Η ΒΛΑΧΧΚΙΑ ΙΝΟΥΡΙΑ ΣΤΟΥ ΓΚΑΡΝΤΙΑΝ

Για την παλιά ενορία των Πρεβεζάνων Συρρακιωτών και την αρχαιολογική της αξία

Στην ηλεκτρονική έκδοση της βρετανικής εφημερίδας The Guardian είχαμε μια ωραία έκπληξη. Παρουσίαζε δέκα χαριτωμένες γωνιές της Ευρώπης και ανάμεσά τους και η Πρέβεζα. Η όμορφη φωτογραφία που κοσμούσε το άρθρο ήταν από το εσωτερικό της μικρής πρεβεζάνικης εκκλησίας Άγιος Αθανάσιος, όπως είναι εξ ολοκλήρου αγιογραφημένη. Τώρα δεν λειτουργείται πια και αποτελεί χώρο μουσειακής διαχείρισης και επίσκεψης.

Το σπίτι μου είναι στο διπλανό τετράγωνο, στο κέντρο της πόλης, και έχω πολλές αναμνήσεις. Σχετικά με την ομάδα «Από τα Βόρεια Ιδιώματά μας» στο facebook να πω πως αυτή η εκκλησία είχε ορισθεί ως ενορία και των Συρρακιωτών («Βλάχων») την εποχή που αυτοί ήταν πρόχειρα εγκατεστημένοι σε βλάχικες καλύβες στις παρυφές της πόλης, έξω από την ιστορική τάφρο (τάπια ή ντάπια), στον ελαιώνα. Θυμάμαι πάντα με συγκίνηση, ως πιο ξεχωριστό πράγμα, τα μοιρολόγια τους στις περιστάσεις πένθους.

Τα βόρεια ιδιώματα μας «συγγενεύουν» με τα βλάχικα από παρεξήγηση μια και στην Αθήνα τα βόρεια ιδιώματα λέγονται συνήθως βλάχικα, αλλά, όπως ξέρουμε, δεν υπάρχει καμιά σχέση ανάμεσα στις δύο γλωσσικές μορφές. Την πληροφορία για το δημοσίευμα μας διαβίβασε ο εκλεκτός φίλος Θωμάς Ιωάννου γιατρός στην Πρέβεζα. Το αγγλικό κείμενο και το λινκ βρίσκονται στα σχόλια.

Advertisements
Posted in ποίηση, τάφρος, Βόρεια Ιδιώματα, Βλάχικα, γλώσσα, Visit Preveza | Tagged | 2 Σχόλια

ΡΑΜΠ ΧΟΤΈΡ Ή LOVE HOTELS ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

Το ήμισυ του συνόλου των γενετησίων επαφών στην Ιαπωνία λαμβάνει χώρα σε «ξενοδοχεία αγάπης».

Η λειτουργία της ιαπωνικής κοινωνίας προσεγγίζεται με κάποια ιδιαιτερότητα με βάση τις πληροφορίες που συλλέγονται και τις αναλύσεις που γίνονται από κοινωνιολόγους, πολεοδόμους, γεωγράφους και οικονομολόγους σχετικά με το διαδεδομένο «θεσμό» των Ράμπ(ου) χοτέρ(ου) (σε κατακάνα: ラブホテル), δηλαδή των ξενοδοχείων ερωτικών συναντήσεων. Σε μελέτη του για τη λειτουργία αυτών των love hotels ο καθηγητής Μαρκ Γουέστ, με ιδιαίτερη εμβάθυνση στο νομικό πλαίσιο, αρχίζει με τη δήλωση: Οι άνθρωποι στην Ιαπωνία έχουν γενετήσιες σχέσεις!  Σαν, δηλαδή, να υπάρχει κάποια αμφισβήτηση για τις σχέσεις αυτές στον ιαπωνικό λαό…

Μια ενδιαφέρουσα διατριβή αστικής και οικονομικής γεωγραφίας σε ευρύτερο πλαίσιο πολιτισμικής ανθρωπολογίας γραμμένη από τη Σάρα Τσάπλιν, πολεοδόμο και αρχιτέκτονα, αρχίζει με ένα διασκεδαστικό τρόπο. Αφού αναφέρεται στα 30.000 love hotels της Ιαπωνίας που βρίσκονται παντού σε όλη τη χώρα, σε πόλεις και χωριά,  η συγγραφέας μας προσκαλεί να πάρουμε μια πτυσσόμενη καρέκλα και να καθήσουμε απέναντι από την είσοδο ενός από αυτά και να παρατηρούμε.

Η ίδια δανείζεται την περιγραφή ενός άλλου ερευνητή, του Αντρέας Στούλμαν, και ίσως η πιο ενδιαφέρουσα επίσκεψη που περιγράφεται είναι μιας νεαρής γυναίκας, περίπου σαράντα ετών, που από τα χαρακτηριστικά του προσώπου δείχνει πως δεν είναι Ιαπωνίδα. Αυτή, με την βαλίτζα της, μπαίνει ανακουφισμένη στο ξενοδοχείο και …βγαίνει ταραγμένη σε τρία λεπτά, όπως μπήκε. Προφανώς, δεν είναι δύσκολο να υποψιαστούμε πως η ξένη ταξιδιώτισσα δεν μπόρεσε πριν μπει να διακρίνει το είδος ξενοδοχείου στο οποίο μπήκε, αφού πρόκειται για τόσο πολύ διαδεδομένους και όμορφους χώρους που δεν κινούν υποψίες.

Βέβαια, ο ντόπιος με την εξοικείωση που έχει –και δεν παραβλέπουμε το εμπόδιο της γλώσσας− δεν θα μπερδευόταν. Αλλά τα love hotels είναι χαρούμενα ολοφώτιστα κτήρια, συχνά, με εντυπωσιακή έως και παραμυθένια αρχιτεκτονική σε στυλ Ντίσνεϊλαντ (!) και με αστείες ονομασίες –συχνά στα αγγλικά: Ξενοδοχείο Carrot, Ξενοδοχείο Charm, Hotel Princess, Hotel Chrystal, Yayaya hoteru κ.ά. Μερικές εξωτερικές πληροφορίες τιμών, βέβαια, για σύντομες ολιγόωρες διαμονές ή για παρατεταμένες διαμονές διανυκτέρευσης, γεννούν υποψίες σχετικά με τον κύριο σκοπό τους. Εξάλλου πού να πάρει το μάτι και καμιά επιγραφή, με καρδούλες, όπως εδώ αριστερά όπου διαβάζουμε Kappuruzu  (カップルズ) και εννοούμε «Couples» (ζευγάρια).

