα για χρηματοδοτήσεις και εκτιμά πως είναι ευκαιρία για … «λίφτινγκ» σε εγκαταλειμμένα δημοτικά κτίρια της Πρέβεζας. Πράγματι η Νέα δράση του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία, 2014-2020» καλεί τους δήμους να αξιοποιήσουν εγκαταλειμμένα δημοτικά κτήρια με στόχο τη λειτουργική επανένταξή τους στον ιστό της πόλης, συμβάλλοντας άμεσα και έμμεσα στην οικονομική και κοινωνική αναζωογόνηση των αστικών περιοχών.
Ο συνολικός προϋπολογισμός της δράσης φθάνει τα 50 εκατ. ευρώ και αφορά σε βιομηχανικά κτήρια, ανενεργά ΞΕΝΙΑ, ανενεργά νοσοκομεία, στεγασμένες αγορές, αποθήκες, δημοτικά λουτρά, δημοτικά σφαγεία, στρατιωτικές εγκαταστάσεις, δικαστικά μέγαρα και κτήρια ιδιαίτερης αρχιτεκτονικής αξίας.
Η επιδότηση φθάνει το 100% εφόσον αξιοποιηθεί το 80% τουλάχιστον της επιφανείας του κτηρίου για πολιτιστικές αθλητικές ψυχαγωγικές δραστηρότητες από τον Δήμο για τους πολίτες ή η αξιοποίηση του κτηρίου για μετεγκατάσταση υπηρεσιών του δήμου η άλλου δημοτικού φορέα με δωρεάν παραχώρηση (πχ βρεφικούς σταθμούς ΚΑΠΗ)
Τα κτήρια θα πρέπει να ειναι πάνω από 500 τμ ιδιοκτησίας του δήμου η να έχουν παραχωρηθεί σε αυτόν από άλλο δημόσιο φορέα για πάνω από 15 χρόνια και θα πρέπει μετά την παρέμβαση να λειτουργούν τουλάχιστον 4 ημέρες / βδομάδα και 8 μηνες/χρόνο.
Τέτοια κτίρια υπάρχουν και στους 3 Δήμους της Π.Ε Πρέβεζας, όπως είναι τα Ιαματικά Λουτρά, τα Δημοτικά Σφαγεία, οι στρατιωτικές εγκαταστάσεις που έχουν παραχωρηθεί κ.α.

Είναι λοιπόν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τους Δήμους, να εκμεταλλευτούν άλλο ένα χρηματοδοτικό εργαλείο με στόχο να δώσουν ζωή σε κτιριακές υποδομές που σήμερα ρημάζουν.

Posted in πρεβεζάνοι επιστήμονες, πρεβεζάνοι καλλιτέχνες | Tagged , , | Σχολιάστε

ΜΙΛΟΥΣΕ ΒΛΑΧΙΚΑ Η ΜΑΡΙΑ ΚΑΛΛΑΣ;

Ένα μεγάλο συμφωνικό ποίημα με τη Μαρία Ναυπλιώτου

Είδα χτες την εντυπωσιακή θεατρική παράσταση του έργου Master Class – Ανώτερο σεμινάριο με τη Μαρία Κάλλας του Τέρενς Μακ Νάλι με τη Μαρία Ναυπλιώτου στο ρόλο της Μαρίας Κάλλας. Της μεγάλης μας αθάνατης αοιδού. Δυο Μαρίες στη Σκηνή. Γιατί, η ενσάρκωση του επώνυμου ρόλου εκ μέρους της εκλεκτής ηθοποιού ήταν απίστευτα ζωντανή. Είχα μάλιστα την ευκαιρία να επιλεγώ κι εγώ στην «συνομιλία» της Μαρίας με μερικούς θεατές κατά τη διάρκεια της παράστασης και θυμάμαι πόσο κοντά και μέσα ένιωσα, «στο πετσί», των ανθρώπων του σανιδιού. Σαν να μου μιλούσε η Μαρία Κάλλας.

Το βιογραφικό –με κάθε λεπτομέρεια από τη ζωή της Μαρίας Κάλλας− έργο-ποταμός ήταν ένα αφιέρωμα, μια σπουδή, τέχνης, πολιτισμού, δημιουργίας, μάθημα αγώνα για τη ζωή και, ίσως, αγωνίας για το θάνατο. Κάθε στιγμή είχε μια τραγική έξαρση. Ή την αισθανόσουν έτσι. Η Μαρία με το εκρηκτικό ταμπεραμέντο της έκανε κάθε στιγμιαία ατάκα μια ολόκληρη τραγωδία. (Ποια Μαρία; Η Κάλλας ή η Ναυπλιώτου; Δεν το ξεχώρισα. Μια υπέροχη ταύτιση ρόλου και ηθοποιού.)

