ΧΙΛΙΕΣ ΚΑΙ ΜΙΑ ΦΙΓΟΥΡΕΣ ΤΗΣ ΠΡΕΒΕΖΑΣ…

… στη μεγάλη εικονογραφημένη πολεογραφική έκδοση που επιμελήθηκε ο Πάνος Θ. Μουρεζίνης

Δεν σταματάει να μας εκπλήσσει –και τόσο ευχάριστα άλλωστε− με την τακτική δημιουργική του παρουσία ο εκλεκτός φίλος Πάνος Μουρεζίνης. Από τη χρονιά (2010) που έβγαλε το «Σεργιάνι» καθώς και μετά (2013) το «Αρμένισμά» του είναι πάντα παρών ανάμεσά μας αναζητώντας άοκνα κάθε φωτογραφικό τεκμήριο της πρεβεζάνικης λαϊκής μας ιστορίας. Η πρεβεζάνικη οικογένεια, ο ελεύθερος χρόνος των κατοίκων αυτής της πόλης, η ζωντάνια και το χιούμορ του δημόσιου χώρου της, και κάθε σχετική απεικόνισή τους συλλέγονται με επιμέλεια από τον εκλεκτό συγγραφέα, υφίστανται τη σχετική επεξεργασία και αρχειοθετούνται για να αποτελέσουν υλικό των δημοσιεύσέων του.

Παραλάβαμε από το χέρι του φίλου Πάνου, με πραγματική συγκίνηση, την τελευταία δουλειά του –πολυσέλιδη, πλουσιότατη και τόσο φροντισμένη. Και την ξεφυλλίσαμε νοσταλγικά έχοντας μπροστά στα μάτια μας τα χρώματα και τις φωτοσκιάσεις της πόλης μας, από κάποιες εποχές που δεν γυρίζουν πίσω… Νοσταλγίες σε ασπρόμαυρο φόντο είναι ο τίτλος του ογκωδέστατου λευκώματος (384 σελίδες, χίλιες φωτογραφίες) και αφήνει εμάς τους αναγνώστες να νιώσουμε αυτά τα αισθήματα χάρη στα πρόσωπα, τα ονόματα και τα πράγματα που περνούν από μπροστά μας.

Δίχως αμφιβολία, η μεγάλη πρεβεζάνικη εικονογραφημένη έκδοση που επιμελήθηκε ο Πάνος Μουρεζίνης είναι μια σπάνια κατάθεση κοινωνικής ανθρωπολογίας. Και μάλιστα υπεύθυνα ανθρωπογεω­γραφική. Σαν τέτοια άλλωστε τη χαρακτηρίζει, από τους συνεργάτες του συγγραφέα, ο ακούραστος μελετητής της ιστορίας της πόλης μας Νίκος Δ. Καράμπελας, που προλογίζει το έργο. Και συμφώνησε, όπως μας είπε ο συγγραφέας, και ο Θανάσης Αλτιντζής, έμπειρος άνθρωπος στο χώρο των εκδόσεων, που συνέκρινε το απαράβλητο αυτό πρεβεζάνικο έργο με παρόμοια, άλλων πόλεων, που είχε την ευκαιρία να εκδώσει στον πολυετή επαγγελματικό του βίο.

Το τρίτο αυτό βιβλίο του Πάνου Μουρεζίνη για την Πρέβεζα αποτελεί μια συγκινητική προσωπογραφία και ταυτόχρονα μια μεγάλη πολεογραφία της Πρέβεζάς μας. Μια γραφή του προσώπου της. Με τα τόσα πρόσωπα, τις τόσες μορφές και τα τόσα μουτράκια της μικρής μας πόλης… Με τα «ποιος; / ποια;», «πού;», «με ποιους; / με ποιες», «με ποια ευκαιρία;», να ξεπηδούν από κάθε σελίδα του βιβλίου. Και με το αμείλικτο «πού να βρίσκεται;» να παραμονεύει σε κάθε φυλλογύρισμα…

