ΕΝΑ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΑΛΗ ΝΤΙΝΟ ΜΠΕΗ ΣΑΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΗΝ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΡΕΒΕΖΑ

Φόρουμ Πρέβεζας

Γιάννης Ρέντζος

Πανεπιστημιακός διδάσκων, εκλεγείς δημοτικός σύμβουλος

Απρόσμενα και μάλιστα λίγες εβδομάδες πριν από την εκδήλωση για το σκιτσογράφο Αλή Ντίνο Μπέη (1890-1938), στις 27 Νοεμβρίου 2010 στο πολιτιστικό κέντρο (Όαση), ένα σκίτσο του πρεβεζάνου καλλιτέχνη μας και πολιτικού αναδύθηκε ως ευμέγεθες τοιχογράφημα σε κεντρικό σημείο της πόλης, στην Οδό Χρίστου Κοντού 29, όπου παραμένει ακόμα. Καλύπτει, ως πανό σε μουσαμά, μέρος της ανατολικής πλευράς της κατοικίας του γράφοντος από την πλευρά του γραφείου (βλ. εικόνα 1, επάνω αριστερά). Ο χώρος χρησιμοποιήθηκε ως εκλογικό γραφείο του γράφοντος κατά τη διάρκεια της πρόσφατης αυτοδιοικητικής προεκλογικής περιόδου.

Στο άρθρο αυτό δίνουμε μερικά σχετικά στοιχεία αφού μάλιστα, όπως πληροφορηθήκαμε, το έργο, σε πρωτογενή μορφή, δεν φαίνεται να σώζεται στη συλλογή των έργων του πρεβεζάνου δημιουργού.

Το σκίτσο σε ασπρόμαυρη εκτέλεση είχε δημοσιευθεί στις 25 Δεκεμβρίου 1930, Χριστούγεννα, ημέρα Πέμπτη, στην τοπική εφημερίδα «Το Βήμα Πρεβέζης» του εκδότη Νικήτα Ι. Τσουτσάνη, και καταλάμβανε σχεδόν…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 739 επιπλέον λέξεις

Posted in Δημόσιος Χώρος | Σχολιάστε

ΤΟ ΠΑΣΧΑΛΙΝΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΓΛΕΝΤΙ

 Του Αλή Ντίνο Μπέη (1931)

Γελοιογραφία (επιχρωματισμένη) του σημαντικού μας πολιτικού, σκιτσογράφου και διανοούμενου Ντίνο Μπέη. Έτος 1931, επί δημαρχίας Ι.Μ. Ρέντζου, που εικονίζεται να γυρίζει το αρνί στη σούβλα.

Η ανάρτηση γίνεται για να συλλέξουμε πληροφορίες για την ταυτότητα των προσώπων που απεικονίζονται.
Περισσότερα για τον Ιωάννη Μ. Ρέντζο, εδώ

Posted in πρεβεζάνοι εικαστικοί, πρεβεζάνοι καλλιτέχνες, Δημόσιος Χώρος, Ημερολόγιο Ι.Μ. Ρέντζου, Μουσείο πόλης, Ρέντζος | Tagged | 1 σχόλιο

ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΜΑΓΟΙ ΗΤΑΝ «ΠΡΟΣ ΤΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ» Ή «ΠΡΟΣ ΤΑ ΔΕΞΙΑ»;

«Δικοί μας, προς εμάς» ή «προς τα εκεί, με τους άλλους» οι τρεις μάγοι; 

Αναδημοσιεύουμε (πρώτη δημοσίευση: 29 Δεκεμβρίου 2010) αυτό το άρθρο σε συνέχεια από άρθρο μας στο περιοδικό Φόρουμ (Νοέμβρης 2010, σελ. 8) όπου μιλούσαμε 1) για εκδήλωση προς τη μνήμη του πρεβεζάνου καλλιτέχνη και πολιτικού Αλή Ντίνο Μπέη (1890-1938) που είχε γίνει στις 27 Νοεμβρίου 2010 στο δημοτικό μας πολιτιστικό κέντρο (Όαση) και 2) για ένα σκίτσο του που «αναδύθηκε» ως τοιχογράφημα σε κεντρικό σημείο της πόλης, στην οδό Χρίστου Κοντού 29. Αυτό κάλυπτε σε επιχρωματισμένη εκδοχή, ως πανό σε μουσαμά, διαστάσεων 1,50 Χ 3,00 μέτρα, μέρος της ανατολικής πλευράς της κατοικίας του γράφοντος από την πλευρά του γραφείου του (βλ. εικόνα 1).