Αλλά ας περάσω στο ζήτημα που υπαινίσσεται ο τίτλος μας. Μιλούσε βλάχικα η Μαρία Κάλλας; Σπεύδω να διευκρινίσω, αν χρειάζεται, πως με τη λέξη «βλάχικα» εννοώ τη διαλεκτική μας δημοτική, τα λεγόμενα «βόρεια ιδιώματα» που κληροδοτήθηκαν με προφορική παράδοση σε ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού πληθυσμού. Που όμως αποφασίστηκε πως πρέπει να εξοβελιστούν από την εκπαίδευση, το δημόσιο λόγο και την κοινωνική ζωή.

Θυμάμαι λοιπόν, στην ομάδα του FaceBook «Από τα βόρεια ιδιώματά μας», πως ένα μέλος, ανάμεσα στα άλλα αστήριχτα, παθιασμένα και πομφολυγώδη επιχειρήματά του ενάντια στη γλώσσα των προγόνων μας, επιστράτευσε και ένα καλλιτεχνικό, μουσικό, λυρικό επιχείρημα. Όχι τάχα από την «ανώτερη» γλώσσα της όπερας, βέβαια, αλλά από τη γνήσια λαϊκή μας γλώσσα. Αυτή που άρθρωνε και ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης στα πανέμορφα λαϊκά τραγούδια που μας χάρισε με την αλησμόνητη φωνή του.

Σύμφωνα με αυτό το επιχείρημα, του φίλου, ο λαϊκός αυτός τραγουδιστής μας ειρωνευόταν τις εκφορές με πολλά σύμφωνα (που θυμίζουν αυτά που εμείς χρησιμοποιούμε «στς θκές μας τς κβέντις»). Αναζητούσε καθαρότερη απόδοση με περισσότερα φωνήεντα. Γιατί αλλιώς, λέει, το τραγούδι του δεν θα ήταν κανονικό τραγούδι αλλά κάτι σαν να του είχαν αναθέσει να συνοδεύει «κρατώντας το ίσο»…

Φυσικά η απόδοση του λαϊκού τραγουδιού και η δομική ισορροπία της γλώσσας είναι δυο παράλληλα ή διαφορετικά πράγματα. Η γλώσσα μας εξελίχτηκε μέσα στους αιώνες περιορίζοντας συνεχώς τα φωνήεντά της. Τα βόρεια ιδιώματα έχουν, ίσως, φέρει κάποια αναπόφευχτη ισορροπία αποβάλλοντας τα μη πληροφοριακά «περισσόλογα» φωνητικά στοιχεία.

Αλλά ας έρθουμε στη Μαρία. Με έκπληξή μας «την» ακούσαμε να λέει, διορθώνοντας μια μαθήτριά της που τραγουδούσε μια ιταλική άρια: Η άρθρωση, ή άρθρωση… Β-ό-λ-τ-α. Μασάτε τα σύμφωνα. Θέλω να τα ακούσω… Δεν ακούω καθόλου τα σύμφωνα, τραγουδάτε στα σανσκριτικά. Πιάνω μόνο τα φωνήεντα. Οι λέξεις σημαίνουν κάτι . Τα φωνήεντα είναι οι άναρθροι ήχοι που βγαίνουν απ’ τις καρδιές μας. Τα σύμφωνα τους δίνουν ένα συγκεκριμένο νόημα…

Ναι. Στο σημείο αυτό η παράσταση, το κείμενο, ο συγγραφέας Τέρενς Μακ Νάλι, ο μεταφραστής Στρατής Πασχάλης, ο σκηνοθέτης Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος και η Μαρία, η Μαρία, η Μαρία…
…είναι σαν να μας δίνουν ένα μεγάλο μάθημα γλώσσας, μια μάστερ κλας για τη δομή, τη λειτουργία και την εξέλιξη της γλώσσας. Αυτό που λένε οι ειδικοί της πληροφορίας της γλώσσας πως
«τα φωνήεντα πεθαίνουν, τα σύμφωνα μένουν»,
«η γλώσσα έχει σύμφωνα πολλά, έχει και λίγα φωνήεντα»,
αυτά τα σύμφωνα που δανείστηκαν οι γλωσσικοί προπάτορές μας, αυτά τα σύμφωνα που δεν τα λαθεύουμε ποτέ στη γραφή τους, όλα αυτά μας τα είπαν χθες στο Θέατρο Μικρό Χορν. Μαζί με πολλά πολλά άλλα. Με τον τρόπο τους. Και συμφωνούμε!