Βυθιζόμενοι στην ανάγνωση και την παρατήρηση του υλικού που περιέχεται στο λεύκωμα, αισθανόμαστε το εξής. Πως, μια σειρά από φωτογραφίες που συνέλεξε και περιέγραψε με κάθε λεπτομέρεια ο συγγραφέας του βιβλίου αυτού, είναι σαν να τραβήχτηκαν απλά και μόνο για να συνθέσουν κάποτε αυτό το λεύκωμα. Για να συναντηθούν όλοι μαζί με όλους τους άλλους. Και όλα ζωντανεύουν προς χάρη του σημερινού αναγνώστη, έστω και αν οι πρωταγωνιστές βρέθηκαν μπροστά στο φακό πριν πενήντα, ογδόντα ή εκατό χρόνια.

Ευχαριστούμε και θαυμάζουμε τον εκλεκτό φίλο Πάνο για την τόσο χυμώδη πρεβεζάνικη δουλειά του. Για τον κόπο του και το φιλότιμό του. Για το συναγερμό πρεβεζάνικων δυνάμεων που έκανε για να βγει αυτό το λεύκωμα και για να συγκεντρωθεί και το υλικό για τον αναμενόμενο δεύτερο τόμο. Και επειδή μια λέξη αξίζει όσο χίλιες φωτογραφίες, τον συγχαίρω για το «σεβασμό» του –δική του η επιλογή της λέξης στη σελ. 8 – απέναντι στην πρεβεζάνικη οικογένειά μας. Καλοτάξιδο, αγαπητέ Πάνο.

Γιάννης Ρέντζος

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Το λεύκωμα «Πάνου Θ. Μουρεζίνη, Νοσταλγίες σε ασπρόμαυρο φόντο, Τόμος Πρώτος, Πρέβεζα 2017», βασίστηκε στα φωτογραφικά αρχεία πολυάριθμων Πρεβεζάνων που ο συγγραφέας δεν παραλείπει να αναφέρει στις λεπτομερείς ονοματολογικές λεζάντες. Περιλαμβάνει επίσης ιδιαίτερα ένθετα όπως φωτογραφία και επιστολή του Νίκου Θωμαΐδη (που σχολιάζει ιδιαίτερα ο συγγραφέας, σελ. 8), ποιήματα της Λούλας Αργυρού-Νούτσου και του Χρήστου Μαρκή, πίνακες του Λέανδρου Σπαρτιώτη, του Περικλή Μυλωνά, του Θάνου Τίλη και του Γιώργου Τσουρά και κείμενο της Μαρίας Τσολακίδη.

Η έκδοση έγινε με υποδειγματική φροντίδα του Ευριπίδη Αφεντουλίδη και εκδότη τον Λεωνίδα Νταλαμάγκα. Τη μακέτα εξωφύλλου φιλοτέχνησε η Τόνια Πασσωμένου και τη σελιδοποίηση – εκτύπωση ανέλαβε ο Άγγελος Αλτιντζής. Στην έκδοση συνέβαλε η Εθνική Ασφαλιστική με ευγενή παρέμβαση του Χριστόφορου Σαρδελή. Συνέβαλαν επίσης ως χορηγοί ο Κοσμάς Βρυώνης, οι Αφοί Θεόδ. Λιόντου, η Φερενίκη Μιχαηλίδου – Τασούλα και η οικογένεια Λευτέρη και Βαγγέλη Τζίμα εις μνήμην Αποστόλου Τζίμα.

Advertisements
Posted in πρεβεζάνοι ποιητές, πρεβεζάνοι συγγραφείς, πρεβεζάνοι χορευτές, πρεβεζάνοι επιστήμονες, πρεβεζάνοι εικαστικοί, πρεβεζάνοι καλλιτέχνες, πρεβεζάνοι μουσικοί, πολεογραφία, τοπικότητα, Δημόσιος Χώρος, Μουσείο πόλης, Πρεβεζάνοι εκπαιδευτικοί, επικοινωνία, Visit Preveza | Tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Σχολιάστε

ΜΑΘΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΕΥΚΑΔΙΟ ΧΕΡΝ

…εις μνήμην της Κλαίρης Παπαπαύλου

Κλαίρη Παπαπαύλου

Αφιέρωσα το χθεσινό τακτικό μου μάθημα ιαπωνικής πολιτισμικής γεωγραφίας (που γίνεται κάθε Παρασκευή, 7-9 μ.μ. στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο), στη μνήμη της Κλαίρης Παπαπαύλου, δρ. ιστορικό Άπωανατολικής Τέχνης και Πολιτισμού, πανεπιστημιακό κατ΄ ανάθεση. Κατά κάποιο τρόπο, μετά το θάνατό της το περυσινό ακαδημαϊκό έτος, τη διαδέχθηκα, κατά την τρέχουσα χρονιά, στη διδασκαλία ιαπωνολογίας. Είναι βέβαια διαφορετική η δική μου προσέγγιση και ούτε συγκρίνονται οι δικές μου εισαγωγικές διαλέξεις με τη μεγάλη εμπειρία, τις πολυετείς σπουδές, τις βαθιές έρευνες της αείμνηστης Κλαίρης και τις δημοσιεύσεις της για τον σινο-ιαπωνικό πολιτισμό.

Οπωσδήποτε, επειδή το χθεσινό μάθημά μου έκανε εκτεταμένη αναφορά στον ελληνοϊρλανδό συγγραφέα Λευκάδιο Χερν, αναφέρθηκα με μνημόσυνο σεβασμό ιδιαίτερα στο όνομα και την προσωπικότητα της Κλαίρης, που είχε μελετήσει και από την πλευρά της εκπαίδευσης και της διδασκαλίας το έργο του Λευκαδίου Χερν και ελπίζω να μου δοθεί ευκαιρία να συνεχίσω τις ιδιαίτερες αναφορές μου στους ζώντες φίλους του έργου του Λευκαδίου Χερν, σε επόμενα μαθήματα και να συμβάλω με τις δυνάμεις μου στην οργάνωση ενός φιλολογικο-παιδαγωγικού μνημοσύνου για τη σημαντική μας ιαπωνολόγο.

Λευκάδιος Χερν (1850-1904)

Όπως αναφέρεται σε συνέντευξή της, η εκλεκτή επιστήμων, από το 1998 μετείχε μόνον στα διδακτικά προγράμματα του Λαϊκού Πανεπιστημίου της Εταιρείας των Φίλων του Λαού, του μόνου εκπαιδευτικού ιδρύματος που περιλαμβάνει ανελλιπή διδασκαλία κινεζικού και ιαπωνικού πολιτισμού στα σεμινάριά του, ανοικτά σε όλους τους ενδιαφερόμενους. Όπως εξάλλου γνωρίζουμε επιδόθηκε από τότε και στην παρουσίαση του ιαπωνικού πολιτισμού (με εκλεκτά κείμενα σε ελληνική γλώσσα) στο Διαδίκτυο, σε συνεργασία με την Πρεσβεία της Ιαπωνίας στην Αθήνα.

Η μνημόσυνη αναφορά μας στο έργο της Κλαίρης Παπαπαύλου (στο μάθημά μας) είχε ως αφορμή τη δική της συμμετοχή στο διήμερο λόγου που είχε αφιερωθεί στα 100 χρόνια από το θάνατο του Λευκάδιου Χερν στη Λευκάδα (Ιούλιος 2004). Στο μάθημα αναδείξαμε ως κορυφαίο διαθεματικό ζήτημα του τομέα της λογοτεχνίας των φυσικών καταστροφών τη νουβέλα του Λευκαδίου Χερν με τίτλο Φωτιά στις θημωνιές (ιαπ.: Inamura no hi, αγγλ. A Living God [Ένας Ζωντανός Θεός)], που είχε επεξεργαστεί ιδιαίτερα η εκλεκτή ιαπωνολόγος.

