ΑΝΘΡΑΚΕΣ, ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ, ΠΟΤΑΜΙΑ

https://lh4.googleusercontent.com/IWdBcZFYaCpn0tey5bW7X2Y-7adTuxPQaUuKmqV3Y7LdIcFtTFluhioWyQ_k4WiObz_enlG8DDOxOnVGtirKLU0hHYTkFjj0NvmXbQMSFB2RSIx_d6KR9EedMFjm5s5kAw7ZT8n3

Ν.Δ. Γιαννούλης

Φυσικός –Περιβαλ/λόγος (PhD, MSc)

31VII2019-ΠΑΡΑΚΑΛΑΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ

Εισαγωγή

       Βρισκόμαστε μπροστά σε μια σημαντική πρόκληση για την  ιδιαίτερη πατρίδα μας. Η πρώτη χερσαία εκμετάλλευση Υδρογονανθράκων (Υ/Α) στην χώρα μας γίνεται στην Ήπειρο! Στην δομή της παραγωγικής βάσης οι γεωργοκτηνοτροφικές δραστηριότητες και ο τουρισμός εξακολουθούν να καθορίζουν τη φυσιογνωμία της Ηπείρου, συνδεόμενες με μια σειρά άλλων όπως το εμπόριο, η μεταποίηση, η εκπαίδευση, η παροχή υπηρεσιών υγείας, οι μεταφορές κ.λ.π. Υπάρχει σημαντικός αριθμός ευαίσθητων και προστατευόμενων περιοχών που συνθέτουν τη φυσιογνωμία της, ως προς τα χαρακτηριστικά του φυσικού περιβάλλοντος και στοιχειοθετούν την οικολογική και αισθητική της αξία, που καταδεικνύεται από το γεγονός ότι στην Ήπειρο έχουν συσταθεί και λειτουργούν πέντε (5) από τους είκοσι οκτώ (28) Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών της χώρας μας.

 Τα ερωτήματα είναι:

  • Τι εξυπηρετούν τα έργα;
  • Ποια είναι η σκοπιμότητά τους;
  • Ποιο το μέγεθος σε σχέση με το περιβάλλοντα χώρο;
  • Ποιες επιπτώσεις έχουν στο Περιβάλλον και στην Ανάπτυξη;
  • Ποια η αποτίμηση των επιπτώσεων στο Φυσικό και Ανθρωπογενές περιβάλλον;
  1.  Οι Συμβάσεις
  • Με τον N.4300/2014 κυρώθηκε  η Σύμβαση Μίσθωσης μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και των εταιρειών «ΕΝERGEAN OIL& GAS − ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΙΓΑΙΟΥ», τον δε Μάρτιο του 2017 και της Ισπανικής εταιρείας Repsol για το οικόπεδο Ιωαννίνων-Θεσπρωτίας.
  • Με τον Ν.4525/2018 κυρώθηκε  η Σύμβαση Μίσθωσης μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και των εταιρειών «Total E&P Greece B.V.», «Edison International S.p.A.» , «Ελληνικά Πετρέλαια Ανώνυµη Εταιρεία» για το οικόπεδο  στη θαλάσσια Περιοχή 2, Ιόνιο Πέλαγος.
  • Με τον Ν.4526/2018 κυρώθηκε  η Σύμβαση Μίσθωσης  μεταξύ της Ελληνικής Δημοκρατίας και της εταιρείας «Ελληνικά Πετρέλαια Ανώνυµη Εταιρεία» για το οικόπεδο «Άρτα-Πρέβεζα».
https://lh3.googleusercontent.com/XBYxyrVLEp4_m4CxNittqBViSy85dJ9tWRInJ9W0qb_f958V0etqYzggo3uuEcYZiwJEQyMkHmB4FrXPKgK5oEzvDIAu22FcvAoukAO5lKOMxWuz-Wj6MJohMhuuPWlViw9ye547
  • Οι Συμβάσεις Μίσθωσης  αφορούν την «παραχώρηση του δικαιώματος έρευνας και εκμετάλλευσης Υ/Α» ενιαία για 35 έτη, ενώ υπάρχουν προβλέψεις για έκδοση Π.Δ.  ή Υ.Α. και παράταση πέντε και δέκα ετών.
  • Σε περίπτωση σύγκρουσης ο Εκμισθωτής δικαιούται να ορίσει Εμπειρογνώμονα από διεθνές ινστιτούτο. Σε αυτό το υπερεθνικό πλαίσιο θα πραγματοποιηθούν οι εργασίες με ότι αυτό συνεπάγεται.
  • Το κλειδί της φιλοσοφίας του εγχειρήματος περιγράφεται αναλυτικά στις συμβάσεις μίσθωσης: «Οι εργασίες θα διεξαχθούν σύμφωνα με τους κανόνες Επιστήμης και Τέχνης Έρευνας και Εκμετάλλευσης Υδρογονανθράκων ….»!
  • Χωρικός Σχεδιασμός  

     Κάθε ανθρωπογενής δραστηριότητα πρέπει να είναι εναρμονισμένη με τον γενικό και τον περιφερειακό χωρικό σχεδιασμό, τα επιμέρους Ειδικά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και  το Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο της Περιφέρειας (ΠΧΠΠ). Το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού για την έρευνα και εξόρυξη Υ-Α άρχισε να εκπονείται μόλις το τελευταίο τρίμηνο, ενώ σύμφωνα με το νέο ΠΧΠΠ:

  • «Η προοπτική εξόρυξης υδρογονανθράκων τόσο στον χερσαίο χώρο της Ηπείρου, όσο και στα  υπεράκτια οικόπεδα του Βόρειου Ιονίου δημιουργεί την ανάγκη θέσπισης κατάλληλων χωροταξικών διατάξεων».
  • «Ανάλογα με το μέγεθος των πιθανών κοιτασμάτων ενδεχομένως θα μεταβληθεί σε μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα η παραγωγική φυσιογνωμία της περιοχής».

   Δεν υπάρχει λοιπόν καμία θέσπιση χωροταξικών διατάξεων, παραπέμπονται στο μέλλον, ενώ στις Στρατηγικές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) και των δύο οικοπέδων αναφέρονται τα εξής:

  • «Είναι γεγονός ότι, κατά την εκπόνηση των τελευταίων, δεν ήταν δυνατόν να ληφθούν υπόψη οι διαδικασίες έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων στο βαθμό και στην έκταση που αρμόζει στην ιδιαίτερη σημασία που τους αποδίδεται σήμερα». 
  • «Επομένως, στο μέλλον θα πρέπει να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια για την επιπλέον εναρμόνιση των υποκείμενων χωροταξικών και πολεοδομικών σχεδίων και   σχεδίων χρήσεων γης ώστε να διερευνούν και να διασφαλίζουν τις δυνατότητες ανάπτυξης των υδρογονανθράκων στις περιοχές και να μην ακυρώνεται η δυνατότητα αξιοποίησης των υφιστάμενων φυσικών πόρων».

Με απλά λόγια νομιμοποιούμε τις επιλογές που έγιναν παραβιάζοντας κάθε έννοια δικαίου και δεοντολογίας!!  

  • Οι επιπτώσεις στο Περιβάλλον  

Τα προβλεπόμενα έργα και δραστηριότητες  στα οικόπεδα «Ιωαννίνων-Θεσπρωτίας» και  «Άρτας-Πρέβεζας» περιλαμβάνουν:

•  Σεισμικές έρευνες

•  Ερευνητικές γεωτρήσεις

•  Εκμετάλλευση (Ανάπτυξη και Παραγωγή)

•  Άλλες δραστηριότητες

Το εγχείρημα αυτό δεν έγινε αντικείμενο ευρύτατου διαλόγου και δημόσιας διαβούλευσης, όπως απαιτείται από την περιβαλλοντική νομοθεσία. Οι σεισμικές έρευνες  π.χ. αναπτύσσονται σε  Κάνναβο ζωνών που απλώνεται σαν ιστός αράχνης σε όλη την χερσαία περιοχή, καλύπτοντας υδάτινους πόρους, οικοσυστήματα, αρχαιολογικούς χώρους, νεώτερα μνημεία, δασικές εκτάσεις κ.λ.π. Στο οικόπεδο π.χ. Ιωάννινα-Θεσπρωτία,κατά μήκος των προτεινόμενων αξόνων της Χερσαίας Σεισμικής Έρευνας (ΧΣΕ), θα γίνει διάνοιξη ζωνών σε μήκος περίπου 576 km με  πλάτος κάθε ζώνης   500 m (250 μέτρα εκατέρωθεν του άξονα), και αφορά  κυρίως δασικές περιοχές.  

https://lh6.googleusercontent.com/FKZzT6tmqr9w2LKEnUgCBSj5ZdULhxYipsLtKBcY2_1ZyHY0HYciKaiNXztUkG0KoWXrYT-a7-HQJQ5gLgyacTBevyyc3u_QyuYixJ8Rs65JDF-qMCgIuZq39QZChQboWGV4SkMA

Κάνναβος ζωνών σεισμικής έρευνας στο «Οικόπεδο Ιωάννινα-Θεσπρωτία»

       Εκφράζουμε τον βαθύτατο προβληματισμό μας για τις επιπτώσεις που δημιουργεί το εγχείρημα αυτό με βάση το σημερινό επίπεδο ανάπτυξης της τεχνολογίας, το θεσμικό πλαίσιο και τις συμβάσεις που έχουν υπογραφεί. Ειδικότερα:  