Εικόνα 1. Μεγεθυσμένη και επιχρωματισμένη απόδοση του αρχικού σκίτσου του Αλή Ντίνο Μπέη όπως αναρτήθηκε στο γραφείο του συντάκτη του παρόντος και με κίνηση των μάγων προς τα δεξιά.

Στο προηγούμενο άρθρο δώσαμε μερικά στοιχεία για το αρχικό σκίτσο, αφού, μάλιστα, το έργο δεν αναλύθηκε στις σχετικές παρουσιάσεις ούτε και σώζεται στη συλλογή των έργων του πρεβεζάνου δημιουργού. Το αρχικό σκίτσο είχε δημοσιευθεί τα Χριστούγεννα του 1930 σε ασπρόμαυρη εκτέλεση (βλ. εικόνα 2) με τίτλο «Οι μάγοι με τα δώρα», (που είναι η σωστή έκφραση, αφού παραλείπει τον προσδιορισμό «τρεις» που δεν υπάρχει στο κατά Ματθαίο Ευαγγέλιο, β΄ 11) και συνοδευόταν από ένα στιχούργημα σε τέσσερις στροφές.

Εικόνα 2. Το σκίτσο του Αλή Ντίνο Μπέη στην αρχική του μορφή χωρίς επιχρωμάτιση και με κίνηση των μάγων προς τα αριστερά.

Στο αρχικό σκίτσο, κάτω από τις τέσσερις μορφές (που είναι το μωρό-Πρέβεζα, ο τότε δήμαρχος Ιωάννης Μ. Ρέντζος, ο γυμνασιάρχης Χρίστος Κοντός και ο δικηγόρος και νομικός σύμβουλος του Δήμου Ευάγγελος Αλεξανδρής) υπάρχει αντιστοίχιση με κάθε μια από τις τέσσερις αλληλοδιάδοχες στροφές του στιχουργήματος που συνοδεύει και επεξηγεί την εικόνα. Να πούμε ακόμα πως, σύμφωνα με την ανάλυση που έκανε ο Γιάννης Καλαϊτζής για το έργο του Αλή Ντίνο Μπέη, στην Όαση, η ξεκάθαρη απεικόνιση των τεσσάρων μορφών αποτελεί χαρακτηριστικό του έργου του, αφού ο Αλή Ντίνο, μετά από τις σπουδές του στη Γαλλία, ακολούθησε το ιαπωνικό σκιτσογραφικό στυλ με τις ξεκάθαρες απεικονίσεις, δηλαδή χωρίς καθόλου διακοσμητικό ζωγραφικό background, που είχε εισαχθεί στην Ευρώπη μετά το ρωσοϊαπωνικό πόλεμο του 1904 και που ο Αλή Ντίνο συνέβαλε –πάντα κατά το Γιάννη Καλαϊτζή– στη διάδοσή του και στην Ελλάδα.

Το ζήτημα που θα μας απασχολήσει εδώ είναι κατά πόσο η αυθαίρετη αντιστροφή που κάναμε για την ανάρτηση του μεγεθυσμένου και επιχρωματισμένου σκίτσου βάζοντας τους μάγους να βαδίζουν προς τα δεξιά (ενώ στο αρχικό βαδίζουν προς τα αριστερά) προσφέρει κάτι θετικό στη γενική του αναπαράσταση (χωρίς, πάντως, να παύει να αποτελεί αυθαίρετη τεχνική παρέμβαση). Ας υπενθυμίσουμε πως η αντιστροφή επιβλήθηκε εκ των πραγμάτων, αφού έτσι όπως αναρτήθηκε το πανό επιτρέπεται να μην φαίνονται οι μάγοι σαν να απομακρύνονται από το θεατή, που βρίσκεται στην οδό Χρίστου Κοντού, και να έχουν γυρισμένη την πλάτη προς αυτόν αλλά να τον προσεγγίζουν. Το αντεστραμμένο σκίτσο φέρνει ταυτόχρονα κοντά και το μωρό-Πρέβεζα που από τη μια άκρη (αριστερά) ήλθε στην πλησιέστερη προς το θεατή θέση (δεξιά).