Εντυπωσιακές είσοδοι και παραμυθένια κτήρια των love hotels. Δεξιά, το Meguro Emperor στο Τόκιο.

Στο Τόκιο υπάρχουν τρεις επίσημα εγκεκριμένες περιοχές με rabu hoteru, στα 23 δημοτικά διαμερίσματα της πόλης. Μια γνωστή περιοχή είναι η Uguisudani. Οι άλλες είναι η Kabukicho δίπλα στο γνωστό σταθμό Shinjuku και η τρίτη είναι ο «Λόφος των rabu hoteru» (Love Hotel Hill) στην επίσης κεντρική περιοχή Shibuya. Εκεί στεγάζονται όχι λιγότερα από περίπου εξήντα τέτοια ξενοδοχεία. Η περιοχή λέγεται κανονικά 道玄坂 Dōgenzaka, σε χιραγκάνα どうげんざか.

Επειδή πολλοί ιαπωνολογούν, με κάθε ευκαιρία, το ίδιο μπορούν να κάνει και ο αναγνώστης / η αναγνώστρια αυτών των περιγραφών. Όπως μας λέει ο Γουέστ (και εντυπωσιάζει ως αξιοσημείωτο), το μέρος όπου οι άνθρωποι στην Ιαπωνία έχουν, κατά κύριο λόγο, τις γενετήσιες επαφές τους είναι ακριβώς τα love hotels. Παρόλο που δεν υπάρχουν ακριβή ποσοτικά στοιχεία, υποστηρίζει ο ίδιος, o συνδικαλιστικός φορέας του κλάδου των love hotels υπολογίζει αξιόπιστα ότι τα ζευγάρια Ιαπώνων / Ιαπωνίδων ερωτευμένων κάνουν πάνω από μισό δισεκατομμύριο μετακινήσεις (ταξίδια) σε τέτοια μέρη κάθε χρόνο, για να στεγάσουν τη σχέση τους. Από τους υπολογισμούς του Γουέστ, προκύπτει πως το ήμισυ του συνόλου των γενετησίων επαφών στην Ιαπωνία λαμβάνει χώρα σε «ξενοδοχεία αγάπης». Καρπός πολλών τέτοιων συναντήσεων, σε μεγάλο ποσοστό, μας λέει η Τσάπλιν, είναι τα γεννώμενα τέκνα.

Ως επένδυση, μαθαίνουμε, στο Τόκιο ή την Οσάκα, τα μεγέθη 10 έως 15 εκατομμυρίων δολαρίων είναι απαραίτητα για να μπορέσει να ξεκινήσει ένα «ξενοδοχείο αγάπης» με είκοσι έως τριάντα δωμάτια ενώ, σε μικρότερες πόλεις, συχνά επαρκούν 5 εκτμ. δολάρια. Και, μαθαίνουμε, αξίζει τον κόπο μια τέτοια επένδυση, αφού αποτελεί πηγή και κατάβόθρα μαύρου χρήματος, για επιχειρήσεις και άλλων τομέων που επενδύουν εκεί. Φυσικά τα έξοδα ανεβαίνουν γρήγορα ως κατάσκευή και μάλιστα επίπλωση. Και μαζί η προσθήκη ποικίλων συστημάτων έως, ακόμα, και τα έξοδα για δωρεές σε πολιτικούς και σε εκπολιτιστικές ενώσεις γειτόνων που θα αντιδράσουν στην πληροφορία πως στη γειτονιά τους θα λειτουργήσει ένα τέτοιο ξενοδοχείο.

Δηλαδή ένα «ρομαντικό ξενοδοχείο» ή «ξενοδοχείο μόδας» ή «ξενοδοχείο αναψυχής» ή «ξενοδοχείο διασκέδασης» ή «boutique hotel», όπως διαφοροποιημένα θα λέγεται, τουλάχιστον στην αρχή και όχι βέβαια «κίτρινο ξενοδοχείο» (που λέγονταν το 1967) ή «ξενοδοχείο  για ζευγάρια» (1970), και «love hotel» (από το 1973). Όμως η ονομασία ράμπου χοτέρου (rabu hoteru) έχει επικρατήσει, δηλαδή ως αγγλικό (αμερικανικό) γλωσσικό δάνειο. Και μάλιστα δουλεύτηκε στην ιαπωνική γλώσσα ως ράμπουχο (rabuho), πάντα με βάση την ξένη έκφραση και όχι με ιαπωνικές λέξεις. Ίσως γλωσσικά να είναι κάτι ανάλογο με την καθιέρωση στα ελληνικά του αστερισμού των λέξεων σεξ, σέξι, σεξουαλικός, αντί για λέξεις με ελληνικές ρίζες.

Ωστόσο, εκτός από την, επίσης ξενόπλαστη, γαλλοϊαπωνική έκφραση abekku hoteru (“avec” hotel = ξενοδοχείο για «μαζί») αναδύθηκαν και ιαπωνικές μεταφορικές εκφράσεις όπως tsure komi 連れ込み (σε χιραγκάνα  つれ こみ) «φέρνω κάποιον / κάποια κάπου»  και άλλες. Όμως η επιλογή της λέξης ράμπου (rabu = love) έχει, με βάση τη δυτική της προέλευση, μεγάλη σημασία.