Αξίζει να υπενθυμίσουμε πως η νουβέλα του Χερν σχετίζεται με το τσουνάμι του Ιουνίου του 1896 (εκεί όπου έλαβε χώρα και το σχετικά πρόσφατο τσουνάμι του Μαρτίου του 2011, γνωστό από την επακόλουθη πυρηνική καταστροφή στη Φουκουσίμα), αναπτύσσεται γύρω από μια σημαντική κοινωνική και παιδαγωγική ιδέα. Αυτή είναι η αυταπάρνηση ενός εξέχοντα χωρικού που έβαλε φωτιά στις θημωνιές των κτημάτων του όταν αντιλήφθηκε από ψηλά την αναταραχή της θάλασσας και το επερχόμενο τσουνάμι. Το έκανε για να ειδοποιήσει χωρίς χρονοτριβή τους συγχωριανούς του για τα καλπάζοντα κύματα ώστε αυτοί να τρέξουν να ανεβούν στα υψώματα να συμβάλουν στην κατάσβεση και έτσι να μην πνιγούν. Και το πέτυχε με μεγάλη δική του ζημία.

Posted in Ιαπωνία, Λογοτεχνία, γεωγραφία, διαθεματικότητα, εσωτερική γεωπολική, εθελοντισμός, εκπαίδευση, νεκρολογία | Tagged , | 2 Σχόλια

ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ

Σε αναδημοσίευση από επιστημονικά και εκπαιδευτικά περιοδικά

Τα κείμενα αυτό αποτέλεσαν εισηγήσεις σε ομάδες εργασίας για τη σύνταξη σχολικού προγράμματος διαθεματικών ενοτήτων μαθημάτων του κλάδου ΠΕ4 (Φυσικών).

 

Posted in Δημόσιος Χώρος | Σχολιάστε

Η ΖΩΗ ΤΟΥ ΟΛΗ…

…είναι ένα βιβλίο του φίλου Βασίλη Τσούκη

Αδέλφια και ξαδέλφια σου και συγγενείς και φίλοι,
Όλοι το εκτιμήσαμε το έργο σου Βασίλη…    

Μεγάλη και ευχάριστη έκπληξη αποτέλεσε για μένα το νέο βιβλίο του Βασίλη Τσούκη που είναι μια νέα πλούσια εικονογραφημένη έκδοση της αυτοβιογραφίας του. Ο ίδιος το περιγράφει ως «Ύμνο στην οικογένεια, τη συγγένεια και τη φιλία» και το θεωρεί ως «Τιμή, έπαινο και ευγνωμοσύνη στα οικεία του πρόσωπα». Τιμή μας μεγάλη από εκείνον και τιμή σ’ εκείνον το ίδιον, από εμάς. Το εννοώ και το αισθάνομαι.

Χρησιμοποίησα για τίτλο στο μικρό αυτό σημείωμα έναν άλλον τίτλο. Είναι παραλλαγή από τραγούδι του Στέλιου Καζαντζίδη και ξέρω πόσο καλά ταιριάζει στην περίσταση, αφού ο Βασίλης έχει υπηρετήσει τη γνήσια λαϊκή μουσική ως συνθέτης και εκτελεστής. Και το δίστιχο στη κορυφή δικό του είναι, σε μικρή παραλλαγή και αυτό. Μιλώντας για το περιεχόμενο του βιβλίου, συνεχίζει παρακάτω ως εξής: Σ’ αυτό αποτυπώνονται με λόγια και εικόνα, / κάποιες στιγμές ιστορικές του εικοστού αιώνα.

Πραγματικά, με τους δικούς του αγώνες και την αγωνία για τη ζωή, πάνω από τις πλάτες του ήρωα, όπως στον κινηματογράφο, βλέπουμε ένα σκηνικό της σύγχρονης Ελλάδας. Τις δικές της αγωνίες και τους δικούς της αγώνες. Τις επιτυχίες της και τα δράματά της. Και, καθώς βρισκόμαστε σε μια ακόμα φάση εναγώνιας προσπάθειας για την εθνική επιβίωση, η κατάθεση αυτή του Βασίλη είναι κάτι παραπάνω από πολύτιμη.