Το γενικότερο ερώτημα είναι «Πώς αποδίδουν οι ζωγράφοι τους ανθρώπους που στέκονται με το πλευρό ή περπατούν; Τους βάζουν σε δεξιά ή αριστερή κατεύθυνση και κίνηση;»

Δεν αισθανόμαστε πως είμαστε εφοδιασμένοι με κάποιο ισχυρό μεθοδολογικό εργαλείο που να απορρέει από τη φυσική και πολιτισμική ανθρωπολογική ουσία του ζητήματος. Τίθεται το ερώτημα εάν το σώμα και το χέρι του καλλιτέχνη έχουν τη φυσική τάση να κινηθούν, να ζωγραφίσουν, να χαράξουν, να γράψουν, προς τα δεξιά. Έχει αυτό σχέση με τη δεξιοχειρία ή το ίδιο κάνουν και οι αριστερόχειρες; Πόσο (νευρολογικά) φυσική και πόσο (πολιτισμικά) επιβεβλημένη είναι αυτή η τάση, αν υπάρχει; Εξάλλου μείζονα συστήματα γραφής όπως το ελληνικό (με τη μετεξέλιξή του προς πολλά άλλα, όπως το λατινικό και το κυριλλικό) και το αραβικό (μαζί με πολλά άλλα, όπως το εβραϊκό) έχουν αντίστοιχα δεξιά και αριστερή κατεύθυνση. Έχει η γραφή, προς τα δεξιά ή προς τα αριστερά, σχέση με την αντίστοιχη (και προγενέστερη ιστορικά) προτίμηση ανάπτυξης της εικόνας προς τα δεξιά ή προς τα αριστερά;

Κάναμε μια πρόχειρη έρευνα στο διαδίκτυο και με μεγάλη μας έκπληξη διαπιστώσαμε πως αρκετές εικόνες από διάφορες εποχές και διαφορετικούς πολιτισμούς έδειχναν προτίμηση ανάπτυξης της κίνησης των βαδιζόντων προς τα δεξιά. Μερικές από τις εικόνες αυτές μεταφέρουμε εδώ ενδεικτικά (βλ. εικόνες 3 – 5) ενώ δεν αποκρύπτουμε πως κάποιες άλλες εικόνες που βρήκαμε, πολύ λιγότερες πάντως, είχαν ως ευνοημένη κατεύθυνση την αριστερή.

Εικόνα 3

Εικόνα 4

Εικόνα 5

Ενθαρρυμένοι από αυτή την παρατήρηση αναζητήσαμε και εικόνες με τους τρεις μάγους. Με ευχάριστη έκπληξη διαπιστώσαμε πως και στην περίπτωση των τριών μάγων η προς τα δεξιά κίνηση ήταν η συχνότερα εμφανιζόμενη (βλ. εικόνες 6 και 7) ενώ και η προσφορά των δώρων προς το νεογέννητο Χριστό γίνεται σε ανάπτυξη με δεξιά κατεύθυνση (βλ. εικόνα 8).

Εικόνα 6

Εικόνα 7

Εικόνα 8

Υπάρχει λοιπόν μια κυρίαρχη παράδοση στην προς τα δεξιά ανάπτυξη της εικόνας;