  • Η ολοκληρωμένη μέριμνα για την πρόληψη, τον περιορισμό και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων στο περιβάλλον ανατίθεται σε Μονάδα Περιβάλλοντος που θα οργανωθεί και θα λειτουργεί με αποκλειστική ευθύνη του  Μισθωτή !!
  • Ο Ν. 1650/86 προτείνει να απαγορεύονται ενέργειες ή δραστηριότητες που μπορούν να επιφέρουν καταστροφή φθορά ή αλλοίωση των προστατευόμενων τοπίων ή στοιχείων του τοπίου.  
  • Ο Ανάδοχος δικαιούται, κατά παρέκκλιση να αποκτά την κυριότητα ή άλλα εμπράγματα δικαιώµατα επί ακινήτων, την  παραχώρηση χρήσης γαιών, την κυριότητα με αναγκαστική απαλλοτρίωση ακινήτων, που εγκλείουν υπόγεια ή επιφανειακά ύδατα… για την εκτέλεση και εξυπηρέτηση των εγκαταστάσεων, εργασιών και λοιπών έργων έρευνας και εκμετάλλευσης (Άρθ. 6 παρ.3,  Άρθ.11 παρ.1&3  Ν.2289/1995)!!!  
  • Κατά την παραγωγική διαδικασία, η κατασκευή εγκαταστάσεων (διαχωρισμός αέριας και υγρής φάσης, αφαίρεση νερού κλπ.), η εγκατάσταση αγωγών μεταφοράς των Υ/Α, και η διαχείριση των αποβλήτων θα δημιουργήσει επί πλέον πολύ μεγαλύτερα προβλήματα, από το σημείο εξόρυξης μέχρις τις παράκτιες και τις θαλάσσιες εγκαταστάσεις!!.
  • Σύμφωνα με τον ν.4409/2016 θεσμοθετήθηκε «Πλαίσιο για την ασφάλεια στις υπεράκτιες εργασίες έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων», ενώ για τις αντίστοιχες χερσαίες εργασίες δεν υπάρχει. Όμως ακόμη και η ίδρυση και λειτουργία ανεξάρτητης αρχής που θα έχει την αρμοδιότητα της ασφαλείας των υπεράκτιων εργασιών πετρελαίου και φυσικού αερίου που προβλέπει ο ν.4409/2016   μέχρι σήμερα δεν έχει συσταθεί. 
  • Δεν έχουν θεσμοθετηθεί κανονισμοί όλων των πετρελαϊκών δραστηριοτήτων που έχουν σχέση με την Υγιεινή, την Ασφάλεια!
  • Το καρστικό σύστημα Ιωαννίνων αποτελεί  τον υδρογεωλογικό κόμβο του υδατικού διαμερίσματος Ηπείρου, δεδομένου ότι η υπόγεια απορροή του επηρεάζει και ρυθμίζει σε ένα μεγάλο ποσοστό τις παροχές του Αράχθου, αλλά κυρίως του Καλαμά και του Λούρου, ποταμοί στους οποίους κατά κύριο λόγο αποστραγγίζεται υπόγεια το σύστημα!! 
  • Στα νέα εγκεκριμένα εθνικά συστήματα οικολογικής ταξινόμησης (Ειδική Γραμματεία Υδάτων. ΥΠΕΝ- Ιούλιος 2017), ταξινομούνται, ο ποταμός Βοϊδομάτης από υψηλή σε καλή οικολογική κατάσταση, ο Αώος  και ο Άραχθος από καλή σε μέτρια, ο Λούρος σε κακή, η λίμνη Παμβώτιδα από ελλιπή σε κακή, η πεδιάδα Πρέβεζας σε κακή.  
  • Δεν καθορίζονται Ζώνες Προστασίας γύρω από τις υδροληψίες πόσιμου νερού σύμφωνα με τον Ν.3199/2003. Με τους περιορισμούς που θέτει η ΣΜΠΕ, «τη δημιουργία μιας ζώνης προστασίας 300 m εκατέρωθεν του βασικού υδρογραφικού δικτύου της περιοχής και 350 m από την ακτογραμμή» δεν αντιμετωπίζεται το πρόβλημα της προστασίας.
  • Σύμφωνα με την έκθεση Αξιολόγησης Κινδύνων Πλημμύρας του ΥΠΕΝ, οι Ζώνες που καθορίστηκαν για την ευρύτερη περιοχή μελέτης, είναι η Χαμηλή ζώνη κλειστής λεκάνης Ιωαννίνων, η Χαμηλή περιοχή άνω ρου Καλαμά στην περιοχή Δολιανά, ο Μέσος ρους Καλαμά από το ύψος της Βροσίνας έως το Καστρί και ο Κάτω ρους- Δέλτα Καλαμά και η παράκτια ζώνη Ηγουμενίτσας. Δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη προστασίας τόσο στην ΣΜΠΕ  όσο και στο ΠΣΔ, για τις Ζώνες Δυνητικά Υψηλού Κινδύνου Πλημμύρας.
  • Σύμφωνα με την Οδηγία 2006/21 «τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίζεται ότι η διαχείριση των εξορυκτικών αποβλήτων γίνεται με τρόπο που δεν θέτει σε κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία, ότι δεν χρησιμοποιούνται μέθοδοι που θα μπορούσαν να βλάψουν το περιβάλλον, και ειδικότερα τα ύδατα…».
  •  Για τα παραγόμενα επικίνδυνα απόβλητα,  ο Ανάδοχος δεν έχει λάβει έγκριση από τις αρμόδιες υπηρεσίες πριν την έναρξη των εργασιών, όπως προβλέπεται από την Νομοθεσία!!
  • Επιτρέπεται η έγχυση υδάτων που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες και προέρχονται από εργασίες αναζήτησης και εξαγωγής Υ/Α σε γεωλογικούς σχηματισμούς από τους οποίους έχουν εξαχθεί Υ/Α.
  • Oι επιπτώσεις από την μέθοδο της υδραυλικής ρωγμάτωσης (fracking)  είναι αναμφισβήτητα αποδεδειγμένες και σοβαρές από την εφαρμογή της διεθνώς. Η σύμβαση μίσθωσης δεν απαγορεύει την μέθοδο αυτή ως εξορυκτική μέθοδο για την εξόρυξη σχιστολιθικών υδρογονανθράκων. Επειδή η σύμβαση είναι υπεράνω όλων, προκειμένου το ΥΠΑΠΕΝ να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, τον Μάρτιο 2019 με τροπολογία σε Νόμο για οικονομικές ρυθμίσεις, ΄΄ενέκρινε΄΄ ότι το  σχιστολιθικό αέριο και πετρέλαιο που στην διεθνή επιστημονική ορολογία αναφέρονται ως «συμβατικοί υδρογονάνθρακες», δεν είναι υδρογονάνθρακες!!! Τόσο απλά!!!
  • Σύμφωνα με τον Νέο Ελληνικό Αντισεισμικό Κανονισμό (ΝΕΑΚ) οικοδομικών έργων του 2003 (ΦΕΚ 1154/Β’/12.8.2003), η  μελετώμενη περιοχή, εντάσσεται από πλευράς σεισμικότητας κατά το μεγαλύτερο της μέρος στη Ζώνη ΙΙ, και ένα πολύ μικρό της τμήμα (Π.Ε. Ιωαννίνων) εντάσσεται στην Ζώνη Ι. Δεν υπάρχει κανονισμός εγκεκριμένος για την προστασία των δικτύων μεταφοράς (ύδρευσης, αποχέτευσης, Υδρογονανθράκων κ.λ.π.)!
  • Στο κρίσιμο ζήτημα των κυρώσεων, η οδηγία 2013/30 αναφέρει πως «τα κράτη μέλη ορίζουν τους κανόνες για τις κυρώσεις που επιβάλλονται …..». Προβλέπεται λοιπόν ότι «για κάθε παράβαση των διατάξεων του νόμου αυτού και των κατ’ εξουσιοδότησή του εκδιδόμενων κανονιστικών αποφάσεων, επιβάλλεται πρόστιμο από πέντε χιλιάδες (5.000) έως ένα εκατομμύριο πεντακόσιες χιλιάδες (1.500.000) ευρώ», πρόστιμο που κάθε άλλο προστατεύει το περιβάλλον, όταν ακόμα και ο ν. 4014/2011, για την Περιβαλλοντική Προστασία για άλλες δραστηριότητες επιτρέπει ανώτατο πρόστιμο 2.000.000 ευρώ!!!!!
  • Εθνικός Ενεργειακός Σχεδιασμός

       Ο εθνικός οδικός χάρτης για το 2050 προωθεί την αναμόρφωση του ενεργειακού τομέα, στα πλαίσια της πολιτικής απελευθέρωσης της ενέργειας σύμφωνα με τους κανονισμούς της Ε.Ε. 