Ο γνωστός ιαπωνολόγος Ίαν Μπούρουμα υπενθυμίζει ότι στην προπολεμική ιαπωνική κοινωνία, που είχε τότε κληρονομήσει ως πρότυπο τα ήθη των Σαμουράι, η ευτυχία της γυναίκας ολοκληρωνόταν με το γάμο παρά με τον αμοιβαίο έρωτα. Ο έρωτας ήταν κάτι ξεχωριστό από το γάμο και θα αναμενόταν μεν να γεννηθεί και να ολοκληρωθεί με το γάμο ενός ζευγαριού χωρικών στην αγροτική ιαπωνική ύπαιθρο αλλά όχι στην καθώς πρέπει αστική ιαπωνική κοινωνία. Να πούμε βέβαια πως επρόκειτο πάντα για γάμο από προξενιό που θα ρυθμιζόταν προς το συμφέρον της ευρύτερης οικογένειας του γαμπρού και της ευρύτερης οικογένειας της νύφης, όπως δηλαδή το έβλεπε η κάθε μια φάρα και το κάθε σόι.

Έτσι το «ράμπου», μας λέει η Τσάπλιν,  ήταν σαν λέξη ο συμβο-λισμός του ρομαντισμού και του ρομαντικού έρωτα (Romanchikku rabu, ロマンチックラブ) που έγινε γνωστός στην Ιαπωνία ως δυτικόφερτη ιδέα, με θετικότατες συμπαραδηλώσεις ιδιαίτερα για τις νεαρές Ιαπωνίδες. Ας σημειώσουμε εξάλλου ως προς τις ιδιαίτερες πλευρές στις σχέσεις των δύο φύλων πως, και από την πλευρά του άντρα, η επικρατούσα κομφουκιανική αντίληψη δεν στεκόταν θετικά απέναντι στην εικόνα ενός γενναίου μεν και ηθικού άντρα που όμως θα ενδιαφερόταν για «έρωτες». Οπότε, τελικά, η επιλογή της ξένης λέξης love-rabu αντί, για παράδειγμα, για την ιαπωνική λέξη του έρωτα renai  恋愛 σε χιραγκάνα れんあい ήταν κάτι σαν κοινωνικό, κοινωνιογλωσσικό, αναμενόμενο.

Και στα ελληνικά η χρήση παρόμοιων λατινικών και νεολατινικών (δηλαδή δυτικόφερτων) λέξεων-εννοιών είναι χαρακτηριστική. Λέμε «ρομάντζο» και «ρομαντικό», ή «ρωμαντικό» με ρίζα τη Ρώμη, και εννοούμε την εξέλιξη της σχέσης ενός ζευγαριού είτε ένα ερωτικό αφήγημα και μια συμπεριφορά που χαρακτηρίζεται από συναισθηματισμό και εκδήλωση τρυφερών αισθημάτων. Εξάλλου και η παλιότερη λέξη για το «υπνοδωμάτιο» ήταν «κάμαρα» ή «κρεβατοκάμαρα». Δηλαδή δυτικόφερτη έννοια, σε σχέση με τον ενιαίο χώρο του χωριάτικου σπιτιού όπου κοιμούνταν όλοι μαζί, γονείς και παιδιά, χωρίς ιδιαίτερη κατασκευαστική και κοινωνικά αποδεκτή πρόβλεψη για το ζευγάρι και τη θεμιτή επιλογή του για απομόνωση.

Στην πραγματικότητα, ως προς την τέλεση της γενετήσιας πράξης, η γενική κίνηση προς εσωτερικούς χώρους από τους εξωτερικούς, μαθαίνουμε για την Ιαπωνία, ότι είναι μια εξαιρετικά πρόσφατη εξέλιξη. Το 1973 ακόμα, η  μυθιστοριογράφος Aiko Goto, σε συνέντευξη σχετικά με την τότε παρατηρούμενη διάδοση του αριθμού των «ξενοδοχείων αγάπης», δήλωνε (μας λέει ο Γουέστ, σελ. 158) ότι: «Το σεξ ήταν αρχικά κάτι που πρέπει να γίνει λουσμένο στο φως του ήλιου στο μέσο του ανοιχτού κάμπου. Η ανάγκη αναζήτησης ερεθισμών πίσω από κλειστές πόρτες δείχνει πόσο αδύναμοι έχουν γίνει οι άνθρωποι. Οι νέοι άνθρωποι δεν χρειάζονται τέτοια διέγερση. Οι νέοι πρέπει να το κάνουν στο πάρκο. Είναι πολύ πιο ευχάριστο.» Γι’ αυτό, ακόμα και στην αρχή του 20ού αιώνα, όπως το τεκμηριώνει ο Γουέστ, πολλά ζευγάρια έκαναν έρωτα στην ύπαιθρο. Εννοείται με σχετικές προφυλάξεις απόστασης και σκότους.

Ίσως, μάλιστα, η μετάβαση στους κλειστούς χώρους να συντελέστηκε με το παράδειγμα των επαγγελματιών, δηλαδή των επί χρήμασι εκδιδόμενων (εκπορνευόμενων) που κατέφευγαν σε κλειστούς χώρους. «Οι ερασιτέχνες έξω, οι επαγγελματίες μέσα». Και θα πρέπει ο πρώτος, προπολεμικός, αληθινός πρόδρομος του σύγχρονου ξενοδοχείου αγάπης να είναι το λεγόμενο  enshuku (円宿 σε χιραγκάνα えんしゅく) που σημαίνει κυριολεκτικά «διαμονή με ένα γιεν». Εκεί οι ενδιαφερόμενοι πλήρωναν ένα γιεν ανά άτομο ανά ώρα για να νοικιάσουν ένα δωμάτιο. Αυτά τα ενσούκου, σε αντίθεση με τα συνήθη ξενοδοχεία, πανδοχεία και υπνωτήρια πρόβαλλαν κάτι που ήταν αρκετά εξωτικό: δωμάτια με δυτική επίπλωση, διπλό κρεβάτι −πράγμα τόσο σκανδαλώδες που δεν ήταν δυνατόν να προβληθεί σε έντυπες διαφημίσεις− και δυνατότητα κλειδώματος της πόρτας.