Σε ενδιαφέρον εκλαϊκευτικό κείμενό του ο καθηγητής Χρίστος Ντούμας φέρνει πολυάριθμα παραδείγματα από βραχογραφήματα που ανακαλύφθηκαν στον ελληνόγλωσσο κόσμο και αναδεικνύει και αυτός την κυρίαρχη δεξιά κατεύθυνση απεικονίσεων, είτε πρόκειται για ανθρώπους και ζώα, αλλά και για πλοία. Η εικόνα που συνοδεύει το εν λόγω κείμενο (εικόνα 9) είναι χαρακτηριστική. Εξάλλου, στο δικό του κείμενο, ο Ντούμας συσχετίζει την κυρίαρχη προς τα δεξιά ανάπτυξη των εικόνων με την προς τα δεξιά ελληνική γραφή. Και μάλιστα η προς τα δεξιά γραφή και ανάγνωση θεωρήθηκε στον αρχαίο ελληνικό κόσμο κανονική, αυτονόητη και κυρίαρχη που φέρεται ως «ες ευθύ», δηλαδή «στο ίσιο», σε αντιδιαστολή με την «προς τα αριστερά» ανάπτυξη που πήρε το όνομά της, δηλαδή «επί τα λαιά». (Η τόσο περίεργη αυτή ελληνική λέξη για το «αριστερά» είναι παρόμοια με την αντίστοιχη στα λατινικά και στα σύγχρονα ρωσικά).

Εικόνα 9. Ζωφόρος (Ακρωτήρι Θήρας) όπου και εδώ γίνεται αντιληπτή η προς τα δεξιά ανάπτυξη της κίνησης των πολεμιστών.

Τα παραδείγματα που φέρνει ο Ντούμας από απεικονίσεις της πρώτης και της δεύτερης π.Χ. χιλιετίας μας οδηγούν στο συμπέρασμα πως η προς τα δεξιά ανάπτυξη της σχεδίασης, της γραφής και της ανάγνωσης υπήρξε μια δεσπόζουσα ελληνική πολιτισμική πρακτική. Δεν μπορούμε να αποφανθούμε βέβαια και για το βαθύτερο ανθρωπολογικό (δηλαδή σωματολογικό και ιδιαίτερα νευρολογικό) χαρακτήρα της. Κατά την έννοια αυτή, ότι δηλαδή η προς τα δεξιά ανάπτυξη ενός «γράμματος» (σχεδίου ή χαρακτήρα) είναι συνηθέστερη, η αντιστροφή που κάναμε στο σκίτσο του πρεβεζάνου σκιτσογράφου Αλή Ντίνο Μπέη, για ευκρινέστερη ανάρτηση, ευελπιστούμε πως δεν θα θεωρηθεί ανεπιτυχής. (Στην «αριστερή» εκδοχή του το μεγεθυσμένο και επιχρωματισμένο σκίτσο του Αλή Ντίνο Μπέη βρίσκεται στη διάθεση οποιουδήποτε φορέα δημοτικού ή άλλου θα επιθυμούσε να το αξιοποιήσει εκθεσιακά).

Βιβλιογραφία: Χρ. Γ. Ντούμα, «Ες ευθύ, το ορθό σύστημα γραφής», Η Καθημερινή, 25 Ιουλίου 2010.

Posted in πρεβεζάνοι εικαστικοί, πρεβεζάνοι καλλιτέχνες, Δημόσιος Χώρος, Ημερολόγιο Ι.Μ. Ρέντζου, Ιαπωνία, διεπιστημονικότητα | Tagged , , | Σχολιάστε

Ο ΚΟΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΤΑΪΝΜΠΕΡΓΚ

Όλες οι υπόλοιπες γεωγραφικές οντότητες εκτείνονται με κάποια εγωκεντρική, φιλάρεσκη και νωχελική διάθεση «εδώ παρακάτω»

Αναπαράγουμε εδώ το γνωστό εξώφυλλο του περιοδικού  THE NEW YORKER του Saul Steinberg που είχε έρθει πάλι στην επιφάνεια με το θάνατο του Saul Steinberg (1999). Είχε τότε σχολιαστεί συνολικά το εμπνευσμένο γελοιογραφικό έργο του διάσημου Αμερικανού (ρουμανικής καταγωγής) καλλιτέχνη, για τον οποίον έχει υποστηριχτεί πως «μετάλλαξε τις εικονογραφήσεις σε κομμάτια μουσείου».