  • Συγκεκριμένα προβλέπεται  περιορισμός της ηλεκτροπαραγωγής από λιγνίτη, με δραματική μείωση της αξιοποίησής του, δηλαδή της βασικής, φθηνής, εγχώριας πηγής ενέργειας, αξιοποίηση φυσικού αερίου για την ηλεκτροπαραγωγή, που αυξάνει την ενεργειακή εξάρτηση της χώρας. 
  • Διαμορφώνεται μαζί με τις σημερινές προνομιούχες συμβάσεις παραχώρησης δικαιωμάτων υδρογονανθράκων ένα ολόκληρο πλέγμα κρατικών παρεμβάσεων υπέρ των ιδιωτικών ομίλων, που σε καμιά περίπτωση δεν εξασφαλίζουν αυτάρκεια ούτε φθηνά τιμολόγια στα λαϊκά νοικοκυριά, αλλά εντείνουν την ενεργειακή φτώχεια στις λαϊκές οικογένειες. Γι’ αυτό τα λαϊκά νοικοκυριά την τελευταία δεκαετία βλέπουν απανωτές αυξήσεις στα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος και βέβαια τα χρέη να αγγίζουν τα δύο δισεκατομμύρια. 
  • Οι μεγάλοι ιδιωτικοί όμιλοι που επενδύουν στην ηλεκτροπαραγωγή προτιμούν το φυσικό αέριο, αφού το μικρό αρχικό κόστος οδηγεί σε μεγαλύτερα κέρδη, μέσω της σύνδεσης με συστήματα αγωγών φυσικού αερίου. Ήδη άρχισαν μεταφορές σχιστολιθικού αερίου από τις ΗΠΑ ενώ προγραμματίζονται δύο νέοι αγωγοί. Ο αγωγός IGI Poseidon θα ξεκινά από τους Κήπους Έβρου, και ο EastMed από τη Λεκάνη της Ανατολικής Μεσογείου, θα συνδέονται με έναν σταθμό συμπίεσης στο Φλωροβούνι Θεσπρωτίας, με τελικό προορισμό την Ιταλία.  
  • Η προσδοκία ότι οι παρούσες ενεργειακές καταναλώσεις (και οι αυξημένες μελλοντικές), θα μπορούν να καλύπτονται με ήπιες δραστηριότητες δεν επιβεβαιώνεται.
https://lh5.googleusercontent.com/LfR7B3DLBSz2fYOec2tVdar0UzpjJdJ8Qw3yNzEL-wzuLIdNp_0DfSupvmI5A1E0dvUH6_20KW34btSy_JlzGdeoTAH5lBAn0f92SZjumf62j3azB7qcKTsai-he3IEyOCCoLW64
  • Οι πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έχουν προσχηματικό χαρακτήρα, λειτουργούν σαν προκάλυμμα των γενικότερων σχεδιασμών και αντιμετωπίζονται σαν μια, επιπλέον, πηγή πλούτου και κερδοσκοπίας του κεφαλαίου.
https://lh4.googleusercontent.com/BCVLSmxxOfcL3Sd0PKmbY9gtPOeAMvQEFMviXoFpLmd6Lau4jKDK_Fvsh8VtGdGamiXZ1C2TFy2ZEvOFiU0DTM2p6MbuPkWWLEargM61ZiMnenuiUMPc2DoCjYcvJtDwLegQQrX7
  • Δεν αφορούν σε ήπιες δραστηριότητες, αλλά σε επιθετικές, μεγάλης κλίμακας και όχλησης εγκαταστάσεις και τεχνικές.
  • Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι λεγόμενες «εναλλακτικές» μορφές παραγωγής ενέργειας Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) βρίσκονται κάτω από τον απόλυτο έλεγχο του κεφαλαίου και αναπτύσσονται μόνο χάρη στη νομική και οικονομική πριμοδότησή τους.
  • Προοπτικές ανάπτυξης

         Ποια τα οφέλη και τι προοπτικές ανάπτυξης προδιαγράφονται; 

  • Δεν έχει εκπονηθεί κοινωνικοοικονομική μελέτη, που να προσδιορίζει τις επιπτώσεις στην οικονομία όταν η διεθνή εμπειρία καταδεικνύει ότι η ανάπτυξη των Υ/Α σε περιοχές που υπάρχουν δραστηριότητες  όπως η κτηνοτροφία, η γεωργία, ο τουρισμός κ.λ.π. λειτουργεί ανταγωνιστικά και αρνητικά!!
  • Γενικά το ΥΠΑΠΕΝ αναφέρει π.χ. για το οικόπεδο Ιωάννινα-Θεσπρωτία ότι θα υπάρχει θετική επίπτωση στην ανεργία (300 θέσεις εργασίας και απασχόληση 700 περίπου σε τοπικές δραστηριότητες) ενώ η ΣΜΠΕ αναφέρει: «εάν δεν πραγματοποιηθεί το πρόγραμμα έρευνας και εξόρυξης, οι επιπτώσεις στη δημόσια υγεία ενδέχεται να είναι αρνητικές και όχι ουδέτερες, καθώς, όπως υποστηρίζουν επιστημονικές έρευνες, κρισιακά φαινόμενα, όπως π.χ. η ανεργία, οδηγούν σε αύξηση της νοσηρότητας στους πληθυσμούς που πλήττονται (π.χ. αύξηση των ψυχολογικών διαταραχών, αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ κ.λπ.)»!!!
  • Θεσμοθετήθηκε ειδικά για τις Εταιρείες εκμετάλλευσης Υ-Α μια  συνεχής μείωση του  φορολογικού συντελεστή , από 50% στον Ν. 468/76, σε 40% στον Ν.2289/95 και  σε 25% στον Ν.4001/11.
  • Τα έσοδα του Δημοσίου προέρχονται από τη φορολογία (20% επί των δηλωμένων κερδών συν 5% περιφερειακός φόρος) ποσά που θα καταβάλλονται όταν και εάν ξεκινήσει η εξόρυξη. Δηλαδή αν υπάρχουν κέρδη θα υπάρχουν έσοδα!!
  • Επίσης, με βάση τον ν. 4300/2014, οι σε χρήμα στρεμματικές αποζημιώσεις που δεσμεύεται η εταιρεία να καταβάλει κατά το στάδιο της έρευνας είναι 10 ευρώ ετησίως ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο της συμβατικής περιοχής και 15 ευρώ ετησίως ανά τ.χλμ στη δεύτερη φάση ερευνών. Για τη φάση της εκμετάλλευσης, δηλαδή της εξόρυξης, το τίμημα θα ανέρχεται στα 200 ευρώ ανά τ.χλμ., σε απλά λόγια, αν γίνει μόνο μια γεώτρηση σε ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο, τότε το ενοίκιο της γης για το Δημόσιο θα είναι 200 ευρώ τον χρόνο.
  • Τα επίσημα στοιχεία του ΥΠΕΚΑ, όμως για την δραστηριότητα της Εταιρείας στον Πρίνο είναι αποκαλυπτικά!  (Η εξορυκτική/μεταλλουργική δραστηριότητα 2013-14):

« καταγράφηκε περιορισμός εσόδων κυρίως λόγω της πτώσης των τιμών του αργού πετρελαίου». ενώ σύμφωνα με τις επίσημες Εκθέσεις του ΥΠΑΠΕΝ το 2014 δεν υπάρχουν κέρδη από τις αντίστοιχες δραστηριότητες στον Πρίνο!

  • Για ποια Ανάπτυξη;

       Πολύ συχνά τα τελευταία χρόνια καλούμαστε να απαντήσουμε στο ερώτημα τι επιθυμούμε «Ανάπτυξη ή Περιβάλλον»; Η αντιπαράθεση αυτή φαινόταν να έχει διλημματικό χαρακτήρα ανάμεσα στις περισσότερες κυβερνήσεις του πλανήτη. Σύμφωνα με τη Διεθνή Υπηρεσία Ενέργειας (International Energy Agency), περισσότερα από τα δύο τρίτα των γνωστών αποθεμάτων ορυκτών καυσίμων θα πρέπει να παραμείνουν ανεκμετάλλευτα προκειμένου να έχουμε μια πιθανότητα μόλις 50% να περιορίσουμε την αύξηση της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας της Γης κάτω από τους 2°C σε σχέση με την προβιομηχανική εποχή και να αποφύγουμε τις καταστροφικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής.  

        Φθάσαμε λοιπόν σε μια εποχή που η αντίληψη της φύσης ως αντικειμένου εκμετάλλευσης και η εντατική αναζήτηση κέρδους αποτελούν τα στοιχεία που επέτρεψαν την ριζική αλλαγή της σχέσης του ανθρώπου με την φύση. 

     Τι είδους  «Ανάπτυξη» θέλουμε; Με ποια κριτήρια και σε όφελος τίνος; Το μοντέλο που έχει κυριαρχήσει έχει δημιουργήσει υποβάθμιση του περιβάλλοντος, του πολιτισμού και της ποιότητας ζωής με απρόβλεπτες προοπτικές. Σύμφωνα με την έκθεση της Oxfam(22-1-2018) το 82% του πλούτου που δημιουργήθηκε το 2017 σε παγκόσμιο επίπεδο κατέληξε στα χέρια του 1% των πλουσιότερων ανθρώπων του πλανήτη.

https://lh6.googleusercontent.com/hia4EQf6R2bKDx3QyqV_T0PaLkvuIAGqQ8bK1W-_NdcZT9TlXhNuBHBxiM1MW6HgYFbnk5BE4vWwLp701PikVZhw87vTAAz2etG7Jtz57jfLpR5pSfP_2G7it0hN97QLDgCtauU6

     Η πατρίδα μας έχει δυνατότητες να αποκτήσει ένα μοντέλο Ανάπτυξης  που δεν θα βασίζεται στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, αλλά στην κοινωνική δικαιοσύνη! Ενδεικτικά παράγουμε:

  • Μαγνήσιο, Αλουμίνιο, Βωξίτης, Σµηκτίτες, Νικέλιο,1οι σε λευκόλιθο, 1οι στον κόσμο σε περλίτη, (1.600.000 τόννοι),  σε χρωμίτη, σε ψευδάργυρο, 2οι παγκοσμίως σε μπετονίτη (1.500.000 τόννοι).