Στην εξέλιξή τους πάντως, ως ξενοδοχείων συναντήσεων, τα ράμπου χοτέρου χαρακτηρίζονταν από δύο βασικά στοιχεία: 1) την «κομψή», «πανέμορφή» ή «βασιλική» τους αρχιτεκτονική και 2) την επίπλωση (σχεδιασμένη για να απευθύνεται στο γούστο των γυναικών πελατισσών) και τις τεχνικές εφαρμογές δημιουργίας ερωτικού κλίματος. Σε αυτές τις εφαρμογές συμπεριλαμβάνονταν και τα ηλεκτρικά κρεβάτια, τα κρεβάτια με καθρέφτες οροφής, τα αφρόλουτρα και η αίθουσα λουτρού με καθρέφτες διαφανείς από το υπνοδωμάτιο. Και δεν ξεχνούμε και τις γεννήτριες προσομοίωσης ποικίλων θορύβων περιβάλλοντος από γραφεία, μπαρ και σιδηροδρομικούς σταθμούς που παράγονται κατά τη βούληση του πελάτη όταν αυτός πραγματοποιεί ή δέχεται μια τηλεφωνική κλήση, για ευνόητους λόγους.

Όλα αυτά έρχονταν σε κατάφωρη αντίθεση με τον εξαιρετικά περιορισμένο χώρο που διετίθετο στα ιαπωνικά σπίτια, με τους ελαφρούς τοίχους διαχωρισμού τόσο των δωματίων όσο και των διαμερισμάτων. Ο κοινωνικός, οικονομικός και πολεοδομικός θεσμός των ράμπου χοτέρου φαίνεται έτσι πως δεν συνδέεται αποκλειστικά με την παλλακεία (δηλαδή τις μορφές διαπροσωπικών διαρκών σχέσεων μεταξύ των δύο φύλων, που όμως δε συνιστούν γάμο) ούτε με τη μοιχεία.

Posted in Δημόσιος Χώρος, Ιαπωνία | 2 Σχόλια

Τα αυτοκίνητα μας σκοτώνουν. Μέσα σε μία δεκαετία πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε.

sostegr

του GeorgeMonbiot, αρθρογράφου της Guardian

Η οδήγηση καταστρέφει τις ζωές μας, και ενισχύει την περιβαλλοντική καταστροφή. Μόνο η άμεση δράση μπορεί να άρει την εξάρτησή μας από αυτό.

Είναι το τελευταίο οχυρό. Έξω από τις πόρτες του νοσοκομείου είναι παρκαρισμένο με τη μηχανή σε λειτουργία ένα mini-bus. Ο οδηγός παίζει με το κινητό. Τα καυσαέρια γεμίζουν την είσοδο του νοσοκομείου. Πετάγομαι και ζητώ από τον οδηγό να σβήσει τη μηχανή. Ανταποκρίνεται ενοχλημένος. Στη συνέχεια παρατηρώ ότι φορά στολή υγειονομικού. Διασχίζω την είσοδο του νοσοκομείου, μέχρι τον διάδρομο και το τμήμα καρκίνου (όχι για κάποιον καρκίνο αυτή τη φορά, αλλά για ένα χειρουργείο αποκατάστασης). Στέκομαι λίγο παρατηρώντας τη τεράστια αίθουσα αναμονής και αναρωτιέμαι πόσοι από τους ασθενείς που έχουν περάσει από εδώ, νόσησαν  εξαιτίας της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Σκέφτομαι τους ανθρώπους άλλων τμημάτων:  παιδιά με κρίσεις άσθματος, ασθενείς με τραύματα από τροχαία ή άλλους με μόνιμες αναπηρίες καθηλωμένοι σε αναπηρικά…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 1.082 επιπλέον λέξεις

Posted in Δημόσιος Χώρος | Σχολιάστε

ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΟΛΕΙΣ ΔΙΧΩΣ ΟΙΚΤΟ

======================================

 

Σε συνάντηση με τον Κερκ Ντάγκλας

kirk-douglas1Πριν λίγες ημέρες κουβεντιάζαμε με ένα φίλο για τις παλιές ταινίες που είχαμε δει με τον αιωνόβιο πια ηθοποιό Κερκ Ντάγκλας. Θυμηθήκαμε, ανάμεσα σε άλλες, τον Σπάρτακο και τον Βαν Γκονγκ. Επίσης εγώ δε ξεχνώ και την πολύ ενδιαφέρουσα ταινία «Υπόθεση βιασμού» που διαδραματίζεται σε μια μικρή γερμανική πόλη, άλλωστε ο πραγματικός τίτλος ήταν Town without pity (Πόλη χωρίς οίκτο).

Τόσο ο ελληνικός όσο ο πρωτότυπος τίτλος είναι, θα λέγαμε, και οι δυο σωστοί. Σύμφωνα με την υπόθεση της ταινίας κάποιοι στρατιώτες βιάζουν στην έξοδό τους μια κοπέλα και το ζήτημα φτάνει στο δικαστήριο. Ο αξιωματικός που ανέλαβε την υπεράσπισή τους έκανε μια βαθιά έρευνα για την οικογένεια και τη συμπεριφορά της κοπέλας. Κατάφερε έτσι να συγκεντρώσει στοιχεία που βοήθησαν να απαλλαγούν οι κατηγορούμεναι από τη μέγιστη επιβαλλόμενη ποινή.

Βέβαια στις ανδροκεντρικές μας κοινωνίες κάτι τέτοιο δεν είναι δύσκολο! Να τα φορτώσουμε στη γυναίκα! Ωστόσο η ταπείνωση της κοπέλας (που άκουσε και πολλά από συμπατριώτες της!) την οδήγησε στην αυτοκτονία. Όσοι έχουν ζήσει ή έχουν μεγαλώσει σε μικρές πόλεις γνωρίζουν καλά τις νοοτροπίες που καλλιεργούνται σε μερικές συντηρητικές κοινότητες, οπότε η αναπαράσταση της ζωής στη μικρή γερμανική πόλη δεν εκπλήσσει.

Για την ταινία, μου είχε δοθεί η ευκαιρία να πούμε δυο λόγια με τον ίδιο τον πρωταγωνιστή της ταινίας, τον Κερκ Ντάγκλας, όταν είχε έρθει στην Αθήνα. Ήταν το φθινόπωρο του 1964, που έκανε πολιτική περιοδεία ως «πρέσβης καλής θελήσεως» της χώρας του ‒είναι Αμερικανός, μετανάστης ρωσικής καταγωγής‒ και έτσι βρέθηκε στην Αθήνα.