Ο Saul Steinberg, με σπουδές αρχιτέκτονα στο πανεπιστήμιο του Μιλάνου, υπήρξε επί πολλά χρόνια συνεργάτης του περιοδικού The New Yorker. Aπό τις σελίδες και τα εξώφυλλα του περιοδικού είδαν το φως της δημοσιότητας οι γελοιογραφικές συνθέσεις του. Για περιεχόμενο τους είχαν πολύ συχνά την πόλη και την πολύμορφη κουλτούρα της που, μάλιστα, στη Νέα Υόρκη όπου κατοικούσε, έχει ‒ποιος δεν το ξέρει;‒ ασύλληπτες διαστάσεις.

Η απεικόνιση του χώρου σε διάφορες κλίμακες που έκανε ο Steinberg, μπορούμε να πούμε ότι αποτελεί ένα ογκώδες ιδιότυπο χαρτογραφικό έργο. Η σύνθεση με τίτλο View of the World from 9th Avenue (1975) που κόσμησε και το εξώφυλλο του New Yorker (29 Μαρτίου 1976) αποτελεί ένα υπόδειγμα νοητικού χάρτη για τον οποίο ο κριτικός Arthur C. Danto υποστηρίζει ότι «είναι κάτι το ασύγκριτο σε ολόκληρη την ιστορία της τέχνης» .

Κέντρο αναφοράς είναι ο χώρος δράσης του υποκειμένου, δηλαδή κάποιο σημείο του (νησιού) Μανχάταν. Όλες οι υπόλοιπες γεωγραφικές οντότητες εκτείνονται με κάποια εγωκεντρική, φιλάρεσκη και νωχελική διάθεση «εδώ παρακάτω». Αυτές οι «υπόλοιπες» γεωγραφικές οντότητες είναι βέβαια ο Ποταμός Hudson, η απέναντι όχθη/ακτή του κυρίως εδάφους των ΗΠΑ, πιο κάτω ο Ειρηνικός Ωκεανός, απέναντι η Ιαπωνία και τέλος η Ασία. Μια μικρά (!!!) Ασία…

Η εκμηδενιστική προοπτική, που σβήνει τους άλλους γίνεται ένα ειρωνικό παιδαγωγικό εργαλείο αναπαράστασης των περιφρονητικών συναισθημάτων που συνήθως καλλιεργούνται στις κοινωνίες για τους «άλλους». Ο νοητικός αυτός χάρτης του Steinberg βρήκε πολλούς μιμητές τα επόμενα μετά τη δημοσίευσή του χρόνια. Όχι μόνο λόγω προοπτικής αλλά και λόγω εγωκεντρισμού. Και άλλες πόλεις, όπως το Λονδίνο, το Παρίσι, και η Χαϊδελβέργη αναπαραστάθηκαν από διάφορους καλλιτέχνες με το στυλ που εισήγαγε ο Steinberg. Έτσι ο Steinberg, με την καλλιτεχνική παρέμβασή του, συνέβαλε στο να εκλαϊκεύσει τις ιδιότητες των νοητικών χαρτών και, ταυτόχρονα, σατίρισε –αν όχι καυτηρίασε– τον τοποκεντρισμό (γεωγραφικό εγωκεντρισμό) από τον οποίο διακατέχονται πολλές κοινωνίες και πολλά άτομα.

Posted in πολεογραφία, τοπικότητα, Ιαπωνία, γεωγραφία | Tagged , , , | Σχολιάστε

ΔΥΟ ΠΑΓΚΟΣΜΙΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΤΣΑΪ – ΤΕΪΟ

ΔΥΟ ΕΞΑΙΡΕΣΕΙΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ – ΙΑΠΩΝΙΑ
 
Από εμπειρία ξέρουμε πως οι δύο λέξεις μας για το τσάι (τσάι και τέιο) είναι μοιρασμένες σε όλο τον κόσμο. Π.χ. αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά έχουν κάτι σαν ΤΕ ενώ ρωσικά, τουρκικά κ.ά. έχουν κάτι σαν ΤΣΑ. Φυσικά δεν πρόκειται για λέξεις ελληνικές.
 