 Τι όφελος έχει η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών από την εκμετάλλευση μέχρις σήμερα του ορυκτού πλούτου της πατρίδας μας;

  • Ο πλούτος αυτός εκμεταλλεύεται από μια μειοψηφία σε βάρος της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού μας. Τώρα καλούμαστε να συναινέσουμε σε μια πιο καταστροφική για το μέλλον μας εκμετάλλευση. Να αποδεχτούμε και την αλλαγή της αγροτικής οικονομίας όπως π.χ. στην Πρέβεζα κατ’εξοχή περιοχή με παραγωγή οπωροκηπευτικών και εσπεριδοειδών στην καλλιέργεια φαρμακευτικής κάνναβης!!! Κατά τα άλλα εισάγουμε λεμόνια από Ν. Αφρική και Αργεντινή, πατάτες από Αίγυπτο και Τουρκία!!!
  • Αποτελεί ένα παράδειγμα των κριτηρίων αντιμετώπισης μιας «Ανάπτυξης», που υποτάχθηκε στην εντατικοποίηση όλων των δραστηριοτήτων με βασική αξία το κέρδος και την απαξίωση των πραγματικών αναγκών του ανθρώπου.
  • Σε μια επικίνδυνη περίοδο, που αυξάνονται οι ανταγωνισμοί στην περιοχή μας, για τον έλεγχο των πηγών και των μεταφορών των Υ/Α, πρέπει να αντισταθούμε για μια άλλη Ανάπτυξη!   
  • Η Διεθνής εμπειρία καταδεικνύει, από τη μια ότι σε ισχυρά κράτη σταματούν οι εξορύξεις, για διάφορους λόγους, ενώ από την άλλη οι δρόμοι και οι πηγές έχουν σημαδευτεί ως ΄΄αιμάτινοι΄΄!  Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την ιστορική αλλά και πρόσφατη πείρα , ότι πολλές περιοχές εξορύξεων μετατράπηκαν σε κατάρα για τους λαούς και τις τοπικές κοινωνίες αφανίζοντας ανθρώπινες ζωές, μνημεία πολιτισμού, οικονομική δραστηριότητα και περιβάλλον.
  • Υπάρχει λύση;

      Η πραγματικότητα, θα είναι οδυνηρή για το φυσικό, πολιτισμικό, αλλά και για το κοινωνικό περιβάλλον με την βίαιη αλλαγή της οικονομίας που παραδοσιακά   στηρίζεται στην αγροτική παραγωγή, στους Υδάτινους Πόρους, στον τουρισμό και την μοναδική  πολιτιστική κληρονομιά! Η μετατροπή συνολικά της Ηπείρου σε βιομηχανική περιοχή και απέραντο εργοτάξιο  εκμηδενίζει τα πλεονεκτήματα μας. Το περιβάλλον, τα νερά, τις πηγές ,τα δάση, τη σπάνια χλωρίδα, τη πανίδα  και τη βιοποικιλότητα.

    Από καταβολής της συγκρότησης  των κοινωνιών, διατυπώνεται η άποψη,   μπορούμε να τα βάλουμε με τους δυνατούς, τις πολυεθνικές και τους ενεργειακούς κολοσσούς;  

 «..Ωστόσο ποιος ξέρει,

 ίσως εκεί που κάποιος αντιστέκεται χωρίς ελπίδα,

 ίσως εκεί να αρχίζει η ανθρώπινη ιστορία που λέμε 

κι’ η ομορφιά του κόσμου»!!!!!

  Γιάννης Ρίτσος  

      Η ΠΣΕ μέσα από μια επίπονη δημιουργική και αποτελεσματική προσπάθεια αναμετρήθηκε με το δύσκολο αυτό εγχείρημα με οδηγό τις αποφάσεις των Γ.Σ. της. Σε αυτό το δύσκολο δρόμο αναπτύχθηκαν πρωτοβουλίες από  Ομοσπονδίες και Αδελφότητες των Αποδήμων Ηπειρωτών, κινήματα, με κινητοποιήσεις, συλλαλητήρια, υπομνήματα και πορείες. Σημαντικό να αναφέρουμε τις Αποφάσεις απόρριψης των Συμβάσεων από τα Δημοτικά Συμβούλια Αρταίων, Ανατολικού Ζαγορίου, Β. Τζουμέρκων, τα Εργατικά Κέντρα Ιωαννίνων, Άρτας, Θεσπρωτίας και το πιο ελπιδοφόρο ψήφισμα από τους μαθητές του Μουσικού Σχολείου Πρέβεζας!!!

Με δύναμη μπροστά!!

Η Ήπειρος δεν μπορεί να γίνει πειραματόζωο των κάθε λογής αρπακτικών εταιρειών που μόνο σκοπό έχουν το δικό τους κέρδος, χωρίς να υπολογίζουν την καταστροφή της περιοχής.

Διεκδικούμε   

  • Το δικαίωμα ανάπτυξης της Ηπείρου με σεβασμό στο περιβάλλον, τα μνημεία και τη πολιτιστική κληρονομιά μας
  • Ένα άλλο μοντέλο Ανάπτυξης που  θα βασίζεται στην κοινωνική δικαιοσύνη και η ευημερία θα είναι δικαίωμα όλων στο παρόν και στο μέλλον!

   Απαιτούμε την ανάκληση των συμβάσεων παραχώρησης, τη διασφάλιση του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας.

Δεν θυσιάζουμε το περιβάλλον μας, τη ζωή και των παιδιών μας για χάρη των κερδών των πετρελαϊκών εταιριών.

«Στα χτήματα βαδίσαμε όλη μέρα

Με τις γυναίκες τους ήλιους τα σκυλιά μας

Παίξαμε τραγουδήσαμε ήπιαμε νερό

Φρέσκο, που ξεπήδαγε από τους αιώνες …»

Οδυσσέας Ελύτης

Ήλιος ο πρώτος

https://lh4.googleusercontent.com/_D7pad_qDpvIjapUkh-DaJwjPWCSu7DcApYHPL9MO3Be25PBqoDiGiKYMOFuUU61oEI21LCFF0wZFxak8eU40HRqsHCt85YS9wAi4s0KBiHS6TS69rrD3smJ4ZK3RgOfM8sZ4MYE
Posted in Δημόσιος Χώρος | Σχολιάστε

ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΓΙΑΝΝΗ ΝΟΒΑ

Τον φίλο και κοινωνικό αγωνιστή

Πληροφορήθηκα με θλίψη το θάνατο του εκλεκτού φίλου Γιατρού – Καρδιολόγου και αγωνιστικού κομμουνιστικού στελέχους Γιάννη Νόβα.

Τον Γιάννη γνώριζα από παιδί επειδή ο πατέρας του ήταν ψάλτης στην τότε ενορία μας, τον Άγιο Αθανάσιο. Τον είχα όμως και μερικά χρόνια μαθητή στο Λύκειο, όπου αναγνώρισα την ιδιοφυή σχέση του με τα μαθήματά μου, τη Φυσική και τη Χημεία. Είχα μάλιστα μάθει πως η επίδοσή του στο μάθημα της Φυσικής, στην Ιατρική Σχολή στην Αθήνα, με καθηγητή τον Καίσαρα Αλεξόπουλο, ήταν τόσο καλή που ο Αλεξόπουλος τον κάλεσε να τον συγχαρεί και να του προτείνει να μεταγραφεί στο Τμήμα Φυσικής και να ακολουθήσει αυτόν τον επιστημονικό κλάδο.

Από εκείνα τα χρόνια ‒και μετά τις απουσίες μας από την Πρέβεζα‒ ξανασυναντηθήκαμε στην πόλη μας όπου παρακολούθησα την επιστημονική, επαγ-γελματική και πολιτική του δραστηριό-τητα. Δεν έτυχε να συνυπηρετήσουμε στο Δημοτικό Συμβούλιο της Πρέβεζας. Άλλωστε αναγκάστηκε να διακόψει τη θητεία του για λόγους υγείας. Πέρυσι μου ανακοίνωσε το θλιβερό γεγονός της ασθένειάς του και την αναπότρεπτη πορεία του προς το τέλος του βίου του.

Εκφράζω κάθε ειλικρινή συμπάθεια για την απώλειά του.

Posted in πρεβεζάνοι επιστήμονες, Δημόσιος Χώρος, εσωτερική γεωπολική, εκλογές 2014, λαϊκό κίνημα | Tagged | Σχολιάστε

ΘΕΑΤΡΟ ΝΟ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΓΩΔΙΑ


Πώς εξηγούνται οι ομοιότητες των δύο αυτών μακρινών θεάτρων;

Κάπου 8.500 μίλια χωρίζουν την Ιαπωνία από την Ελλάδα. Κάπου 20 αιώνες χωρίζουν το κλασικό γιαπωνέζικο θέατρο απ’ το ελληνικό. Ράτσα, ιστορία, θρησκεία, φιλοσοφία, αντίληψη ζωής όλα είναι διαφορετικά ανάμεσα στους δυο λαούς. Κι ωστόσο η ελληνική Τραγωδία και το γιαπωνέζικο Νο παρουσιάζουν ομοιότητες συχνά εκπληκτικές. Καταγωγή, μορφή, περιεχόμενο, έχουν τόσα κοινά σημεία, που αναρωτιέσαι αν το ελληνικό Δράμα δεν είχε κάποιαν, απόμακρη έστω, επίδραση στο γιαπωνέζικο.