Είχε λοιπόν κάποια συνάντηση στο ΕΚ Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά το ραντεβού δεν είχε οριστεί καλά. Έτσι, χρειάστηκε να «επιστρατευτούμε» κάποια άτομα για να καλύψουμε το κενό. Θυμάμαι το διευθυντή της Πανεπιστημιακής Λέσχης (Ιπποκράτους 15) που ήρθε «εμπερίστατος» στο γραφείο της ΔΕΣΠΑ (Διοικούσα Επιτροπή Συλλόγων Πανεπιστημίου Αθηνών), όπου συνεδριάζαμε η Φοιτητική Κινηματογραφική Λέσχη Αθηνών (ΦΚΛΑ). Μας είπε πώς είχε το ζήτημα και μας παρεκάλεσε να καλύψουμε εμείς την κατάσταση, πράγμα που κάναμε, πηγαίνοντας στο κτήριο του πανεπιστημίου, πολύ κοντά. Εκεί καθήσαμε και μιλήσαμε με τον πολύ δημοφιλή, τότε, ηθοποιό. Φυσικά εκείνος μας είπε, χαλαρά, τα δικά του, αλλά μετά στραφήκαμε και σε άλλα, ανάμεσα στα οποία και η μικρή πόλη δίχως οίκτο… Και με μια πάντα αλησμόνητη Παργινόσκαλα, είκοσι χρόνια πριν…

Posted in Δημόσιος Χώρος | 1 σχόλιο

ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ: ΕΥΧΑΡΙΣΤΕΣ ΕΚΠΛΗΞΕΙΣ

Ακολουθώντας τα μηνύματα του Φρενέ και αναλαμβάνοντας τα πρότζεκτ

[Ανέβαινα προς τη ΔΕΔΔΗΕ μετά το ΚΤΕΛ με τα πόδια. Στην πόλη μας δεν υπάρχει αστικό λεωφορείο να συνδέει το κέντρο της πόλης με δημόσια γραφεία και άλλους χώρους. Το έχουμε ξαναπεί πως η Πρέβεζα είναι παραδομένη στο αυτοκινητο-πετρελαϊκό κεφάλαιο. Αλλά αυτά είναι απλή γκρίνια, αφού ξέρουμε πως δεν γίνεται τίποτα, όσο και να τα λέμε.]

Είχα όμως μια ευχάριστη έκπληξη. Μια ομάδα από κοριτσόπουλα, μαθήτριες του Μουσικού Σχολείου, κατέβαιναν προς το κέντρο. Στη συνάντησή μας λοιπόν έκανα τη γνωριμία μου με το χαριτωμένο περιοδικό τους. Ίσως, μόλις είχε κυκλοφορήσει γιατί μερικά κορίτσια κρατούσαν πολλά αντίτυπα. Τους ζήτησα να αγοράσω ένα και συνεχίζοντας προς τα πάνω, το ξεφύλλισα, Τις επόμενες ημέρες το ξαναπήρα στα χέρια μου και διάβασα μερικά κομμάτια με μεγάλη ευχαρίστηση. Όλα ενδιαφέροντα.

Ας πω πως, σαν παλιός εκπαιδευτικός, έχω μεγάλη περιέργεια για τις σχολικές εκδόσεις. Είχα άλλωστε την ευκαιρία να συνεργαστώ αρκετά χρόνια σε εκδοτικές και συγγραφικές / συντακτικές ομάδες σχολικών ή άλλων περιοδικών και βιβλίων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τη θεωρώ συναρπαστική εμπειρία, για όσους δεν είμαστε επαγγελματίες. Τώρα βέβαια με τους υπολογιστές και τους εκτυπωτές, όλοι έχουμε έρθει πιο κοντά στην έκδοση και την εκτύπωση.

Αλλά ας έρθουμε στο περιοδικό του μουσικού μας σχολείου. Ο τίτλος είναι «Στη Διαπασών». Μακάρι να τα λένε φωναχτά τα παιδιά μας. Δια πασών των νεανικών τους φωνών! Το τεύχος που πήρα στα χέρια μου είναι το 17ο και, με τη δίμηνη έως τρίμηνη περιοδικότητά του, υπολογίζω πως εκδίδεται αρκετό καιρό τα τελευταία χρόνια. Άλλωστε είδα με χαρά πως το 2017 έτυχε και πανελλήνιας βράβευσης.

Θα ήθελα να γράψω δυο λόγια παρουσιάζοντας μερικά από τα κομμάτια, αλλά ξέρω πως θα παρέλειπα −αδίκως− πολλά άλλα. Αρκούμαι λοιπόν να συγχαρώ όλα τα παιδιά που συμμετέχουν καθώς και τους επιβλέποντες εκπαιδευτικούς, για τη συνεχή προσπάθεια.

Αρκούμαι λοιπόν να αναφέρω το τόσο ζωηρό και ενδιαφέρον θεματολόγιο, με τους τίτλους από τα περιεχόμενα: Μουσικές της Ηπείρου, Greece Goes Modern, Έλληνες συνθέτες, Γιώργος Γάκης, Jazz Now, Αντιεμβολιαστικό κίνημα, Πορτολάνος (δίσκος καθηγητή των παιδιών), Ρόζα Εσκενάζυ (βιβλίο καθηγήτριας των παιδιών), Χρήστος Ζώτος, Role Models, Ιστορίες λέξεων, Βιβλιοκριτική / ταινιοκριτική, Ειδήσεις του σχολείου.

Τελειώνοντας, να εξάρω, σαν Πρεβεζάνος, που πληροφορούμαι την είδηση από το Στη Διαπασών, τη συμμετοχή των παιδιών μας στη διεθνή εκπαιδευτική δράση UWC που μας ξεπερνάει όλους. Ζηλεύω, λόγω των ιαπωνολογικών μου ενδιαφερόντων, την Ξένια (που είχαμε μάθει για το περυσινό της ταξίδι) και εύχομαι με το καλό στη Δήμητρα και τη Χριστίνα.

Να  μας τα λέτε παιδιά. Στη Διαπασών. Όλα.