Αυτό το περίεργο συμβαίνει επειδή οι δύο κινέζικες προφορές ΤΣΑ και ΤΕ ταξίδεψαν στον κόσμο δια ξηράς (το ΤΣΑ πήρε το δρόμο του μεταξιού) και δια θαλάσσης (το ΤΕ διαδόθηκε με τα πλοία των ευρωπαίων θαλασσοπόρων).
Στα ελληνικά έχουμε δεχτεί την ευρωπαϊκή λέξη ΤΕϊο σαν καθαρευουσιάνικη ενώ η ασιατική λέξη ΤΣΑϊ είναι λαϊκή, σαν δημοτική.
Υπάρχουν όμως και δύο μεγάλες εξαιρέσεις: Τα πορτογαλικά και τα ιαπωνικά έχουν ΤΣΑ ενώ η διάδοση της λέξης σε αυτές τις γλώσσες φαίνεται πως θα έγινε δια θαλάσσης. Να πούμε πως στα ιαπωνικά η λέξη ελήφθη μεν δια θαλάσσης αλλά (πιθανώς) από το εσωτερικό της Κίνας. Και στα πορτογαλικά η μεταφορά του προϊόντος και της λέξης είχε γίνει σε προγενέστερη φάση.
Posted in Ιστορία, Ιαπωνία, γεωγραφία | Σχολιάστε

ΗΜΕΡΙΔΑ ΜΙΚΡΟΓΛΥΠΤΙΚΗΣ ΙΑΠΩΝΙΚΩΝ ΑΓΑΛΜΑΤΙΔΙΩΝ NETSUKE

Μικρογλυπτά, με διαστάσεις περίπου μέχρι 6 εκατοστά, είναι κατασκευασμένα κυρίως από ελεφαντόδοντο ή και άλλο υλικό 

Το Σάββατο 7 Δεκεμβρίου 2019 στην Πινακοθήκη Γιώργου Βογιατζόγλου βρεθήκαμε σε μια πολύ ενδιαφέρουσα ημερίδα μικρογλυπτικής netsuke (προφέρεται νέτσκε) με επίδειξη, αναλυτική εισήγηση και συζήτηση με βάση τη συλλογή ιαπωνικών αγαλματιδίων του κ. Χρίστου Χριστοφή που παρουσίασε το θέμα και το υλικό.

Ο συμπαθής και τόσο επιμελής αυτός συλλέκτης μάς εξήγησε πως είχε την ευκαιρία να συλλέξει τα νέτσκε κατά τη διάρκεια επαγγελματικών ταξιδιών του στην Άπω Ανατολή, τη δεκαετία 1983-1993. Στην παρουσίαση είχε επίσης τη χαρά να μοιραστεί μαζί μας χαρακτηριστικές περιπτώσεις για τη γνωριμία του με την ιαπωνική κουλτούρα και να μας επιδείξει ημερολόγια σχετικά με τα αποκτήματά του αυτά καθώς και ενδεικτικά βιβλία σχετικά με τα νέτσκε, από τη βιβλιοθήκη του. 

Στην εικόνα: Ο Χρίστος Χριστοφής «ξεναγεί» τους επισκέπτες της έκθεσης, διαβάζοντας σχόλιο από βιβλίο. Οι μικρές εικόνες: Επάνω αριστερά, το Μουσείο Βογιατζόγλου (Νέα Ιωνία). Επάνω δεξιά, ζωομορφικό νέτσκε. Κάτω δεξιά, ανθρωπομορφικό νέτσκε (γκέισα).

Τα μικρογλυπτά, με διαστάσεις περίπου μέχρι 6 εκατοστά, είναι κατασκευασμένα κυρίως από ελεφαντόδοντο (ή και άλλο υλικό, π.χ. ειδικό ξύλο) και είχαν αρχικά χρηστική αποστολή περίπου κινητής «κομβιοδόχης» πάνω από τα ενδύματα (κιμονό), αλλά, χάρη στην επιμελημένη κατασκευή τους, εξελίχθηκαν σε αυτόνομα αντικείμενα αισθητικής αξίας. Φέρουν όλα δύο μικρά ανοίγματα για το πέρασμα σχοινιού πρόσδεσης. Ως επιμέρους καλλιτεχνήματα είναι ζωομορφικά, ανθρωπομορφικά, θεομορφικά ή αντιστοιχούν σε άλλες απεικονίσεις. Συχνά αποτελούν αντικείμενο δημοπρασιών στους γνωστούς βρετανικούς οίκους Sotheby’s και Christie’s.