Με αυτή την εισαγωγή ανθρωπογεωγραφίας και ιστορίας, αρχίζει ο Μάριος Πλωρίτης (1919 – 2006) άρθρο πέντε χιλιάδων λέξεων, στο οποίο γίνεται η υπόθεση για το ενδεχόμενο κάποιας απώτερης αρχαιοελληνικής επίδρασης στο Νο.  Με τίτλο «Τραγωδία και «Νο»» και υπότιτλο «Ομοιότητες δύο μακρινών θεάτρων» ο σημαντικός αυτός θεατράνθρωπος ‒σκηνοθέτης, κριτικός, διδάσκαλος θεατρολογίας, πολύγλωσσος μεταφραστής‒ και πολιτικός αναλυτής δημοσίευσε στο περιοδικό Θέατρο (τ. 13, Γεν.-Φλεβ. 1964, σελ. 21-26), το ενδιαφέρον άρθρο του για το Νο. ΑΝΑΖΗΤΗΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ   

Ως λέξη, Nō (, σε χιραγκάνα のう), μας εξηγεί ο Πλωρίτης, σημαίνει «ικανότητα», «ταλέντο» και, παραπέρα, «επίδειξη ταλέντου», Ωστόσο, από τον 14ο αιώνα η λέξη χρησιμοποιείται (και) για το «λυρικό, συμβολικό, ιδεαλιστικό δράμα, που συνδυάζει μουσική χορό, τραγούδι, λόγο και παίζεται με μάσκες». Ο συγγραφέας φροντίζει να κάνει την αντιδιαστολή τού Νο ως προς το Καμπούκι. Το Kabuki (歌舞伎, σε χιραγκάνα かぶき)  είναι κατά τρεις αιώνες νεότερο, πολύ πιο ρεαλιστικό, λαϊκό, θεαματικό και περιπετειώδες. Παίζεται χωρίς μάσκες, μόνο με μακιγιάζ. Δεν χρειάζεται, βέβαια, να κάνουμε και την αυτονόητη διάκριση με το κουκλοθέατρο Μπούνρακου,  Bunraku (文楽, σε χιραγκάνα ぶんらく), που παίζεται με μαριονέτες.

Ο Πλωρίτης επισημαίνει ως πρώτη ομοιότητα μεταξύ του Νο και της τραγωδίας τη θρησκευτική – λατρευτική προέλευση και των δύο αυτών μορφών θεατρικής τέχνης. Παραλληλίζει μάλιστα (1) την εξωτερική θρακική προέλευση της διονυσιακής λατρείας και την ένωσή της με την τοπική ελλαδική θρησκεία με (2) τη σινο-κορεάτικη διακίνηση του βουδισμού και την αποδοχή του από τις ντόπιες (ιαπωνικές) σιντοϊστικές δομές λατρείας.

Επισημαίνει μάλιστα πως η μετάβαση στη θεατρική αναδόμηση της λατρείας σημειώθηκε όταν ένας λατρευτής ξεχώρισε από το πλήθος και η αφήγηση μεταλλάχθηκε σε αναπαράσταση. Τέτοιες αναδομήσεις (λατρεία –> θέατρο) έλαβαν χώρα είτε στο σιντοϊστικό ιερό είτε στο βουδικό ναό αλλά συνοδεύτηκαν και, ως τρίτο στοιχείο, από τους εορταστικούς χορούς της αυλής του Μικάδου και τις αναπαραστάσεις ηρώων-πολεμιστών που αυτοί περιλάμβαναν.

Ο Πλωρίτης μελετά πρώτα την τεχνική και καλλιτεχνική εξέλιξή του Νο, με (1) την κατασκευή της σκηνής, (2) την επιλογή της λιτής σκηνογραφικής υποστήριξης (μια «άρνηση» που θυμίζει περισσότερο ελισαβετιανό θέατρο και λιγότερο το ελληνικό Δράμα), (3) τον ενδυματολογικό πλούτο (όπως στην ελληνική Τραγωδία) και (4) τη γενικευμένη χρήση προσωπείων (πολύ περισσότερο από όσο στην Τραγωδία), και συγκρίνει αυτά τα στοιχεία με τα αντίστοιχα του ελληνικού Δράματος.

Έπειτα, εκθέτει λεπτομερώς τα  μορφικά στοιχεία του ιαπωνικού θεάτρου που βρίσκουν το ανάλογό τους και στην Τραγωδία. Αυτά αναδείχνουν μεν μια τριμερή  δομή του Νο, που όμως ο Πλωρίτης αναλύει στα επιμέρους συστατικά της και συγκρίνει με τη διάρθρωση της Τραγωδίας (όπου έχουμε πρόλογο, πάροδο, επεισόδια, στάσιμα και έξοδο). Εξάλλου, από πλευράς περιεχομένου, οι μύθοι του Νο έχουν ληφθεί, όπως και της Τραγωδίας, από το θεματολόγιο της θρησκείας, των θρύλων, της Ιστορίας και της γραμματείας.

Τελειώνοντας το άρθρο του ο συγγραφέας και αφού έχει ήδη εκθέσει, όπως είδαμε, τα παράλληλα και όμοια στοιχεία μεταξύ Τραγωδίας και Νο παρέχει και μερικές ανθρωπολογικές – ανθρωπογεωγραφικές λεπτομέρειες, ώστε να ενισχύσει τη θέση του περί ελληνικών επιδράσεων στο θέατρο Νο. Επισημαίνει, για παράδειγμα, το γεγονός ότι οι (αρχικά κινέζικες) μάσκες δεν έχουν απω-ανατολικά χαρακτηριστικά αλλά ινδικά. Αυτό μπορεί να μας παραπέμψει και στη ελληνοβουδική γλυπτική που ήταν αποτέλεσμα της εξάπλωσης του ελληνισμού στην Ασία τον 4ο π.Χ, αιώνα.

Φυσικά, θα λέγαμε, πως ένα κεντρικό ζήτημα για τη ερμηνεία των ομοιοτήτων είναι η λεπτομερέστερη ανθρωπολογική προσέγγιση. Αυτή αναζητά κάποια βαθύτερα ανθρώπινα στοιχεία οικονομίας των ανθρώπινων δράσεων και ιδιοφυίας των ανθρώπινων κοινοτήτων. Και αυτό, πέρα από τον κάθε επιμέρους πολιτισμό και πέρα από ταύτιση ομοειδών δομών και παραπλήσιων λειτουργιών.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ:
Οι λέξεις που δεν φαίνονται καλά στο μέσον της σελίδας 26 του εξασέλιδου pdf είναι, από γραμμή σε γραμμή, οι εξής:
…μουσικοχορευτικά…
…βουδδικών…
…μ.Χ. αιώνα…
…θυμίζουν αρκετά
.

Posted in Ιστορία, Ιαπωνία, γεωγραφία, διαθεματικότητα, διεπιστημονικότητα, θέατρο | Tagged , | 2 Σχόλια

I, ΟΠΩΣ IΑΠΩΝΙΑ ‒ Αναγνώσεις και γραφές ενός κόσμου

480 σελίδες ‒ 210 λήμματα ‒ 500 εικόνες και χάρτες ‒ 500 βιβλιοπαρουσιάσεις

[Απόσπασμα από τον πρόλογο] Παραδίδω με ιδιαίτερη ευχαρίστηση στη δημοσιότητα αυτή τη συλλογή θεμάτων σχετικών με τη ζωή και τον πολιτισμό της Ιαπωνίας. Πρόκειται για ένα θεματολόγιο που προέκυψε από σημειώσεις και σημειώματα διδακτικού ανθρωπογεωγραφικού περιεχομένου που μου χρησίμεψαν, αργότερα, κατά τη διδασκαλία μου σε ελληνικά πανεπιστήμια και σε σχετικές διαλέξεις· τους επέφερα όμως ενημέρωση κάνοντας συμπληρώσεις σύμφωνα με νεότερες  πληροφορίες, δικές μου εκπαιδευτικές έρευνες και επιτόπιες παρατηρήσεις μου στη χώρα αυτή, στο «Ιαπωνικό Αρχιπέλαγος», όπως αλλιώς λέγεται η Ιαπωνία.

Είναι βέβαιο πως στο παρόν βιβλίο δεν επεδίωξα κάποια σύνθεση. Προτί-μησα μια πολυεδρική και, αναγκαστικά, αποσπασματική, προσέγγιση. Κάθε λήμμα-σημείωμα, από τα περίπου 200, διατηρεί την αυτοτέλειά του, σε 1, 2-3 σελίδες, κατά μέσο όρο. Εκτιμώ πως έτσι απέφυγα κάθε ενδεχόμενη παραμόρφωση εξ αιτίας κάποιας «σύνθεσης» που θα επιχειρούσα και ελπίζω πως ο αναγνώστης / η αναγνώστρια θα χαράξουν στο βιβλίο τη δική του/της προσωπική διαδρομή, επιλέγοντας όσα λήμματα θέλουν να αναγνώσουν πρώτα. Ανατρέχοντας κατόπιν σε άλλα λήμματα, θα αποκομίσουν και άλλες χρήσιμες συμπληρωματικές πληροφορίες.

Τι περιλαμβάνει αυτό το λημματολόγιο; Θα βρούμε, μήπως, λήμματα για τις γκέισες, τους σογκούν, το σούσι, τα κιμονό, την ικεμπάνα, το τζούντο; Ή τα ηλεκτρονικά και τα οχήματα; Και πώς; Υπάρχουν πολλές ιαπωνικές λέξεις-έννοιες που έχουν περάσει στη γλώσσα μας και το άκουσμά τους μας κάνει να ταξιδεύουμε νοερά στη Χώρα του Ανατέλλοντα Ήλιου. Για να είμαστε ειλικρινείς, στο υλικό αυτό εδώ ασχολούμαστε λιγότερο με τέτοια, τόσο γνωστά (ή χαρακτηριστικά ως προς την ιαπωνικότητά τους), θέματα. Γνωρίζουμε άλλωστε πως στη χώρα μας υπάρχουν ελληνο-ιαπωνικές κοινότητες και άτομα που ασχολούνται με επιτυχία, ευγένεια και επαγγελματισμό με τέτοια ζητήματα. Και δεν λησμονούμε το μεταφραστικό και διδακτικό προσωπικό που ασχολείται σοβαρότατα με το ιαπωνικό θεματολόγιο.