Θυμάμαι, όταν συναντηθήκαμε για πρώτη φορά πριν μερικά χρόνια, την εμπιστοσύνη που μου έδειξε ο Βασίλης και ξέρω πως και αυτός διέγνωσε την ειλικρίνεια της δικής μου συμπεριφοράς απέναντι στο πρόσωπο του. Ειλικρίνεια στην έκφραση του θαυμασμού μου για όσα έκανε στη ζωή του που φρόντισα να καταγράψω. Είναι αυτά που με υπερηφάνεια εκθέτει στο αφήγημά του παραθέτοντας εικόνες και ντοκουμέντα με τα πρόσωπα, τα πράγματα και τους τόπους που δέθηκε μαζί τους και τις μακροχρόνιες σπουδές του.

Χαίρομαι ιδιαίτερα και για τις καταθέσεις −σαν ιντερμέτζα κοινωνικής στράτευσης και αγωνιστικής ιδεολογίας− που μας κοινοποιεί σαν μικρές συνεντεύξεις. Με αυτές κοιτάζει υπερήφανα και κατάματα την κοινωνία, τους συγγενείς και τους φίλους του. Εγγράφει έτσι επίσης μια σημαντική παρακαταθήκη τιμής και προσωπικού αγώνα για την αγαπημένη οικογένειά του, τη γυναίκα του και τα παιδιά του. Και για τον καθένα μας.

Ναι, Βασίλη, «Έκανες το καθήκον σου στην οικογένειά σου / και στους ανθρώπους τους καλούς που βρέθηκαν κοντά σου!». Και πιστεύω πως, περισσότερο από όσο το φαντάζεσαι, κάνεις κάτι που είναι πολύ χρήσιμο κοινωνικά. Προβάλλεις και με αυτή σου τη συγγραφική σου παρέμβαση, στην κοινωνικά τόσο βαριά σημερινή συγκυρία, ένα αξιομίμητο υπόδειγμα για νέους ανθρώπους.

Σου εύχομαι με υγεία. Και μακάρι το παράδειγμά σου να το ακολουθούν και άλλοι στον τίμιο αγώνα της ζωής.

Γιάννης Ρέντζος

Βιβλιογραφική σημείωση:
Βασίλη Γ. Τσούκη, ΑΥΤΟΒΙΟΓΡΑΦΙΑ − Τα Απομνημονεύματά μου,
ΠΡΕΒΕΖΑ, 2018.

Posted in πρεβεζάνοι συγγραφείς, πρεβεζάνοι επιστήμονες, πρεβεζάνοι μουσικοί, Πρεβεζάνοι εκπαιδευτικοί | Tagged | Σχολιάστε

99 ΣΠΙΤΙΑ

Σε σχέση με την άγρια κοινωνική επικαιρότητα

Tο θέμα της ταινίας είναι οι πλειστηριασμοί και οι εξώσεις από τα σπίτια που αγοράστηκαν με δάνειο και των οποίων οι αγοραστές δεν καταφέρνουν να πληρώσουν τις δόσεις. Είναι μια δραματική ταινία που προσεγγίζει το ζήτημα στο επίπεδο των απλών ανθρώπων που δεν είναι «οι νικητές της ζωής» αλλά και μέσα από πτυχές της λειτουργίας της σύγχρονης οικονομίας.

Το τεκμηριώνει καταγγέλλοντας την απληστία που εκδηλώνεται και στα ανώτερα κλιμάκια των μεγάλων εργολαβικών επιχειρήσεων. «Το μόνο παιγνίδι στην πόλη είναι η λαιμαργία» ‒ αυτό είναι και το μότο της ταινίας. Εννοεί βέβαια την πόλη όπου διαδραματίζεται η ταινία, στον παράδεισο της Φλόριδας, αλλά προφανώς αφορά κάθε καπιταλιστική κοινωνία, όπως και η ελληνική, και κάθε καπιταλιστική πόλη, όπως οι ελληνικές.