Γιάννης Ρέντζος

Posted in πρεβεζάνοι μουσικοί, σχολεία της Πρέβεζας, Δημόσιος Χώρος, Ιαπωνία, Πρεβεζάνοι εκπαιδευτικοί, Ρέντζος, αυτοκίνητο, εκπαίδευση, κινητικότητα, Visit Preveza | Tagged , , | 1 σχόλιο

Τροχαία Εγκλήματα: τι αλλάζει με τον νέο Ποινικό Κώδικα από την 1η Ιουλίου.

Ενημερώνουμε.

sostegr

Στις 11 Ιουνίου 2019 δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Α.Φ. 95 ο νέος Ποινικός Κώδικας (NOMOΣ 4619/2019)  οι διατάξεις του οποίου θα ισχύουν από 1ης Ιουλίου 2019. Ολόκληρος ο Νέος Ποινικός Κώδικας: (ΕΔΩ). Πρόκειται για μια ριζική αναθεώρηση, μετά από εβδομήντα χρόνια (ο προηγούμενος Κώδικας τέθηκε σε ισχύ το 1951),  σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη αναθεώρηση και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας αλλάζει το τοπίο στην απόδοση Δικαιοσύνης.

Το επίπεδο και το πρόσημο των αλλαγών που θεσπίστηκαν θα φανεί φυσικά στην πράξη, όταν από την εφαρμογή των  νέων διατάξεων θα φανεί τι πραγματικά και πόσο αλλάζει.

Με δεδομένο ότι τα τροχαία ελάχιστα και μόνον για πρόσκαιρη (αληθινή  ή υποκριτική) συγκίνηση απασχολούν την ελληνική κοινωνία και το πολιτικό προσωπικό, κάποιες διατάξεις που αφορούν τα τροχαία εγκλήματα και περιλαμβάνονται στον νέο Π.Κ. δεν γνώρισαν την παραμικρή δημοσιότητα. Ίσως έτσι να ήταν καλύτερα και δεν εμφανίστηκε όπως συνήθως την τελευταία…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 1.449 επιπλέον λέξεις

Posted in Δημόσιος Χώρος | Σχολιάστε

ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΟ Π. ΠΑΠΑΝΟΥΤΣΟ

Από την πρώτη στιγμή αισθάνθηκα πως βρίσκομαι σε φιλόξενο περιβάλλον…

Η γενιά μου είχε τη μοναδική ευκαιρία να επικοινωνήσει με τον Παπανούτσο ‒δεκαετία ’60 λέω‒ και να δει μετά πως ο σημαντικός μας αυτός διανοούμενος και παιδαγωγός της μεταπολεμικής εποχής αναγνωρίστηκε με τα κείμενά του και ως δάσκαλος των παιδιών μας.

Ως φοιτητής στην Αθήνα μπόρεσα να τον ακούσω σε μερικές διαλέξεις του αλλά αργότερα μετάνιωσα που δεν έκανα πιο συστηματική την παρακολούθηση των ομιλιών του στο λαϊκό πανεπιστήμιο Αθήναιον που είχε ιδρύσει και διηύθυνε. Πάντως διάβαζα κάθε Πέμπτη το άρθρο του στο ΒΗΜΑ και ωφελήθηκα πολύ από εκείνα τα μικρά κείμενα. Αμέσως μετά το Πανεπιστήμιο, μαζί με φίλους, επιδοθήκαμε στην ανάγνωση των μεγάλων έργων του, της Ηθικής, της Γνωσιολογίας και της Αισθητικής.

Όταν διορίστηκα πήρα στα χέρια μου τις συλλογές με τα άρθρα καθώς και την έκδοση από τη σειρά με τις εντυπώσεις του από το ταξίδι του στην Αμερική. Ήταν ευανάγνωστα και γοητευτικά γραπτά. Το συναίσθημα «ευθύνης» που αποπνέουν, τόσο αντίθετο με τον σύγχρονο νεοελληνικό λαϊκισμό,  το έβλεπα για μένα σαν προσωπικό εκπαιδευτικό και κοινωνικό ιδεώδες στράτευσης. Φυσικά με είχαν συναρπάσει τα κείμενα για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964-65 που περιλαμβάνονται στο βιβλίο Αγώνες και αγωνία για την παιδεία. Οι αλλαγές είχαν ήδη εισαχθεί στο σχολείο όταν είχα διοριστεί και τα ζητήματα της διακλαδικότητας που προτείνονταν με είχαν κατακτήσει.

Η κεντρική του πρόταση, όπως το είχα προσλάβει εγώ, ήταν σφαιρικότερες και βαθύτερες γνώσεις σε όλα τα παιδιά του Λυκείου, και μάλιστα από τις «απέναντι» όχθες του επιστητού και της ανθρώπινης δραστηριότητας, ανεξάρτητα από την κατεύθυνση σπουδών που θα έπαιρναν.  Ο ιμπρεσιονισμός («εμπρεσσιονισμός» κατ’ εκείνον) ήταν γι’ αυτόν και τέχνη και επιστήμη ενώ «ο Γαλιλαίος με τις μπαλίτσες του», όπως το θυμάμαι που το είχε πει, έκανε και φιλοσοφία και μηχανική. Και δεν ήταν λίγοι οι τότε συμφοιτητές μου που ως εκπαιδευτικοί  ακολούθησαν αργότερα αυτό το δρόμο, της διαθεματικότητας και της διεπιστημονικότητας. Αναφέρω χαρακτηριστικά τον Ανδρέα Κασσέτα.

Με το στρατιωτικό πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, ο Παπανούτσος έπαψε να δημοσιεύει και εκτιμώ πως δεν θα είχε καμία συμμετοχή στη δημόσια πνευματική ζωή αφού η Χούντα πολέμησε στην πραγματικότητα, χάρη και στη διευκόλυνση των αποστατών, τα γλωσσικά, εκπαιδευτικά και φιλοσοφικά ιδεώδη που πρόβαλε εκείνος. Το καθεστώς των συνταγματαρχών και των συνεργατών τους τα βάφτιζε όλα «κομμουνισμό» έστω και αν προέρχονταν  από φιλελεύθερους κεντρώους διανοούμενους, όπως κατεξοχήν, ο Παπανούτσος.