Όπως μας είπε ο κ. Χριστοφής (και αναφέρεται και στην ανακοίνωση για την ημερίδα), ο ίδιος «μετά το 1993, σταμάτησε να συγκεντρώνει αντικείμενα από ελεφαντόδοντο και θεωρεί, εδώ και πολλά χρόνια, ότι οι συλλέκτες πρέπει να αποφεύγουν την αγορά παλαιών αντικειμένων από αυτό το υλικό, γιατί έτσι ενθαρρύνουν την παραγωγή απομιμήσεων και το παράνομο εμπόριό του».

Στην Πινακοθήκη Γιώργου Βογιατζόγλου, που πρέπει επίσης να συγχαρούμε για τη φιλοξενία, συνεχίζεται με επιτυχία έκθεση με τίτλο IN MEDIO VIRTUS που επισκεφθήκαμε με την ευκαιρία της εκδήλωσης.

ΓΛΩΣΣΙΚΑ: 根 ne = ρίζα, 付 tsuke = προσκολλώ, εντάσσομαι.

Posted in πολιτισμός, Δημόσιος Χώρος, Ιαπωνία | Tagged , , , , | Σχολιάστε

ΚΑΤΑΣΚΟΠΟΣ ΙΑΠΩΝΑΣ – ΑΝΕΚΔΟΤΟ ΜΕ ΔΥΟ ΛΕΞΕΙΣ;

Ως το Φεβρουάριο του 1942 είχαν συλληφθεί 120.000 άτομα ιαπωνικής καταγωγής και οδηγήθηκαν κοντά στην «Κοιλάδα του θανάτου» (Death Valley)

Έτσι περίπου αναφέρεται το αμερικανικό περιοδικό ΤΙΜΕ(*) στις άδικες ταλαιπωρίες στις οποίες υποβλήθηκαν οι εγκατεστημένοι στις ΗΠΑ Ιάπωνες μετανάστες, αμέσως μετά τον βομβαρδισμό της αμερικανικής βάσης-ναυστάθμου του Ειρηνικού στο Περλ Χάρμπορ. Βέβαια ο βομβαρδισμός της 7ης Δεκεμβρίου του 1941 εκ μέρους της ιαπωνικής αεροπορίας ήταν απρόκλητος. Οι ΗΠΑ δεν είχαν μπει στον πόλεμο, οι Αμερικανοί δεν ήταν εμπόλεμοι.
Με την ευκαιρία της επετείου αυτής, της 7ης Δεκεμβρίου 1941, παρουσιάζουμε αυτό το άρθρο από το βιβλίο Ι, όπως Ιαπωνία.

«Μολονότι δεν υπήρχε απόδειξη ούτε για μία περίπτωση κατασκοπίας εκ μέρους Ιαπωνοαμερικανού κατά τη διάρκεια του πολέμου, γράφει το περιοδικό, οι πράκτορες του FBI, το απόγευμα της 7ης Δεκεμβρίου [1941, ημέρας του βομβαρδισμού, δηλαδή] προέβαιναν σε συλλήψεις υπόπτων «ανατρεπτικών»». Επέδραμαν μάλιστα κυριολεκτικά σε ένα γήπεδο μπέιζμπολ στο Λος Άντζελες και συνέλαβαν τους παίχτες μιας ομάδας Ιαπώνων μεταναστών που είχε το όνομα «Λ.Α. Νιππόνς». Μέσα σε δυο μήνες είχαν φυλακιστεί 2.192 μετανάστες ιαπωνικής καταγωγής.

Έγκλειστοι Ιάπωνες σε στρατόπεδο συγκέντρωσης χαιρετούν την αμερικανική σημαία που όμως δεν έχουν δικαίωμα να την υπερασπιστούν. Δεν θεωρούνται νομιμόφρονες. Δεξιά, πάνω στη γωνία, το εξώφυλλο του αφιερωματικού τεύχος του ΤΙΜΕ για την πεντηκονταετία (1941-1991) της αεροπορικής επίθεσης στο Περλ Χάρμπορ.