Χαράχτηκαν στη μνήμη μου μερικά σημεία της ταινίας, όπως η πρώτη επαφή του συνεργείου έξωσης με τους δανειολήπτες-ενοίκους που βλέπουν να χάνεται το όνειρο για ιδιοκτησία στέγης. Τους εξηγούν πως δεν πρέπει να κλείσουν πια την εξώπορτα του σπιτιού και να βγάλουν τα κομμάτια της οικοσκευής τους στον κήπο, όπου μπορούν να τα αφήσουν μέχρι τη δύση του ήλιου. Να μην ξεχάσουν τα χαπάκια τους, το κινητό τους και το δίπλωμα οδήγησης…

Ας σημειώσω πως είδα την ταινία την πρώτη ημέρα προβολής της στην Αθήνα, αλλά στην αίθουσα, ενώ το ζήτημα βρισκόταν (Νοέμβριος 2015) στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας στην χώρα μας, στην προβολή των 8.30 μ.μ. είμασταν μόνο επτά θεατές. Εξάλλου στο μούλτιπλεξ της Γλυφάδας είχε προγραμματιστεί στη μικρότερη αίθουσα του συγκροτήματος, πράγμα που σημαίνει πως οι επιχειρηματίες είχαν κάνει σωστή πρόβλεψη για την αποτυχία της ταινίας και την μη προσέλευση του κοινού. Στο σάιτ της IMDb είχε εκείνη την εβδομάδα βαθμολογία θεατών 7,3/10. (Έτος: 2014, Σκηνοθεσία: ΡΑΜΙΝ ΜΠΑΧΡΑΝΙ).

Posted in πολεογραφία, πολεοδομία, κοινωνική στέγη, λαϊκό κίνημα | Σχολιάστε

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ – NIPPON MONOGATARI

                              Μαθήματα στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο

Με τίτλο «Ταξίδι στην Ιαπωνία» δίνονται στο Λαϊκό Πανεπιστήμιο της Εταιρείας των Φίλων του Λαού εβδομαδιαίες διαλέξεις σχετικές με την ιαπωνική κοινωνία, τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και τον ιαπωνικό κινηματογράφο. Τα μαθήματα εντάσσονται σε πλαίσιο ανθρωπογεωγραφικής προσέγγισης και έχουν προγραμματιστεί σε 2ωρο κάθε Παρασκευή, 19.00-21.00, στην αίθουσα Ν.Π. ΔΗΛΙΓΙΑΝΝΗ στο κτήριο της Οδού Ευριπίδου 12. Συμβουλευθείτε εδώ το πρόγραμμα και των άλλων μαθημάτων του Λαϊκού Πανεπιστημίου.

Τα κύρια σημεία από τα μαθήματα μεταφέρονται εδώ.

Για παρατηρήσεις και επικοινωνία μπορεί να χρησιμεύει το κάτω μέρος της σελίδας στα σχόλια.

Posted in Δημόσιος Χώρος | 4 Σχόλια

ΟΤΑΝ Ο ΜΑΡΞ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΟΝ ΕΝΓΚΕΛΣ

                    Μερικές σκέψεις που μου γέννησε η ταινία.

Όπως θα επεσήμαναν οι Έλληνες σινεφίλ, τις ημέρες που ήταν κοντά στην 100ή επέτειο από τη μεγάλη οκτωβριανή επανάσταση, τέλος Οκτώβρη και αρχές Νοέμβρη, στην Αθήνα προβλήθηκε η χαριτωμένη ταινία του Ραούλ Πεκ «Όταν ο Μαρξ συνάντησε τον Ένγκελς» στο 30ό Πανόραμα Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου και στις αθηναϊκές αίθουσες.

Στην αίθουσα που πήγα, πριν αρχίσει η ταινία, πιάσαμε κουβέντα οι λίγοι θεατές, αν και άγνωστοι μεταξύ μας, και μάλιστα κάποιος από αυτούς μας είπε πως δεν έχει μεν διαβάσει ενθουσιώδεις κριτικές αλλά δεν θα το έχανε. Και μάλιστα ο ίδιος εκθείασε το γεγονός πως στην ταινία οι δυο μεγάλοι αγωνιστές και διανοούμενοι παρουσιάζονται σε νεανική ηλικία. Αυτό το θεωρούσε θετικό γιατί έτσι έρχονται πιο κοντά στους νέους.