Προτιμήσαμε ως υλικό του βιβλίου ζητήματα που δεν έχουν αρκετά εκλαϊκευθεί ή που υποχρεωτικά πρέπει να πιάσουν περισσότερο χώρο στην παρουσίασή τους. Τέτοια είναι, η ιαπωνικότητα, η νησιωτική γεωγραφία και γεωπολιτική, οι πόλεις, οι φυσικές καταστροφές, η εθνολογική  σύσταση, οι σχέσεις των φύλων, η οικονομία και η δημογραφία, οι υποδομές και οι συγκοινωνίες, η πολιτική, η θρησκεία, ο σχολικός εκφοβισμός, η εκπαίδευση, η γλώσσα και οι ιδιάζουσες σχέσεις της με την ελληνική γλώσσα, η νεότερη ιστορία και η αμερικανοκρατία, η ποίηση και η λογοτεχνία, τα μάνγκα, ο κινηματογράφος, οι Ολυμπιακοί Αγώνες, το ρύζι ως γεωπολιτική και συμβολισμός, οι Έλληνες ιαπωνολόγοι, η Χιροσίμα…

Το όνομα της μαρτυρικής αυτής πόλης εμφανίζεται πολλές φορές στα λήμματά μας και η ιστορία της συζητιέται άλλες τόσες. Ως ιαπωνική πόλη ακολουθεί σε συχνότητα αναφοράς μέσα στο βιβλίο αυτό το Τόκιο, που είναι, για λόγους ευνόητους, η συχνότερη πολεογραφική μας αναφορά. Είναι πολλά τα πράγματα που έχουν κάποια σχέση με τη Χιροσίμα· η εκπαίδευση, το θέατρο, ο κινηματογράφος, το μυθιστόρημα, το μεταπολεμικό ειρηνιστικό κίνημα, ο γεωπολιτικός και γεωστρατηγικός διπολισμός και η παγκόσμια αντιπυρηνική αγωνία. Και μας είχε μάλιστα κάνει εντύπωση πως, σε κάποια δική μας σχολική μεταρρύθμιση, τα βιβλία της ελληνικής γυμνασιακής γεωγραφίας έπαψαν να αναφέρονται σε αυτήν. Ξέχασαν τη Χιροσίμα! Τι άλλο περισσότερο από ένα ολοκαύτωμα πρέπει να έχει στο «ενεργητικό» της μια πόλη ώστε να είναι αξιομνημόνευτη στα σχολικά μας βιβλία; Και δεν ξεχνούμε και το χριστιανικότατο Ναγκασάκι…

[…] Εντάσσουμε την έκδοση αυτή στο μεγάλο εορταστικό γεγονός της ενθρόνισης του νέου Ιάπωνα Αυτοκράτορα και στην επέτειο για τα 120 χρόνια φιλίας Ελλάδας – Ιαπωνίας· σαν προσπάθεια για την ενδυνάμωση των δεσμών των λαών μας, ευχή για καλύτερη ιαπωνολογική εκπαίδευση στη χώρα μας και συμβολή στην ενημέρωση ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του 2020 στο Τόκιο.

[Έκδοση ΚΟΡΑΛΛΙ – Βιβλιοπωλείο: Οδός Πολυτεχνείου 1]

Posted in πρεβεζάνοι συγγραφείς, πολεογραφία, πολιτισμός, Ιαπωνία, Ρέντζος | Σχολιάστε

ΙΑΠΩΝΙΚΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΕΥΤΥΧΙΑ

Ένα ιαπωνολογικό αλφαβητάριο

Με τον ελληνικό τίτλο «Οικογενειακή ευτυχία, Α.Ε.» (δηλαδή ανώνυμη εταιρία παροχής υπηρεσιών οικογενειακής ευτυχίας) προβάλ-λεται στους αθηναϊκούς κινηματογράφους πρόσφατη αξιοπρόσεχτη ταινία του Βέρνερ Χέρτζοκ. Όπως και ο τίτλος της, έτσι και το περιεχόμενό της είναι εξίσου πρωτότυπο ή παραδοξολογικό. Βασίζεται όμως σε άμεση τεκμηρίωση πραγματικών δεδομένων, αφού μάλιστα ο κεντρικός ηθοποιός Γιούιτσι Ίσιι υποδύεται το ρόλο του εαυτού του, στην επαγγελματική δραστηριότητα που ασκεί. [Κλικάρετε στην εικόνα για μεγεθυνση]

Τι είναι αυτή η δραστηριότητα; Η επιχείρησή του Γιούιτσι διευκολύνει, με την ανάλογη διακριτικότητα και εχεμύθεια, άτομα που έχουν ανάγκη από την παρουσία ενός προσώπου-ρόλου δανείζοντας έναν υπάλληλο ο οποίος «πλαστοπροσωπεί» δηλαδή υποδύεται απέναντι σε τρίτους το σχετικό ρόλο. Αυτό το καταλαβαίνουμε πολύ καλά στον κεντρικό μύθο της ταινίας του Χέρτζοκ, όπου μια μητέρα, που ζει με τη δωδεκάχρονη κόρη της (Μαχίρο Τανιμότο), χρειάζεται να παρουσιάσει στο κορίτσι κάποιον, που υποτίθεται πως είναι ο πατέρας του.

Έτσι, σε όλη τη διάρκεια της ταινίας παρακολουθούμε τις συναντήσεις και τους περιπάτους της δωδεκάχρονης με τον «πατέρα» της και τις αναφορές που δίνει ταχτικά ο Γιούιτσι στη μητέρα για την πατρική σχέση με το «παιδί τους». Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε παράλληλες επαγγελματικές δράσεις του Γιούιτσι καθώς και τις παρόμοιες δραστηριότητες των συναδέλφων του. Όπως το έχει συλλάβει το θέμα ο σκηνοθέτης, η ταινία συμπεριλαμβάνει και ποικίλες τουριστικές εικόνες από τη ζωή στην Ιαπωνία, τη λειτουργία της μεγαλούπολης που είναι το Τόκιο και τα φυσικά αξιοθέατα της περιοχής. Θα λέγαμε πως είναι μια ανθρωπολογική, εθνολογική, πολεογραφική και ευρύτερα ανθρωπογεωγραφική ματιά στην Ιαπωνία.

Στην επιλογή των εικόνων αριστερά επάνω η διασταύρωση στη Σιμπούγια (Τόκιο) είναι αξιοθέατο, με την ταυτόχρονη διάβαση από κάθε μεριά των πεζών. Δεξιά μια από τις  περίφημες ρεσεψιονίστες-ρομπότ. Κάτω αριστερά η ανακοίνωση μιας επιτυχούς κλήρωσης στην τυχερή και δεξιά η επίπληξη υπαλλήλου των σιδηροδρόμων αλλά με ενοικιασμένο πρόσωπο. Στο κέντρο, οι ανθισμένες κερασιές. 

Το ανθρωπολογικό στοιχείο, εννοώντας το σαν ανθρώπινη συναισθηματική προσέγγιση, προχωράει σε κάποιο βάθος, αντάξιο του σημαντικού σκηνοθέτη. Η case study από τη λειτουργία αυτής της πρωτότυπης επιχείρησης, με τη συγκεκριμένη μελέτη σχέσεων μεταξύ «πατέρα» και «κόρης» και μεταξύ «πατέρα» και μητέρας της κόρης, θέτει το ερώτημα «πόσο επαγγελματίες και πόσο άνθρωποι είναι οι λειτουργοί αυτοί». Είναι αναπόφευχτο, άραγε, να δημιουργηθούν κάποιες γνήσιες σχέσεις μεταξύ τους, πέρα από τους επ’ αμοιβή ρόλους τους;

Στην ταινία όμως υπερέχει κάποιος προφανής ντοκιμαντερίστικος, τεκμηριωτικός, αλλά μάλλον επιφανειακός έως και παραδοξολογικός τόνος που χαρακτηρίζει πολλά από τα υπόλοιπα στοιχεία της. Είναι σαν να εκφράζει ο δημιουργός της την έκπληξή του και το θαυμασμό του απέναντι στην Ιαπωνία. Να ανακαλύπτει αλλά και να μας μεταφέρει ‒ίσως και ειρωνικά‒ και με κινηματογραφική γραφή του «λίγο από όλα», αυτό που είναι η επιφανειακή προσέγγιση της λεγόμενης «Ιαπωνικότητας».

Όλα τα (κατά τη γνώμη μου) επιφανειακά στοιχεία της ιαπωνικής εθνολογίας της καθημερινής ζωής που αναδεικνύονται στην ταινία (π.χ. η υπερταχεία Σινκάνσεν, η διασταύρωση Σιμπούγια, οι ανθισμένες κερασιές κ.ά.) προσφέρουν ενδεχόμενα την ευκαιρία για στοιχειώδη ιαπωνολογική ενημέρωση. Πολλά θα μπορούσαν να συζητηθούν πιο βαθιά, π.χ. σε πλαίσιο κινηματογραφικής λέσχης ή να σχολιασθούν διδακτικά σε σχολική κινηματογραφική προβολή ή επεξεργασία ιαπωνολογικού τμήματος ΑΕΙ.

[Ο τίτλος της διεθνούς διανομής: Family Romance, LLC (=limited liability company), ΕΠΕ (Εταιρία Περιορισμένης Ευθύνης). Ο ιαπωνικός τίτλος είναι 人間レンタル屋 Ningen rentaru-ya (Human rental shop = Κατάστημα ενοικίασης ανθρώπων)].