Είναι γεγονός πως το FBI συνέτασσε καταλόγους επικινδύνων Ιαπώνων από το 1932, με μόνο 2.000 άτομα να συμπεριλαμβάνονται σε αυτούς από τα 127.000 άτομα ιαπωνικής καταγωγής και με 63% αμερικανογέννητους. Αυτές οι 2.000 περιλάμβαναν εκπαιδευτικούς, επιχειρηματίες και δημοσιογράφους. Και μπορεί να συλλογιστεί κανείς πως πολλοί από το ποσοστό του 37% που δεν γεννήθηκαν επί αμερικανικού εδάφους ήταν ενδεχόμενο να είχαν εγκαταλείψει τη χώρα τους από αντίθεση προς το στρατοκρατικό πνεύμα της εποχής Ιδιαίτερα ύποπτη ή επιζήμια κρινόταν η παρουσία Ιαπώνων στην ανατολική ακτή, δηλαδή απέναντι από την Ιαπωνία, στον Ειρηνικό, με ενδεχομένη τη μαζική απέλασή τους. Κανένας όμως Ιαπωνοαμερικανός δεν είχε συλληφθεί ή κατηγορηθεί για δολιοφθορές (σαμποτάζ), όπως υπενθύμιζε και ο διάσημος έγκυρος αρθρογράφος Ουόλτερ Λίπμαν (που επί χρόνια μεταφραζόταν και στην Ελλάδα).

Η μέση λύση βρέθηκε με διάταγμα του Προέδρου Ρούζβελτ, το Φεβρουάριο του 1942, σύμφωνα με το οποίο συνελήφθηκαν 120.000 ατόμων ιαπωνικής καταγωγής και οδηγήθηκαν σε περιοχή κοντά στην περίφημη «Κοιλάδα του θανάτου» (Death Valley) που καταλαμβάνει έκταση της Καλιφόρνιας και της Νεβάδας. «Καλειδοσκόπιο όλων των υπόπτων», όπως ειρωνικά γράφει το ΤΙΜΕ: αγρότες, ψαράδες, γριές και παιδιά – αμπαλαρισμένοι όλοι οι ανατρεπτικοί…

Τρία τέταρτα αιώνα μετά, η Ιαπωνοαμερικανίδα συγγραφέας Μιτσίκο Κακουτάνι (**), τιμημένη με βραβείο Πούλιτζερ και πρώην επικεφαλής του τομέα βιβλιοκριτικής της εφημερίδας New York Times επαναφέρει το ζήτημα. Στο φύλλο συνεργασίας ΝΥΤ και The Japan Times της 17ης Ιουλίου 2018 δημοσιεύει τις εμπειρίες της οικογένειας της από εκείνη την εποχή. Και το πράττει σε σχέση με τη σημερινή πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης Τραμπ για το χωρισμό των παράτυπων μεταναστών από τα παιδιά τους. Αλλά και για την οικογενειακή κράτησή τους σε κέντρα, έως ότου ολοκληρωθούν οι διαδικασίες που προβλέπει ο μεταναστευτικός νόμος. Για να μην επαναληφθεί η Ιστορία, γράφει σε προμετωπίδα του άρθρου της η δημοκρατική δημοσιογράφος και συγγραφέας. (Η εικονογράφηση του άρθρου υπενθυμίζει τον οικογενειακό αριθμό κράτησης 13453 που είχε δοθεί στην οικογένεια της Κακουτάνι.)

Αμερικανική πολεμική αφίσα που υπαινίσσεται το ενδεχόμενο εισβολής των Ιαπώνων στην Αλάσκα, που βρίσκεται απέναντι στην Ιαπωνία, με αποτρεπτικό περιεχόμενο. Μεταγλωττισμενη.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(*)Friedrich, Otto, “A Time of Agony for Japanese Americans”, Time, December 2, 1991, p. 41
(**) Kakutani, Michiko, «I Know What Incarceration Does to Families», New York Times / The Japan Times, 17 July 2018, p. 9, 11 (ΝΥΤ).

Posted in πρεβεζάνοι συγγραφείς, Ιστορία, Ιαπωνία, Ρέντζος | Tagged | Σχολιάστε