Θυμήθηκα, με την ευκαιρία αυτή, μια συζήτηση με έναν Γάλλο πανεπιστημιακό καθηγητή γεωγραφίας που μου εξηγούσε πως είναι πολύ παιδαγωγικό να έχουν και τα σχολικά βιβλία νεανικές απεικονίσεις των επιστημόνων και να μην τους παρουσιάζουν όλους σαν απομακρυσμένους παππούδες. Το ίδιο γίνεται τον τελευταίο καιρό, βλέπω, και με τις εικόνες του Καρόλου Μαρξ και του Φρίντριχ Ένγκελς. Άλλωστε η συμπάθειά μας για τον Κάρολο και το Φρειδερίκο πρέπει να είναι δεδομένη για τα πλουσιόπαιδα αυτά που αφιέρωσαν τη ζωή και τη σκέψη τους, με αρκετή επιτυχία, «στην απελευθέρωση του προλεταριάτου από τα ταξικά του δεσμά».

Επί πολλά χρόνια είχα την ευκαιρία να επισκέπτομαι το αρχοντικό του Μαρξ στην πόλη Τρίερ της Γερμανίας γιατί έμενα πολύ κοντά σε αυτό. Όταν έρχονταν φίλοι μας στο Λουξεμβούργο πηγαίναμε να το επισκεφτούμε αλλά και μερικά Σάββατα βρισκόμαστε στην Τρίερ για σαββατιανά ψώνια, ακριβώς δίπλα στο ανακαινισμένο σπίτι-μουσείο. Δίπλα βρίσκεται και ένα δημόσιο κέντρο μαρξιστικών ερευνών και πιο πέρα η βασιλική του Μεγ. Κωνσταντίνου.

Όσο για τη σχέση μου με τον Ένγκελς, σκέπτομαι πως έκανα μια επαγγελματική ζωή, με τη διδασκαλία της φυσικής και μετά της πολιτισμικής γεωγραφίας, παράλληλη με το θεμελιώδες έργο του, τη «Διαλεκτική της Φύσης», που αποτελούσε έμπνευση για μερικά ζητήματα της διδασκαλίας της φυσικής, και το πολεογραφικό του έργο «Η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αγγλία», που περιγράφει τη λειτουργία της πόλης του Μάντσεστερ, όπου ο πατέρας του είχε εργοστάσιο.

Με βάση τη «Διαλεκτική» και με την αφορμή της ενεργειακής κρίσης της δεκαετίας του 1970, είχα την ευκαιρία να δουλέψω προτάσεις για ένα ενεργειακό πρόγραμμα φυσικής και μάλιστα ο καθηγητής Σ. Περιστεράκης, που είχε διαβάσει άρθρα μου, μου είχε προτείνει να το δουλέψουμε μαζί και να το εισηγηθεί για έκδοση στον ΟΕΔΒ. Το προχώρησα, αλλά μια αλλαγή στις διαδικασίες αναθέσεων συγγραφής δεν μας επέτρεψε να το ολοκληρώσουμε, ενώ εγώ προτάθηκα ως συνεισηγητής της επιτροπής κρίσης των βιβλίων.

Για την «Κατάσταση» έγραφα άλλοτε: Το πρώτο μέρος, μολονότι αρχίζει με μια χαριτωμένη και όλο ζωντάνια και θαυμασμό – τουριστική θα λέγαμε – περιγραφή του Λονδίνου  και της θέας του από τη Γέφυρα του Λονδίνου, γρήγορα εξελίσσεται σε ένα κείμενο ευθύνης, συμπάθειας και ανθρωπιάς. Που μάλιστα περνά και στη μεθοδολογία της ανθρωπολογίας του δρόμου δια της ανθρώπινης παρατήρησης: «…προσπερνούν στριμωχτά ο ένας τον άλλον […] και δεν του περνάει κανενός από το μυαλό να τιμήσει το συνάνθρωπό του ούτε με μια ματιά». (Αυτά έγραφε για τους Λονδρέζους που δεν κοιτάν, τον άλλο στο δρόμο, όπως έχει γίνει και στην Αθήνα, πια).

Αυτές οι προσωπικές σκέψεις μου ήρθαν βλέποντας την ταινία και την προτείνω στους φίλους.

Posted in πολεογραφία, Αγγλία, Ιστορία, εκπαίδευση, λαϊκό κίνημα | Tagged , , | Σχολιάστε