Posted in Ιαπωνία, κινηματογράφος | 1 σχόλιο

Η ΒΛΑΧΧΚΙΑ ΙΝΟΥΡΙΑ ΣΤΟΥ ΓΚΑΡΝΤΙΑΝ

Για την παλιά ενορία των Πρεβεζάνων Συρρακιωτών και την αρχαιολογική της αξία

Στην ηλεκτρονική έκδοση της βρετανικής εφημερίδας The Guardian είχαμε μια ωραία έκπληξη. Παρουσίαζε δέκα χαριτωμένες γωνιές της Ευρώπης και ανάμεσά τους και η Πρέβεζα. Η όμορφη φωτογραφία που κοσμούσε το άρθρο ήταν από το εσωτερικό της μικρής πρεβεζάνικης εκκλησίας Άγιος Αθανάσιος, όπως είναι εξ ολοκλήρου αγιογραφημένη. Τώρα δεν λειτουργείται πια και αποτελεί χώρο μουσειακής διαχείρισης και επίσκεψης.

Το σπίτι μου είναι στο διπλανό τετράγωνο, στο κέντρο της πόλης, και έχω πολλές αναμνήσεις. Σχετικά με την ομάδα «Από τα Βόρεια Ιδιώματά μας» στο facebook να πω πως αυτή η εκκλησία είχε ορισθεί ως ενορία και των Συρρακιωτών («Βλάχων») την εποχή που αυτοί ήταν πρόχειρα εγκατεστημένοι σε βλάχικες καλύβες στις παρυφές της πόλης, έξω από την ιστορική τάφρο (τάπια ή ντάπια), στον ελαιώνα. Θυμάμαι πάντα με συγκίνηση, ως πιο ξεχωριστό πράγμα, τα μοιρολόγια τους στις περιστάσεις πένθους.

Τα βόρεια ιδιώματα μας «συγγενεύουν» με τα βλάχικα από παρεξήγηση μια και στην Αθήνα τα βόρεια ιδιώματα λέγονται συνήθως βλάχικα, αλλά, όπως ξέρουμε, δεν υπάρχει καμιά σχέση ανάμεσα στις δύο γλωσσικές μορφές. Την πληροφορία για το δημοσίευμα μας διαβίβασε ο εκλεκτός φίλος Θωμάς Ιωάννου γιατρός στην Πρέβεζα. Το αγγλικό κείμενο και το λινκ βρίσκονται στα σχόλια.

Posted in ποίηση, τάφρος, Βόρεια Ιδιώματα, Βλάχικα, γλώσσα, Visit Preveza | Tagged | 2 Σχόλια

ΡΑΜΠ ΧΟΤΈΡ Ή LOVE HOTELS ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

Το ήμισυ του συνόλου των γενετησίων επαφών στην Ιαπωνία λαμβάνει χώρα σε «ξενοδοχεία αγάπης».

Η λειτουργία της ιαπωνικής κοινωνίας προσεγγίζεται με κάποια ιδιαιτερότητα με βάση τις πληροφορίες που συλλέγονται και τις αναλύσεις που γίνονται από κοινωνιολόγους, πολεοδόμους, γεωγράφους και οικονομολόγους σχετικά με το διαδεδομένο «θεσμό» των Ράμπ(ου) χοτέρ(ου) (σε κατακάνα: ラブホテル), δηλαδή των ξενοδοχείων ερωτικών συναντήσεων. Σε μελέτη του για τη λειτουργία αυτών των love hotels ο καθηγητής Μαρκ Γουέστ, με ιδιαίτερη εμβάθυνση στο νομικό πλαίσιο, αρχίζει με τη δήλωση: Οι άνθρωποι στην Ιαπωνία έχουν γενετήσιες σχέσεις!  Σαν, δηλαδή, να υπάρχει κάποια αμφισβήτηση για τις σχέσεις αυτές στον ιαπωνικό λαό…

Μια ενδιαφέρουσα διατριβή αστικής και οικονομικής γεωγραφίας σε ευρύτερο πλαίσιο πολιτισμικής ανθρωπολογίας γραμμένη από τη Σάρα Τσάπλιν, πολεοδόμο και αρχιτέκτονα, αρχίζει με ένα διασκεδαστικό τρόπο. Αφού αναφέρεται στα 30.000 love hotels της Ιαπωνίας που βρίσκονται παντού σε όλη τη χώρα, σε πόλεις και χωριά,  η συγγραφέας μας προσκαλεί να πάρουμε μια πτυσσόμενη καρέκλα και να καθήσουμε απέναντι από την είσοδο ενός από αυτά και να παρατηρούμε.

Η ίδια δανείζεται την περιγραφή ενός άλλου ερευνητή, του Αντρέας Στούλμαν, και ίσως η πιο ενδιαφέρουσα επίσκεψη που περιγράφεται είναι μιας νεαρής γυναίκας, περίπου σαράντα ετών, που από τα χαρακτηριστικά του προσώπου δείχνει πως δεν είναι Ιαπωνίδα. Αυτή, με την βαλίτζα της, μπαίνει ανακουφισμένη στο ξενοδοχείο και …βγαίνει ταραγμένη σε τρία λεπτά, όπως μπήκε. Προφανώς, δεν είναι δύσκολο να υποψιαστούμε πως η ξένη ταξιδιώτισσα δεν μπόρεσε πριν μπει να διακρίνει το είδος ξενοδοχείου στο οποίο μπήκε, αφού πρόκειται για τόσο πολύ διαδεδομένους και όμορφους χώρους που δεν κινούν υποψίες.

Βέβαια, ο ντόπιος με την εξοικείωση που έχει –και δεν παραβλέπουμε το εμπόδιο της γλώσσας− δεν θα μπερδευόταν. Αλλά τα love hotels είναι χαρούμενα ολοφώτιστα κτήρια, συχνά, με εντυπωσιακή έως και παραμυθένια αρχιτεκτονική σε στυλ Ντίσνεϊλαντ (!) και με αστείες ονομασίες –συχνά στα αγγλικά: Ξενοδοχείο Carrot, Ξενοδοχείο Charm, Hotel Princess, Hotel Chrystal, Yayaya hoteru κ.ά. Μερικές εξωτερικές πληροφορίες τιμών, βέβαια, για σύντομες ολιγόωρες διαμονές ή για παρατεταμένες διαμονές διανυκτέρευσης, γεννούν υποψίες σχετικά με τον κύριο σκοπό τους. Εξάλλου πού να πάρει το μάτι και καμιά επιγραφή, με καρδούλες, όπως εδώ αριστερά όπου διαβάζουμε Kappuruzu  (カップルズ) και εννοούμε «Couples» (ζευγάρια).

Εντυπωσιακές είσοδοι και παραμυθένια κτήρια των love hotels. Δεξιά, το Meguro Emperor στο Τόκιο.

Στο Τόκιο υπάρχουν τρεις επίσημα εγκεκριμένες περιοχές με rabu hoteru, στα 23 δημοτικά διαμερίσματα της πόλης. Μια γνωστή περιοχή είναι η Uguisudani. Οι άλλες είναι η Kabukicho δίπλα στο γνωστό σταθμό Shinjuku και η τρίτη είναι ο «Λόφος των rabu hoteru» (Love Hotel Hill) στην επίσης κεντρική περιοχή Shibuya. Εκεί στεγάζονται όχι λιγότερα από περίπου εξήντα τέτοια ξενοδοχεία. Η περιοχή λέγεται κανονικά 道玄坂 Dōgenzaka, σε χιραγκάνα どうげんざか.

Επειδή πολλοί ιαπωνολογούν, με κάθε ευκαιρία, το ίδιο μπορούν να κάνει και ο αναγνώστης / η αναγνώστρια αυτών των περιγραφών. Όπως μας λέει ο Γουέστ (και εντυπωσιάζει ως αξιοσημείωτο), το μέρος όπου οι άνθρωποι στην Ιαπωνία έχουν, κατά κύριο λόγο, τις γενετήσιες επαφές τους είναι ακριβώς τα love hotels. Παρόλο που δεν υπάρχουν ακριβή ποσοτικά στοιχεία, υποστηρίζει ο ίδιος, o συνδικαλιστικός φορέας του κλάδου των love hotels υπολογίζει αξιόπιστα ότι τα ζευγάρια Ιαπώνων / Ιαπωνίδων ερωτευμένων κάνουν πάνω από μισό δισεκατομμύριο μετακινήσεις (ταξίδια) σε τέτοια μέρη κάθε χρόνο, για να στεγάσουν τη σχέση τους. Από τους υπολογισμούς του Γουέστ, προκύπτει πως το ήμισυ του συνόλου των γενετησίων επαφών στην Ιαπωνία λαμβάνει χώρα σε «ξενοδοχεία αγάπης». Καρπός πολλών τέτοιων συναντήσεων, σε μεγάλο ποσοστό, μας λέει η Τσάπλιν, είναι τα γεννώμενα τέκνα.

Ως επένδυση, μαθαίνουμε, στο Τόκιο ή την Οσάκα, τα μεγέθη 10 έως 15 εκατομμυρίων δολαρίων είναι απαραίτητα για να μπορέσει να ξεκινήσει ένα «ξενοδοχείο αγάπης» με είκοσι έως τριάντα δωμάτια ενώ, σε μικρότερες πόλεις, συχνά επαρκούν 5 εκτμ. δολάρια. Και, μαθαίνουμε, αξίζει τον κόπο μια τέτοια επένδυση, αφού αποτελεί πηγή και κατάβόθρα μαύρου χρήματος, για επιχειρήσεις και άλλων τομέων που επενδύουν εκεί. Φυσικά τα έξοδα ανεβαίνουν γρήγορα ως κατάσκευή και μάλιστα επίπλωση. Και μαζί η προσθήκη ποικίλων συστημάτων έως, ακόμα, και τα έξοδα για δωρεές σε πολιτικούς και σε εκπολιτιστικές ενώσεις γειτόνων που θα αντιδράσουν στην πληροφορία πως στη γειτονιά τους θα λειτουργήσει ένα τέτοιο ξενοδοχείο.