Στο πλαίσιο αυτό −ήμαστε την Άνοιξη του 1970− και ενώ βρισκόμουν για λίγο στην Αθήνα, κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής μου θητείας, πληροφορήθηκα πως ο Οικονομικός Ταχυδρόμος δημοσίευε στο τεύχος που κυκλοφορούσε και που ήταν αφιερωμένο στα οικονομικά της εκπαίδευσης και ένα σχετικό άρθρο του Παπανούτσου. Εμένα με ενδιέφερε ιδιαίτερα το ζήτημα και θυμάμαι πως νωρίτερα, σε επίσκεψή μου στην Unesco (Παρίσι, 1968), είχα προμηθευτεί μια ογκώδη σχετική έκδοση που έχω ακόμα και είχα εν μέρει διαβάσει. Πήρα λοιπόν το τεύχος του Ο.Τ. και διάβασα με συγκίνηση το άρθρο που υπέγραφε ο Παπανούτσος. Ήταν το πρώτο με το όνομά του, μετά από χρόνια.

Με την ανάγνωση του άρθρου, μου γεννήθηκε η ιδέα πως θα μπορούσα να τον επισκεφτώ, αφού τύχαινε να είμαι στην Αθήνα, αλλά βέβαια δεν μπορούσα να φέρω στο νου μου –εκείνο τον καιρό της Χούντας− κάποιον κοινό γνωστό ή κάποια σύσταση. Αποφάσισα λοιπόν να πάω ο ίδιος στο σπίτι του, στην οδό Αναγνωστοπούλου 10, στο Κολωνάκι, και να ζητήσω να με δεχτεί, όποτε εκείνος θα ευκολυνόταν. Έτσι και έγινε. Το ίδιο απόγευμα έφτασα στην πόρτα του διαμερίσματος, χτύπησα, μου άνοιξε η σύζυγός του κυρία Ιουλία και συμφωνήσαμε για το επόμενο απόγευμα.

Το επόμενο απόγευμα έφτασα στο σπίτι και μου άνοιξε ο ίδιος κατευθύνοντάς με προς το γραφείο του, όπου καθίσαμε σε καθίσματα απέναντι από το τραπέζι του γραφείου. Από την πρώτη στιγμή αισθάνθηκα πως βρίσκομαι σε φιλόξενο περιβάλλον και αυτό μου επέτρεψε να του ανοίξω την καρδιά μου σε σχέση με το πόσο στενά τον παρακολουθούσα, πόσο δικός μου ήταν, πόσο πολύ είχα ωφεληθεί από τα έργα του και να του εκφράσω τη βαθιά εκτίμησή μου για ό,τι ήταν και ό,τι συμβόλιζε, κύρια με την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964 με το νόμο 4379/1964. (Εγώ, την περίοδο 1966-1969, ήμουν διορισμένος φυσικός στο Λύκειο της Πρέβεζας με τριετή αναβολή πριν από τη στρατιωτική θητεία).

Του είπα πως διάβασα με συγκίνηση, πάλι, άρθρο του, μετά από τόσα χρόνια και χάρηκα πολύ. Και του ζήτησα να μου επαληθεύσει αν πράγματι ήταν το πρώτο ή απλά δεν είχα δει κάποιο. Η κουβέντα μας πέρασε αμέσως σε συγκεκριμένα ζητήματα και λυπάμαι που δεν είχα κρατήσει ακριβείς σημειώσεις, οπότε έχω συγκρατήσει τα περισσότερο διαδυνδεδεμένα ζητήματα της συζήτησης. Θα υπήρξαν βέβαια –στην τόσο ζεστή και εντυπωσιακά φυσική συνομιλία μας− και πολλά άλλα στοιχεία που, αν τα θυμόμουνα, θα άξιζε να τα αναφέρω.

Με ρώτησε με τι ασχολούμαι εκείνον τον καιρό και του είπα πως προετοιμάζομαι για μεταπτυχιακό, μετά το στρατιωτικό, και πως έχω κατευθυνθεί προς τη μελέτη της Θεωρίας της Σχετικότητας. (Πριν τελειώσω την τριετή αναβολή είχα τύχει τρίμηνης υποτροφίας στο CERN στη Γενεύη, από όπου μου είχαν προτείνει σχετική βιβλιογραφία για τους επιταχυντήρες σωματιδίων, αλλά δεν είχα καταφέρει να πάω, λόγω στρατιωτικού). Του ανέφερα, μάλιστα, πως με τις σημειώσεις μου από το διάβασμα, ετοιμάζω και μια μικρή έκδοση με «Θέματα Ρελατιβιστικής Φυσικής» που είναι προσιτά σε εκπαιδευτικούς και θα αποτελεί μια πρόταση για συμπλήρωση και αναβάθμιση του προγράμματος φυσικής. Με συνεχάρη και μου εξομολογήθηκε με σεμνότητα πως, αν δεν είχε εγκαταλείψει την προσπάθεια (μεταπτυχιακός στη Γερμανία, όταν ήταν) για παρακολούθηση ανωτέρων μαθηματικών, που τα χρειαζόταν και για τη Φιλοσοφία, θα ήταν επαρκέστερος να διαβάσει και το δικό μου πόνημα όταν θα έβγαινε. Πολύ κολακευτικό. Χαμογέλασα.

Μετά συνεχίσαμε για τις μεταπτυχιακές σπουδές και εγώ αναφέρθηκα στο βιβλίο του με τις εντυπώσεις του από την Αμερική και τα εκεί Πανεπιστήμια. Του είπα πως είχαμε πολλούς συγγενείς στις ΗΠΑ αλλά εγώ είχα επιλέξει Γαλλία (και πράγματι σε λίγο καιρό μπήκα σε διαδικασία χορήγησης υποτροφίας που πήρα, για σπουδές στο Παρίσι και μάλιστα πάλι στους επιταχυντήρες σωματιδίων στο CEN Saclay). Του είπα ειλικρινά πως, μετά τη δολοφονία του Κένεντι, στη γενιά μας είχε γεννηθεί ένα αντιαμερικανικό συναίσθημα.