Posted in Βόρεια Ιδιώματα, Βλάχικα, γλώσσα, διαθεματικότητα, επικοινωνία, εκπαίδευση, θέατρο | Tagged , , | Σχολιάστε

ΕΓΚΑΡΔΙΕΣ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΕΣ ΕΥΧΕΣ

Στους φίλους του «Δημόσιου Χώρου»

Ευχές πολλές και εγκάρδιες  στους φίλους, σε όλους τους Πρεβεζάνους συνδημότες  και στους παλιούς συνεργάτες της δημοτικής μας κίνησης.

Μια νέα χρονιά αρχίζει και ευχόμαστε να είναι ελπιδοφόρα για την πόλη μας και την πρεβεζάνικη ύπαιθρο.

Γιάννης Ρέντζος

Πρωτοχρονιά 2019

Posted in Δημόσιος Χώρος | Σχολιάστε

ΙΣΤΟΡΙΑ, ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Με αφορμή το βιβλίο του Θανάση Ν. Παπαθανασίου σε πλαίσιο ιαπωνικής ιστορίας

Στις 8/12/2018, Σάββατο μεσημέρι, στην αίθουσα των Εκδόσεων «Αρμός» (Μαυροκορδάτου 11, Αθήνα), έγινε η παρουσίαση του βιβλίου του Θανάση Ν. Παπαθανασίου με τίτλο «Ένας Ιάπωνας Δίχως Σχιστά Μάτια» και υπότιτλο Νικόλαος Κασάτκιν, ο ευαγγελιστής των Ιαπώνων.

Για το βιβλίο έκαναν εξαιρετικά ενδιαφέρουσες τοποθετήσεις με περιεχόμενο θεολογικο-ιεραποστολικό, γεωπολιτικο-ιστορικό και ιαπωνολογικό οι κ.κ.

Αλέξανδρος, Μητροπολίτης Νιγηρίας
Ειρήνη Κασάπη, Δρ. Ρωσικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας
Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, Καθηγητής (ΕΚΠΑ) Ιστορίας Θρησκειών, Ιαπωνολόγος
– και ο συγγραφέας του βιβλίου Θανάσης Ν. Παπαθανασίου.

Με αφετηρία τη σαφώς ιαπωνοκεντρική και ανθρωποκεντρική ορθόδοξη χριστιανική δράση του Ρώσου κληρικού Νικολάου Κασάτκιν (1836 – 1912) που ανακηρύχθηκε και Άγιος και που περιγράφει με ιδιαίτερη ορθόδοξη θεολογική και θρησκειολογική – ανθρωπολογική εμβάθυνση ο συγγραφέας, έγιναν ακριβέστατες και πρωτότυπες αναλύσεις για

  • το νόημα της ιεραποστολής γενικά (και κατά πόσο αυτή επιτρέπεται να «εκπολιτίζει» με βάση τη λογική της αποστέλλουσας ξένης εκκλησίας και τα συμφέροντα της δικής της κοινωνίας),
  • τις ιδιαίτερες ιστορικές συνθήκες της εποχής (ως προς τις βλέψεις της Ρωσίας για την Ανατολή και μάλιστα σε σχέση με α) τον ρωσοϊαπωνικό πόλεμο του 1904-1905 και β) τον προεπαναστατικό αναβρασμό εκείνης της περιόδου) και
  • την πρόσφατη τότε (1868) μετάβαση της Ιαπωνίας από το προαιώνιο στρατιωτικό καθεστώς των Σογκούν στην εποχή εκδυτικισμού που άρχισε με την αναβίωση του αυτοκρατορικού θεσμού και τον Αυτοκράτορα Μέιτζι.

Το εξαιρετικά καλογραμμένο και εκδοτικά ιδιαίτερα φροντισμένο βιβλίο του Θανάση Ν. Παπαθανασίου, γνωστού και από άλλες σημαντικές θεολογικές συγγραφικές του καταθέσεις, προσφέρει ένα αξιόλογο διεπιστημονικό και διαθεματικό υλικό στη γλώσσα μας που μπορεί να ενδιαφέρει ένα ευρύτερο κοινό εκπαιδευτικών και βιβλιοφίλων.  Είναι φανερό βέβαια πως το βιβλίο έχει και έντονο ιαπωνολογικό ενδιαφέρον.