Δηλαδή ένα «ρομαντικό ξενοδοχείο» ή «ξενοδοχείο μόδας» ή «ξενοδοχείο αναψυχής» ή «ξενοδοχείο διασκέδασης» ή «boutique hotel», όπως διαφοροποιημένα θα λέγεται, τουλάχιστον στην αρχή και όχι βέβαια «κίτρινο ξενοδοχείο» (που λέγονταν το 1967) ή «ξενοδοχείο  για ζευγάρια» (1970), και «love hotel» (από το 1973). Όμως η ονομασία ράμπου χοτέρου (rabu hoteru) έχει επικρατήσει, δηλαδή ως αγγλικό (αμερικανικό) γλωσσικό δάνειο. Και μάλιστα δουλεύτηκε στην ιαπωνική γλώσσα ως ράμπουχο (rabuho), πάντα με βάση την ξένη έκφραση και όχι με ιαπωνικές λέξεις. Ίσως γλωσσικά να είναι κάτι ανάλογο με την καθιέρωση στα ελληνικά του αστερισμού των λέξεων σεξ, σέξι, σεξουαλικός, αντί για λέξεις με ελληνικές ρίζες.

Ωστόσο, εκτός από την, επίσης ξενόπλαστη, γαλλοϊαπωνική έκφραση abekku hoteru (“avec” hotel = ξενοδοχείο για «μαζί») αναδύθηκαν και ιαπωνικές μεταφορικές εκφράσεις όπως tsure komi 連れ込み (σε χιραγκάνα  つれ こみ) «φέρνω κάποιον / κάποια κάπου»  και άλλες. Όμως η επιλογή της λέξης ράμπου (rabu = love) έχει, με βάση τη δυτική της προέλευση, μεγάλη σημασία.

Ο γνωστός ιαπωνολόγος Ίαν Μπούρουμα υπενθυμίζει ότι στην προπολεμική ιαπωνική κοινωνία, που είχε τότε κληρονομήσει ως πρότυπο τα ήθη των Σαμουράι, η ευτυχία της γυναίκας ολοκληρωνόταν με το γάμο παρά με τον αμοιβαίο έρωτα. Ο έρωτας ήταν κάτι ξεχωριστό από το γάμο και θα αναμενόταν μεν να γεννηθεί και να ολοκληρωθεί με το γάμο ενός ζευγαριού χωρικών στην αγροτική ιαπωνική ύπαιθρο αλλά όχι στην καθώς πρέπει αστική ιαπωνική κοινωνία. Να πούμε βέβαια πως επρόκειτο πάντα για γάμο από προξενιό που θα ρυθμιζόταν προς το συμφέρον της ευρύτερης οικογένειας του γαμπρού και της ευρύτερης οικογένειας της νύφης, όπως δηλαδή το έβλεπε η κάθε μια φάρα και το κάθε σόι.

Έτσι το «ράμπου», μας λέει η Τσάπλιν,  ήταν σαν λέξη ο συμβο-λισμός του ρομαντισμού και του ρομαντικού έρωτα (Romanchikku rabu, ロマンチックラブ) που έγινε γνωστός στην Ιαπωνία ως δυτικόφερτη ιδέα, με θετικότατες συμπαραδηλώσεις ιδιαίτερα για τις νεαρές Ιαπωνίδες. Ας σημειώσουμε εξάλλου ως προς τις ιδιαίτερες πλευρές στις σχέσεις των δύο φύλων πως, και από την πλευρά του άντρα, η επικρατούσα κομφουκιανική αντίληψη δεν στεκόταν θετικά απέναντι στην εικόνα ενός γενναίου μεν και ηθικού άντρα που όμως θα ενδιαφερόταν για «έρωτες». Οπότε, τελικά, η επιλογή της ξένης λέξης love-rabu αντί, για παράδειγμα, για την ιαπωνική λέξη του έρωτα renai  恋愛 σε χιραγκάνα れんあい ήταν κάτι σαν κοινωνικό, κοινωνιογλωσσικό, αναμενόμενο.

Και στα ελληνικά η χρήση παρόμοιων λατινικών και νεολατινικών (δηλαδή δυτικόφερτων) λέξεων-εννοιών είναι χαρακτηριστική. Λέμε «ρομάντζο» και «ρομαντικό», ή «ρωμαντικό» με ρίζα τη Ρώμη, και εννοούμε την εξέλιξη της σχέσης ενός ζευγαριού είτε ένα ερωτικό αφήγημα και μια συμπεριφορά που χαρακτηρίζεται από συναισθηματισμό και εκδήλωση τρυφερών αισθημάτων. Εξάλλου και η παλιότερη λέξη για το «υπνοδωμάτιο» ήταν «κάμαρα» ή «κρεβατοκάμαρα». Δηλαδή δυτικόφερτη έννοια, σε σχέση με τον ενιαίο χώρο του χωριάτικου σπιτιού όπου κοιμούνταν όλοι μαζί, γονείς και παιδιά, χωρίς ιδιαίτερη κατασκευαστική και κοινωνικά αποδεκτή πρόβλεψη για το ζευγάρι και τη θεμιτή επιλογή του για απομόνωση.

Στην πραγματικότητα, ως προς την τέλεση της γενετήσιας πράξης, η γενική κίνηση προς εσωτερικούς χώρους από τους εξωτερικούς, μαθαίνουμε για την Ιαπωνία, ότι είναι μια εξαιρετικά πρόσφατη εξέλιξη. Το 1973 ακόμα, η  μυθιστοριογράφος Aiko Goto, σε συνέντευξη σχετικά με την τότε παρατηρούμενη διάδοση του αριθμού των «ξενοδοχείων αγάπης», δήλωνε (μας λέει ο Γουέστ, σελ. 158) ότι: «Το σεξ ήταν αρχικά κάτι που πρέπει να γίνει λουσμένο στο φως του ήλιου στο μέσο του ανοιχτού κάμπου. Η ανάγκη αναζήτησης ερεθισμών πίσω από κλειστές πόρτες δείχνει πόσο αδύναμοι έχουν γίνει οι άνθρωποι. Οι νέοι άνθρωποι δεν χρειάζονται τέτοια διέγερση. Οι νέοι πρέπει να το κάνουν στο πάρκο. Είναι πολύ πιο ευχάριστο.» Γι’ αυτό, ακόμα και στην αρχή του 20ού αιώνα, όπως το τεκμηριώνει ο Γουέστ, πολλά ζευγάρια έκαναν έρωτα στην ύπαιθρο. Εννοείται με σχετικές προφυλάξεις απόστασης και σκότους.

Ίσως, μάλιστα, η μετάβαση στους κλειστούς χώρους να συντελέστηκε με το παράδειγμα των επαγγελματιών, δηλαδή των επί χρήμασι εκδιδόμενων (εκπορνευόμενων) που κατέφευγαν σε κλειστούς χώρους. «Οι ερασιτέχνες έξω, οι επαγγελματίες μέσα». Και θα πρέπει ο πρώτος, προπολεμικός, αληθινός πρόδρομος του σύγχρονου ξενοδοχείου αγάπης να είναι το λεγόμενο  enshuku (円宿 σε χιραγκάνα えんしゅく) που σημαίνει κυριολεκτικά «διαμονή με ένα γιεν». Εκεί οι ενδιαφερόμενοι πλήρωναν ένα γιεν ανά άτομο ανά ώρα για να νοικιάσουν ένα δωμάτιο. Αυτά τα ενσούκου, σε αντίθεση με τα συνήθη ξενοδοχεία, πανδοχεία και υπνωτήρια πρόβαλλαν κάτι που ήταν αρκετά εξωτικό: δωμάτια με δυτική επίπλωση, διπλό κρεβάτι −πράγμα τόσο σκανδαλώδες που δεν ήταν δυνατόν να προβληθεί σε έντυπες διαφημίσεις− και δυνατότητα κλειδώματος της πόρτας.

Στην εξέλιξή τους πάντως, ως ξενοδοχείων συναντήσεων, τα ράμπου χοτέρου χαρακτηρίζονταν από δύο βασικά στοιχεία: 1) την «κομψή», «πανέμορφή» ή «βασιλική» τους αρχιτεκτονική και 2) την επίπλωση (σχεδιασμένη για να απευθύνεται στο γούστο των γυναικών πελατισσών) και τις τεχνικές εφαρμογές δημιουργίας ερωτικού κλίματος. Σε αυτές τις εφαρμογές συμπεριλαμβάνονταν και τα ηλεκτρικά κρεβάτια, τα κρεβάτια με καθρέφτες οροφής, τα αφρόλουτρα και η αίθουσα λουτρού με καθρέφτες διαφανείς από το υπνοδωμάτιο. Και δεν ξεχνούμε και τις γεννήτριες προσομοίωσης ποικίλων θορύβων περιβάλλοντος από γραφεία, μπαρ και σιδηροδρομικούς σταθμούς που παράγονται κατά τη βούληση του πελάτη όταν αυτός πραγματοποιεί ή δέχεται μια τηλεφωνική κλήση, για ευνόητους λόγους.

Όλα αυτά έρχονταν σε κατάφωρη αντίθεση με τον εξαιρετικά περιορισμένο χώρο που διετίθετο στα ιαπωνικά σπίτια, με τους ελαφρούς τοίχους διαχωρισμού τόσο των δωματίων όσο και των διαμερισμάτων. Ο κοινωνικός, οικονομικός και πολεοδομικός θεσμός των ράμπου χοτέρου φαίνεται έτσι πως δεν συνδέεται αποκλειστικά με την παλλακεία (δηλαδή τις μορφές διαπροσωπικών διαρκών σχέσεων μεταξύ των δύο φύλων, που όμως δε συνιστούν γάμο) ούτε με τη μοιχεία.

Posted in Δημόσιος Χώρος, Ιαπωνία | 2 Σχόλια