Άρχισε να μου μιλάει αναλυτικά για την εικόνα που είχε ο ίδιος για την Αμερική, σύμφωνα και με την πρόσφατη σχετικά επίσκεψή του. Μου είπε για μια συνάντηση, από τις πολλές που είχε με φοιτητές αμερικανικών πανεπιστημίων, με τους οποίους έπιασε συζήτηση για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση και για το πώς είχαν μεταφερθεί μερικά πράγματα στον εκεί κόσμο της επιστήμης και της διανόησης. Μια φοιτήτρια, με διαφορετική κοινωνική ιδεολογία, σαν να τον ειρωνεύτηκε, όταν τους ανέπτυσσε πως, πολύ απλά, η μεταρρύθμιση επιχειρούσε να εισαγάγει τη σύγχρονη γλώσσα και λογοτεχνία στο ελληνικό σχολείο. Ποιο ήταν το κοινωνικό κακό;

Really, Doctor Papanoutsos? Του είπε η κοπέλα, με ειρωνικό χαμόγελο, αφού και εκείνη θα είχε ακούσει (στην Αμερική!) όσα ακούγαμε κι εμείς από σοβαρούς ανθρώπους για τους κινδύνους που διέτρεχε η Ελλάδα και ο Δυτικός Κόσμος (!) με τον Παπανούτσο και τη Δημοτική. («Παπανούτσος είσαι ρε»; μας έλεγαν στο στρατό). Ωστόσο, συνέχισε ο εκλεκτός συνομιλητής μου, είναι υπερβολή να πιστέψουμε πως αυτό είναι η Αμερική. «Η Αμερική του Πανεπιστήμιου είναι κάτι αδιαμφισβήτητα θετικό και αξιοζήλευτο. Σας συμβουλεύω, εφόσον μπορέσετε, να πάτε. Να το επιδιώξετε.» Ας πω βιαστικά πως σε μετέπειτα ταξίδια μου, σε συνέδρια και δικές μου επιτόπιες έρευνες ανθρωπογεωγραφίας, γοητεύτηκα από την Αμερική.

Μετά, η κουβέντα κατευθύνθηκε προς τη Διεπιστημονικότητα. Του είπα πόσο πολύ με κινητοποιούσαν ως εκπαιδευτικό οι θέσεις του για πολυκλαδική παιδαγωγική, που κι εγώ υπηρέτησα αργότερα στρεφόμενος από τη Φυσική (στο πτυχίο μου) προς την Ανθρωπογεωγραφία και τη Γλωσσολογία (στα μεταπτυχιακά μου, στη Γαλλία) και με τη διδασκαλία μου στο Πανεπιστήμιο. Μου ανέφερε, αναπτύσσοντας θέσεις για την αξία του διακλαδικού πνεύματος, που είχε αρχίσει πια να διαδίδεται και στη χώρα μας, το συγγραφέα Αθανάσιο Νάσιουτζικ που είχε γίνει τότε γνωστός και στον κύκλο των συναδέλφων φυσικών με τον πρωτότυπο διεπιστημονικό τίτλο του Φυσική και Άνθρωπος. Άλλωστε, χημικός ο ίδιος και φιλόδοξος λογοτέχνης, έγραφε και εκείνος τακτικά διεπιστημονικές επιφυλλίδες στο ΒΗΜΑ που παρακολουθούσα. Του εξέφρασα την απορία μου για το περίεργο επώνυμό του, «Νάσιουτζικ», και μου εξήγησε πως συνηθίζεται στα Βόρεια της χώρας ως υποκοριστικό, «δηλαδή Θανασάκης», μου είπε χαμογελαστά. Έκλεισε το ζήτημα συνιστώντας μου να διαβάζω τον Νάσιουτζικ, γιατί θα ωφεληθώ στα ενδιαφέροντά μου.

Μιλήσαμε και για το γλωσσικό, αλλά δεν θυμάμαι σε ποια φάση της συζήτησης και με ποια ευκαιρία πάνω στην κουβέντα. Για όποιον έχει παρακολουθήσει τις περιπέτειες του γλωσσικού δεν είναι άγνωστο το πόσο κακό – εθνικώς ύποπτον! – ήταν τότε να πει κανείς, για παράδειγμα στο σχολείο «της συζήτησης» αντί «της συζητήσεως». Τον ερώτησα «πώς αντιμετωπίζουμε τη γενική πτώση» στην ομιλία και τη γραφή. Θυμήθηκα μάλιστα τις συζητήσεις που κάναμε, φοιτητές ακόμα, μετά από μια διάλεξή του, όπου εκείνος αντί για «της Αναγέννησης» ή «της Αναγεννήσεως» είχε πει, στα γαλλικά, «της Ρενεσάνς» (της Renaissance) και αναρωτηθήκαμε κατά πόσο είχε σκόπιμα αποφύγει να χρησιμοποιήσει κάποιον τύπο για να μη δώσει λαβή καταφεύγοντας στα γαλλικά. Γιατί δεν είπε καθαρά το δημοτικίστικο «της Αναγέννησης»;

Φυσικά δεν έθεσα τέτοιο ζήτημα και τον άκουσα να μου αναλύει με ψυχραιμία πως η γενική πτώση εμφανίζεται πιο συχνά όταν εμμένουμε στην καθαρευουσιάνικη σύνταξη και στα καθαρευουσιάνικα σχήματα, αλλιώς η έκφραση απλοποιείται από μόνη της: Το «Υπό της Κυβερνήσεως ανεκοινώθη…» γίνεται «Η Κυβέρνηση ανακοίνωσε…» και όχι «Υπό της Κυβέρνησης ανεκοινώθη…».  Και πραγματικά βλέπω στα δικά του κείμενα πόσο αχρείαστες είναι αυτές οι σουσουδίστικες εκφράσεις ενώ πολύ αργότερα κατάλαβα πως η γενική πτώση λειτουργεί σήμερα στη γλώσσα μας σαν δούρειος ίππος της καθαρεύουσας με τη βοήθεια της υποχρεωτικής επιφανειακής αρχαιογνωσίας.

Στη μνήμη του μεγάλου μας εκπαιδευτικού Ε.Π.Π. (1900-1982).

Γιάννης Ρέντζος

Posted in Πρεβεζάνοι εκπαιδευτικοί, γλώσσα, διαθεματικότητα, διεπιστημονικότητα, εκπαίδευση | Tagged , , , , , | Σχολιάστε