Posted in Ιστορία, Ιαπωνία, γεωγραφία, γλώσσα, διαθεματικότητα | Tagged , , , | Σχολιάστε

ΟΙ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΕΞΟΡΥΞΕΙΣ ΚΑΙ Ο ΠΟΛΙΤΗΣ ΤΗΣ ΗΠΕΙΡΟΥ

Σημαντική διάλεξη του Νίκου Δ. Γιαννούλη: Μη βαφτίζουμε το κέρδος, πρόοδο

Χθες το βράδυ, Δευτέρα 10/12/18, στην Αθήνα, στον Εξωραϊστικό Πολιτιστικό Σύλλογο «Ο Ιλισός» (ΒΑΚΧΥΛΙΔΟΥ 20 & ΔΙΟΝ. ΑΙΓΙΝΗΤΟΥ-IΛΙΣΙΑ), ο Νίκος Γιαννούλης, έδωσε διαφωτιστική και κατατοπιστική διάλεξη με θέμα «Η έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων στην Ήπειρο». Ο εκλεκτός φίλος, ως γνωστό, ήταν επί δωδεκαετία δήμαρχος της Πρέβεζας και είναι Φυσικός – Περιβαλλοντολόγος (BSc, MSc, PhD) καθώς και δραστήριο μέλος στο Διοικητικό Συμβούλιο της Πανηπειρωτικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος.

Ο ομιλητής, με σωρεία επιδεικνυόμενων χαρτογραφικών τεκμηρίων και ανάγνωση παραπομπών νομοθετικών κειμένων καθώς και επιβεβαιωμένων ειδησεογραφικών δεδομένων, έδωσε μια λεπτομερή εικόνα του αναγκαστικά ανασυγκροτούμενου ηπειρωτικού μας τοπίου (γης, πολιτισμού και ανθρώπινων σχέσεων) και έκανε μια ακριβέστατη εκτίμηση των πολύ θλιβερών συνθηκών που ενδέχεται να επικρατήσουν, ακολουθώντας μια απόλυτα «ολιστική» προσέγγιση.

Αυθαίρετα και με νομοθετημένη αφαίρεση κάθε λαϊκού και κοινοτικού δικαιώματος, γωνιές και εκτάσεις του ηπειρωτικού μας εδάφους, θα «φιλοξενήσουν» καταστροφικές μεγα-εγκαταστάσεις εξόρυξης πετρελαίου, με λογική Κολοράντο, Οκλαχόμας ή Σιβηρίας και Ινδονησίας, που αποτελούν τα αναγνωρισμένα πρότυπα χερσαίας εξόρυξης. Όμως είναι άλλες οι εκεί γεωγραφικές συνθήκες και διαστάσεις σε σχέση με το λιγοστό αλλά τιμημένο μας ηπειρώτικο έδαφος.

Με επιστημονική και κοινωνική ευθύνη αλλά χωρίς καμιά υπερβολή ή καταστροφολογική διάθεση, ο εκλεκτός ομιλητής ανέλυσε στους παρευρισκομένους τα προφανή στοιχεία γεωπολιτικού εναγκαλισμού της Ηπείρου (αλλά και της χώρας μας) και πρόβαλε τα δεδομένα της πολύπλευρης οικονομικής συμπλοκής που πρέπει να αντιμετωπίσουμε ως ενεργοί πολίτες, θέτοντας στους ακροατές τα αναδυόμενα επιτακτικά ερωτήματα.

Στα θέματα αυτά επακολούθησε συζήτηση όπου οι παρευρεθέντες εκδήλωσαν με τις τοποθετήσεις τους ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όσα ακούστηκαν αλλά συνέβαλαν ζωηρά και οι ίδιοι με τις δικές τους βιωματικές και ακτιβιστικές τοποθετήσεις.

Συγχαίρουμε τους φίλους διοργανωτές και τον εκλεκτό φίλο ομιλητή για την πρωτοβουλία.

Posted in πρεβεζάνοι επιστήμονες, πολιτισμός, Πετρέλαιο, γεωγραφία, διαθεματικότητα, λαϊκό κίνημα | Tagged , , | 2 Σχόλια